II SA/Ol 826/13

Dnia 13 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 roku sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz "[..]" stwierdził wygaśnięcie z dniem "[...]" z mocy prawa decyzji z dnia "[...]" przyznającej T. P. świadczenie pielęgnacyjne na M. M. W uzasadnieniu powołano się na przepis ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie innych ustaw wskazując, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2012r. zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r. Po upływie tego terminu, z zatem z dniem 1 lipca 2013r., decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasają. Od decyzji tej odwołała się T. P., zarzucając że jest ona niezgodna z prawem w zakresie praw nabytych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego dotyczące ochrony praw nabytych na podstawie decyzji administracyjnej podniosła, ze opierając sie na wydanej przez władzę publiczną decyzji o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do tej władzy podjęła decyzję o poświeceniu swojego czasu opiece nad schorowaną i będącą w wieku starczym matką. Jednakże okazało się, że decyzja ta była błędna i musi teraz ponieść tego konsekwencje, gdyż odebranie jej świadczenia pogorszy jej sytuacją materialną, a sześciomiesięczny okres przejściowy, ze względu na sprawowaną opiekę, nie pozwoli na poszukiwanie pracy. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję będącą przedmiotem odwołania i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć w sprawach świadczeń rodzinnych stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Jednak z dniem 1 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, wprowadzająca istotne zmiany dotyczące instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, a także wprowadzająca w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych nową instytucje prawną - specjalny zasiłek opiekuńczy. Przy czym stosownie do art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie tego okresu, czyli po 30 czerwca 2013r. Zatem decyzja organu pierwszej instancji z dnia "[...]" przyznająca T. P. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką M. M., jako wydana na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013r. wygasła z mocy prawa po 30 czerwca 2013r. Wyjaśniono, że czasami ustawodawca stosuje mechanizm pozbawiania mocy obowiązującej pewnych grup decyzji administracyjnych bezpośrednio, z mocy prawa, w związku z wprowadzaniem nowych regulacji prawnych. W przepisach przejściowych zamieszcza wtedy normy pozbawiające mocy prawnej określone decyzje ostateczne. Takie rozwiązanie przyjęto w powołanych przepisach. W takich przypadkach następuje materialnoprawne wygaśnięcie decyzji, które nie podlega stwierdzeniu wygaśnięcia w trybie art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie było zatem podstaw prawnych do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji. W związku z tym uznano, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi bowiem wówczas, gdy brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego skutkiem czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie co do istoty. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość przejawia się w orzekaniu przez organ pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przy braku podstaw prawnych dla takiego rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję wniosła T. P., zarzucając niepoprawną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie norm konstytucyjnych i nieuwzględnienie rozstrzygnięć wynikających z orzeczeń sądowych i Trybunału Konstytucyjnego. Wskazała, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, lecz musi ponownie rozpatrzeć sprawę merytorycznie. Podniosła, że w niniejszej sprawie nie ma mowy o bezprzedmiotowości postępowania, gdyż decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego posiada elementy materialnego stosunku prawnego, a tym samym decyzja o wygaśnięciu z mocy prawa świadczenia przyznanego na stałe ma takie elementy. Zarzuciła, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję zamknęło stronie drogę sądową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, iż z dniem 1 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548), na mocy której znowelizowano przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. W myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3 powołanej ustawy). Jak słusznie zatem podnosi Kolegium wygaśnięcie wszystkich decyzji przyznających świadczenia pielęgnacyjne, które zostały wydane na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012r., nastąpiło z mocy prawa. Stosownie zaś do art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca. W związku z tym zarówno wydanie decyzji przez organ I instancji, jak i wszczęcie postępowania administracyjnego w tym zakresie było bezprzedmiotowe. Dlatego zasadnie Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie administracyjne. Skarżącej należy przy tym wyjaśnić, że zaskarżoną decyzją organ nie orzekał o pozbawieniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż to nastąpiło z mocy prawa, tj. z mocy wyżej powołanej ustawy dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Kolegium wyeliminowało jedynie z obrotu prawnego decyzję organu I instancji o wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjnego, co mogło uczynić tylko uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie administracyjne. Ma to taki skutek, jakby decyzja organu I instancji w ogóle nie została wydana. Skoro bowiem utrata prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiła z mocy prawa, brak było podstaw do orzekania o tej kwestii w drodze decyzji. Rozstrzygnięcie Kolegium miało zatem wyłącznie charakter proceduralny, a nie materialny. W związku z tym nie mają zatem znaczenia zarzuty strony dotyczące naruszenia zasady ochrony praw nabytych, gdyż kwestia wygaśnięcia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego nie była w ogóle przedmiotem niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalono. ----------------------- 5