II SA/Ol 824/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie kształcenia specjalnego ucznia postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 824/08, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Kuratora Oświaty z dnia "[...]", Nr "[...]", odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, iż brak złożenia przez skarżącą w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w szczególności w postaci wyciągów z rachunków bankowych, czy też wyraźnego oświadczenia w zakresie braku posiadania rachunków bankowych oraz oświadczenia dotyczącego sytuacji materialnej dzieci, uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny i w konsekwencji uniemożliwia również podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się z dniem 1 stycznia 2009 r. W dniu 20 stycznia 2009 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 200 zł. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 824/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. W piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2009 r., prosząc o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia, skarżąca wniosła o zwolnienie jej od opłaty kancelaryjnej za jego odpis z uzasadnieniem. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza PPF, skarżąca przesłała wniosek z dnia 23 lutego 2009 r., wnosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci, w tym jedno pełnoletnie. Nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż nastąpiłoby to z uszczerbkiem dla finansów domowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dziećmi. Zarówno ona, jak i dzieci, nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Źródłami dochodu 3-osobowej rodziny są świadczenia z pomocy społecznej i "[...]". Skarżąca wraz z dziećmi mieszka w mieszkaniu wynajmowanym "[...]". Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Mając na uwadze okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, dodatkowo zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowym i doktrynie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego ponownie w toku postępowania sądowego uwarunkowane jest zmianą sytuacji materialnej strony w stosunku do ocenianej w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w oparciu o poprzedni wniosek. W niniejszej sprawie, w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczętego przez poprzedni wniosek skarżącej z uwagi na brak przedłożenia przez nią wszystkich żądanych wówczas dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie było możliwe ustalenie jak rzeczywiście kształtuje się sytuacja materialna jej rodziny. W celu wyjaśnienia powstałych wówczas i wciąż niewyjaśnionych wątpliwości co do stanu finansowego rodziny skarżącej, w toku przeprowadzonego obecnie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia 4 marca 2009 r., skarżącą wezwano ponownie do złożenia nieprzedłożonych wówczas wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych lub oświadczenia w zakresie braku ich posiadania, a ponadto dokumentów źródłowych dotyczących uzyskiwanych świadczeń z pomocy społecznej i dochodów oraz dodatkowych oświadczeń w zakresie wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków, źródła, z którego pochodziły środki pieniężne na wpis od skargi oraz zakresu żądania poprzez wyraźne wskazanie, czy skarżąca wnosi o zwolnienie od wszelkich wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego aktualnie i w przyszłości kosztów sądowych, czy też tylko o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało jednocześnie pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo przedmiotowego pouczenia, skarżąca nie przedłożyła w wyznaczonym terminie ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Zauważyć należy, iż w poprzednim wniosku skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Obecnie wobec braku przedłożenia oświadczenia dotyczącego zakresu jej żądania w oparciu o formularz wniosku przyjąć należy, że żądaniem skarżącej objęte jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec braku przedłożenia pozostałych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym w szczególności w zakresie dokładnej wysokości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżąca i jej dzieci, jak również w zakresie wysokości i rodzaju ponoszonych przez nich wydatków, nie jest jednak możliwie jednoznaczne stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania sądowego skarżąca nie jest w stanie ponieść tych tylko jego kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nieujawnienie przez skarżącą sytuacji materialnej jej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia bowiem ocenę jej aktualnej, rzeczywistej sytuacji materialnej. Dodatkowo zauważyć należy, iż brak przedłożenia chociażby części żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym w szczególności tych o których złożenie skarżąca wzywana była obecnie już po raz trzeci, przy jednoczesnym braku przedłożenia jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia, rodzi także wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Oświadczenie, które budzi wątpliwości, nie może natomiast stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.