II SA/Ol 834/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego i bezpłatnego świadczenia zdrowotnego 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata A. Z.–T. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2011 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 16 maja 2011 r., Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej, Świadczeń i Usług Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działając z upoważnienia Burmistrza, przyznał Z.R. od dnia 1 kwietnia 2011 r. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, w wysokości 382,17 zł miesięcznie oraz prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych na czas trwania świadczenia. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wnioskodawca w dniu 4 kwietnia 2011 r. zwrócił się o "wznowienie zasiłku stałego", a następnie (dnia 21 kwietnia 2011 r.) wniósł o rozpatrzenie wniosku o zasiłek stały i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Pomimo wezwania, Z.R. nie sprecyzował wniosku, ponadto odmówił złożenia oświadczenia i stwierdził, że zasiłek stały powinien otrzymywać od 3 lat. M-GOPS ustalił, że decyzją z dnia 15 kwietnia 2010 r. przyznał stronie świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego na okres 1 - 31 marca 2010 r., a od dnia 1 kwietnia 2010 r. odmówił prawa do zasiłku stałego i prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Strona wniosła od tej decyzji odwołanie, a na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji - skargę do WSA w Olsztynie, którą Sąd wyrokiem z dnia 5 października 2011 r. oddalił. Biorąc pod uwagę powyższe organ pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca zwrócił się o przyznanie zasiłku stałego i prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Organ pomocy społecznej podał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie nabył prawa do renty ani emerytury. Jego dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w kwocie 94,83 zł przyznany na okres od dnia 1 marca 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. Wnioskodawca spełnił zatem wymogi określone w art. 37 ustawy o pomocy społecznej, warunkujące przyznanie zasiłku stałego, gdyż jest osobą niepełnosprawną i posiada dochód w kwocie niższej niż kryterium dochodowe określone w art. 8 ust 1 powołanej ustawy. Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przyznano mu prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, gdyż nie był objęty takim ubezpieczeniem. W złożonym odwołaniu Z.R. wniósł o zmianę decyzji i przyznanie od dnia 1 kwietnia 2011 r. zasiłku stałego w pełnej wysokości i prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Wniósł też o zwrot poniesionych kosztów utrzymania, wydatków na mieszkanie oraz opłat za prąd i gaz za 12 miesięcy. Wyjaśnił, że pracownicy organu pierwszej instancji znali jego sytuację życiową i wiedzieli, że po rozwodzie toczyło się postępowanie sądowe o podział majątku wspólnego. Podniósł, że z tytułu spłaty części mieszkania otrzymał od byłej żony kwotę 82.010 zł, za którą kupił i wyremontował nowe mieszkanie. Okoliczność ta stanowiła jednak podstawę do odmowy przyznania mu od dnia 1 kwietnia 2010 r. wskazanych wyżej świadczeń. W tej sytuacji, zdaniem odwołującego się, M-GOPS powinien mu przyznać środki do życia i ubezpieczenia społecznego za wskazany wyżej okres. Zaznaczył, że przeżył tylko dzięki znajomym, którzy pożyczali mu pieniądze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 8 sierpnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium podało w uzasadnieniu, że odwołujący się jest rozwiedziony, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, choruje przewlekle "[...]", a na mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 27 lutego 2010 r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Posiada mieszkanie własnościowe o pow. 30 m², a źródłem jego dochodu jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 94,83 zł przyznany na okres od 1 marca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. W opisanym stanie faktycznym odwołujący się był uprawniony do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, o który ubiegał się i pomoc taka została mu udzielona. Kolegium wyjaśniło, że ponieważ różnica między kryterium dochodowym w jednoosobowym gospodarstwie domowym (477 zł), a dochodem z tytułu otrzymywanego dodatku mieszkaniowego (94,83 zł) wynosiła 382,17 zł, to w takiej wysokości przyznany został zasiłek stały. Zaznaczyło, że w odrębnym postępowaniu, na mocy decyzji z dnia 3 kwietnia 2011 r., przyznana została odwołującemu się pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w kwocie 120,00 zł. Kolegium wyjaśniło ponadto, że zasady ustalania dochodu rodziny i zasady ustalania uprawnień do świadczeń ze środków pomocy społecznej na potrzeby m.in. zasiłku stałego, zostały ściśle określone w ustawie o pomocy społecznej i wiążą organy orzekające w sprawie. Decyzje w przedmiocie zasiłku stałego nie są zatem podejmowane w granicach tzw. uznania administracyjnego. Z tego względu, pomimo trudnej sytuacji odwołującego się, brak było podstaw do przyznania zasiłku stałego w wyższej kwocie. Odnosząc się natomiast do żądania zwrotu poniesionych kosztów za 12 miesięcy, organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia ta wykracza poza zakres sprawy. Kolegium zwróciło ponadto uwagę organowi pierwszej instancji na nowy wniosek zawarty w odwołaniu. W złożonej skardze Z.R. podniósł, że Powiatowy Urząd Pracy w P. pozbawił go statusu osoby bezrobotnej, gdyż uznał go za osobę niezdolną do podjęcia pracy. Ponadto odmówiono mu przyznania zasiłku stałego, gdyż w kwietniu 2010 r. otrzymał jednorazowych dochód w kwocie 80.000 zł. Pieniądze te skarżący przeznaczył na zakup i remont mieszkania, zatem środków tych nie mógł wydatkować na utrzymanie się. Przez ponad rok nie otrzymywał więc żadnych świadczeń i nie był objęty ubezpieczeniem społecznym. Zaznaczył, że jest przewlekle chory i pozostaje pod stałą opieką lekarską. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono jednakże, dlaczego rozstrzygając sprawę pominięto te okoliczności. Skarżący podniósł ponadto, że organ pierwszej instancji odmówił mu również przyznania zasiłku celowego i objęcia ubezpieczenie społecznym. Powyższe spowodowało, że pozostał bez środków do życia i musiał pożyczać pieniądze od znajomych. Dodał, że nie ma obecnie środków na zwrot tego zadłużenia ani za kupno leków, które ze względu na stan zdrowia, musi stale przyjmować. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Przede wszystkim wyjaśnić skarżącemu należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika wprost z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 8 sierpnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 kwietnia 2011 r., którą przyznano skarżącemu od dnia 1 kwietnia 2011 r. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, w wysokości 382,17 zł miesięcznie i prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych na czas trwania świadczenia. Powyższe decyzje nie naruszają prawa, gdyż prawidłowo ustalono w nich stan faktyczny sprawy i zastosowano przepisy prawa materialnego. Wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku stałego i objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, podając m.in., że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną, bez środków do życia. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej kryterium to będzie spełnione, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, tj. m.in. niepełnosprawności. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący spełnia powyższe wymogi, gdyż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 27 lutego 2010 r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jedynym źródłem dochodu skarżącego był w tym okresie natomiast dodatek mieszkaniowy w kwocie 94,83 zł przyznany na okres od 1 marca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. Stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 3). Prawidłowo więc organy obu instancji ustaliły, że wysokość zasiłku stałego w przypadku skarżącego wynosi 382,17 zł (tj. 477 zł - 94,83 zł). Prawidłowo też przyznano to świadczenie od dnia 1 kwietnia 2011 r., gdyż zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 1 kwietnia 2011 r. Zasadnie również orzeczono, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 26 i art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.) o przyznaniu prawa do bezpłatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Powołane przepisy przewidują bowiem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, zaś składki na ubezpieczenie zdrowotne tych osób opłaca ośrodek pomocy społecznej. Podkreślić trzeba, że ustawodawca przewidział obowiązek społeczeństwa do czasowej tylko alimentacji obywateli, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej i ściśle określił ramy tej pomocy. Przepisy, na podstawie których orzeka się w przedmiocie zasiłku stałego, mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawierają żadnej klauzuli, pozwalającej na uznaniowe działanie organu administracji w zależności od oceny sytuacji życiowej i materialnej osoby ubiegającej się o to świadczenie. Organy administracji publicznej nie posiadały zatem żadnej swobody w zakresie przyznania skarżącemu zasiłku stałego na inny okres lub w wyższej wysokości, gdyż jego uzyskanie uzależnione zostało wyłącznie od spełnienia wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Należy ponadto wyjaśnić, że kwestia prawidłowości odmowy przyznania skarżącemu zasiłku stałego i przyznania świadczeń zdrowotnych finansowanych ze spodków publicznych od dnia 1 kwietnia 2010 r. była już badana przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 803/10, oddalił skargę wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 czerwca 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia za powyższy okres. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skargę należało oddalić. O zwrocie kosztów pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).