II SA/Ol 824/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. J., A. J., D. J., P. J., K. J.1 na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Decyzją z 31 maja 2022 r. Starosta Bartoszycki zezwolił E. S.A. (dalej spółka energetyczna) na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej położonej w obrębie R., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...] o powierzchni 78,13 ha, dla której Sąd Rejonowy w Bartoszycach, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...] stanowiącą własność K. J., A. J., D. J., P. J., K. J.1, w zakresie określonym decyzją Starosty Bartoszyckiego z 31 maja 2022 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ wskazał, że zajęcie nieruchomości następuje w związku z wykonaniem inwestycji, polegającej na wymianie przewodów wraz z osprzętem liniowym, późniejszą regulacją zwisów oraz podwyższeniem dwóch stanowisk słupowych na istniejącej linii napowietrznej jednotorowej WN 110 kV. Równocześnie organ nadał niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie złożył r.pr. P. S. - pełnomocnik współwłaścicieli nieruchomości, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. W wyniku rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie muszą być spełnione następujące przesłanki: wniosek podmiotu, który ma realizować cel publiczny, w obrocie prawnym istnieć musi decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344) (dalej u.g.n) tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oraz musi zaistnieć co najmniej jedna z przesłanek o których mowa w art. 108 k.p.a. Wojewoda podkreślił, że w przedmiotowej sprawie pełnomocnik spółki energetycznej wnioskiem z 1 czerwca 2021 r., zwróciła się do Starosty Bartoszyckiego o ograniczenie sposobu korzystania z wyżej opisanej nieruchomości oraz zezwolenie na niezwłoczne zajęcie części tej nieruchomości. Starosta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją 31 maja 2022 r. na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu R., gmina S., jako działka nr [...]o pow. 78,13 ha, poprzez zezwolenie spółce energetycznej na wymianę przewodów wraz z osprzętem liniowym oraz późniejszą regulacją zwisów oraz podwyższenie 2 stanowisk słupowych na istniejącej linii napowietrznej jednotorowej WN 110 kV. Decyzja ta stała się ostateczna w związku z decyzją Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z [...] r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z 31 maja 2022 r. Wojewoda stwierdził następnie, że wydanie omawianego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne w sytuacji zaistnienia okoliczności określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. W dalszym toku argumentacji Organ wyjaśnił, że we wniosku z 1 czerwca 2021 r. uzupełnionym o stanowisko zawarte w piśmie z 28 kwietnia 2022 r. pełnomocnik Spółki stwierdziła, iż za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości z nadaniem temu zezwoleniu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia interes społeczny oraz ważny interes strony. Wnioskodawca wskazał, iż realizowane przez Spółkę przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako inwestycja celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Wskutek realizacji inwestycji nastąpi zwiększenie pewności zasilania, poprawa jakości energii dostarczanej odbiorcom, a także zmniejszone zostanie zagrożenie przeciążeniami linii mogącymi powodować braki w dostawach energii elektrycznej. Przebudowa linii wynika z konieczności zapewnienia większej pewności i niezawodności dostaw energii elektrycznej, zwiększenia możliwości przyłączeniowych odbiorców energii elektrycznej, złego stanu technicznego linii oraz poprawy warunków ruchowych sieci 110 kV. Przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana w latach 80-tych i stanowi jeden z kluczowych obiektów liniowych o charakterze strategicznym, służących zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego dla regionu - ze szczególnym uwzględnieniem północnej części województwa warmińsko-mazurskiego. Spółka energetyczna wskazała, że przebudowa linii dwukrotnie zwiększy możliwości przesyłowe, umożliwiając przyłączenie nowych podmiotów do sieci elektroenergetycznej. Zdaniem pełnomocnik Spółki brak zgody na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, uniemożliwi realizację celu publicznego i będzie zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu regionu i Państwa, a tym samym może stwarzać zagrożenie dla jego funkcjonowania. Odnosząc się do tak zarysowanego stanu faktycznego i prawnego Wojewoda wskazał, że przedmiotowa inwestycja ma na celu poprawienie bezpieczeństwa energetycznego, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu. Organ podkreślił, że inwestycja (przebudowa linii elektrycznej) realizuje zarówno cele społeczne jak i gospodarcze, bowiem służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw tym m.in. na terenie gminy S. Wojewoda uznał, że w świetle powyższego, wydanie decyzji jest uzasadnione interesem społecznym i jest niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami - z uwagi na zwiększenie pewności dostaw energii elektrycznej oraz stworzenie dogodnych warunków dla rozwoju gospodarczego. Organ zastrzegł równocześnie, że przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w świetle poglądów orzecznictwa, budowa lub przebudowa sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się bowiem z wykonaniem na znacznym obszarze takiego zamierzenia dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. K. J., A. J., D. J., P. J., K. J.1, (dalej określani jako: strona skarżąca), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, podczas gdy w toku postepowania uczestnicy wykazali, że inwestycja planowana przez wnioskodawcę ma charakter wyłącznie prywatny, co wyłącza możliwość zastosowania ww. trybu, a nadto zwłoka w zajęciu nie uniemożliwia realizacji inwestycji celu publicznego, bowiem wnioskodawca nie podjął żadnych prac na nieruchomości, wnioskodawca nie udowodnił także, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uzasadnione w świetle ww. przepisów, - art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. brak poczynienia przez organ ustaleń w przedmiocie zarzutów podnoszonych przez uczestników odnoście rzeczywistego celu inwestycji wnioskodawcy i jej wyłącznie prywatnego charakteru, organ całkowicie zignorował zarzuty uczestników w tym zakresie i nie przeprowadził pod tym kątem żadnego postępowania wyjaśniającego. W motywach swojego stanowiska, skarżący wywiedli, że organ prawidłowo ustalił przesłanki, które warunkują możliwość wydania zaskarżonej decyzji. Mimo to organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy przesłanki te zostały spełnione w przedmiotowej sprawie. Skarżący podkreślili, że realizacja decyzji nie jest związana z koniecznością ochrony zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wnioskodawca nie wykazał, aby jakakolwiek z ww. podstaw miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Co więcej planowana "modernizacja" sieci nie ma na celu usunięcia jakichkolwiek zagrożeń czy obciążeń dla sieci. Gdyby tak było wnioskodawca przystąpiłby do prac na nieruchomości z chwilą wydania decyzji przez organ I instancji tj. w maju 2022 r. Tymczasem wnioskodawca nie prowadzi na nieruchomości żadnych prac, co oznacza, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie jest konieczne i nie uniemożliwia realizacji rzekomej inwestycji celu publicznego. Skarżący podkreślili, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, ani faktu, iż brak niezwłocznego zajęcia uniemożliwi realizację celu objętego decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego i poprzestał na gołosłownych twierdzeniach wnioskodawcy. Skarżący zaznaczyli również, że inwestycja dotycząca linii energetycznej nie jest w rzeczywistości inwestycją celu publicznego lecz inwestycją prywatną wnioskodawcy. Inwestycja ta jest bowiem związana z budową farmy wiatrowej w S., do której podłączona ma zostać cała napowietrzna jednotorowa linia WN-110 kV objęta decyzją lokalizacyjną. Skarżący podkreślili również, że zakwestionowali decyzję orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Warmińsko - Mazurski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej: "p.p.s.a." Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z treści powyższego przepisu postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, dostępne w Internecie). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma zatem charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organy obu instancji prawidłowo uznały, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Spółka, będąca operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskała decyzję Starosty z 31 maja 2022 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie Spółce zezwolenia na wymianie przewodów wraz z osprzętem liniowym, późniejszą regulacją zwisów oraz podwyższeniem dwóch stanowisk słupowych na istniejącej linii napowietrznej jednotorowej WN 110 kV na działce należącej do skarżących. Decyzja ta stała się ostateczna w związku z decyzją Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z [...]r. - znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję starosty z 31 maja 2022 r. Tym samym, spełniony został podstawowy warunek wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., a mianowicie w obrocie prawnym pozostawała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Jednocześnie należy wskazać, że w świetle art. 108 § 1 i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja spowoduje istotną poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną dużej części województwa warmińsko-mazurskiego. Budowa odcinka nowej linii pozwoli na zwiększenie możliwości zaopatrzenia w energię elektryczną, bezpieczniejszy jej przesył i w sposób zdecydowany zwiększy bezawaryjność istniejącej sieci energetycznej. W przypadku braku wykonania planowanej inwestycji możliwe są natomiast przeciążenia istniejących połączeń energetycznych i wystąpienie przerw w dostawie energii elektrycznej. Z kolei obowiązkiem Spółki jest zapewnienie stałego dopływu energii elektrycznej do odbiorców. Niewątpliwie zatem kwestionowane przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Podkreślić również należy, że dla każdej osoby nawet takiej, która nie posiada najmniejszej wiedzy z dziedziny energetyki i przesyłu energii oczywistym powinno być, że nowe linie energetyczne zapewniają większe bezpieczeństwo nie tylko przesyłu, ale również osób czasowo znajdujących się w okolicach tych linii. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że prace dotyczące linii energetycznej mogą mieć potencjalnie związek z budową farmy wiatrowej i koniecznością zapewnienia przesyłu produkowanej tam energii. Niezależnie od charakteru inwestycji jaka jest farma wiatrowa, linie energetyczne służą przesyłowi energii i zapewnieniu jej dystrybucji do wszystkich podmiotów. W sposób oczywisty utrzymanie jak również rozwój infrastruktury energetycznej służy celom społecznym i gospodarczym o co najmniej lokalnym wymiarze. Zaznaczyć należy przy tym że na przedsiębiorstwie energetycznym ciąży wynikający z przepisów powszechnie obowiązującego prawa obowiązek zapewnienia zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (A. Kościuk [w:] Prawo energetyczne. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2023, art. 4). Dostosowanie linii energetycznej do nowych (w tym odnawialnych) żądeł pozyskiwania energii jest zatem koniecznością, nie tylko technologiczną, ale wynikająca również z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zaznaczenia wymaga, że wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły norm procesowych postepowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy musiał być skarżącym znany, gdyż jest taki sam jak w sprawie o ograniczenie korzystania z nieruchomości. Organ poddał materiał dowodowy właściwej ocenie. Organ swoje postępowanie wyjaśniające ograniczył przy tym zasadnie do zbadania wynikających z art. 124 ust.1a przesłanek wydania decyzji. W tym zakresie Sąd nie znalazł jakichkolwiek uchybień organów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.