II SA/Ol 839/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 5 lipca 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w 2009 r. postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia 5 lipca 2010 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 7 maja 2010 r., wydaną na wniosek A.Z. w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w 2009 r. urlop wypoczynkowy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 6 i art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, w przypadku rozwiązania stosunku służbowego, funkcjonariuszom przysługują świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby, do których należą m.in. ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe z tym, że wypłata ekwiwalentu za urlop uzależniona jest od trybu rozwiązania stosunku służbowego. Zgodnie bowiem z art. 110 ust. 2 ustawy funkcjonariusz zwolniony na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 3 wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby otrzymuje 50% odprawy i ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby. Tym samym w razie zwolnienia funkcjonariusza w związku z wymierzeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przysługujący funkcjonariuszowi w roku zwolnienia ze służby nie przysługuje. W złożonej skardze A.Z. wniósł o stwierdzenie, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa lub o stwierdzenie ich nieważności w całości. W uzasadnieniu skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wywiódł, że skoro z przepisów wynika, że stronie przysługuje określone prawo, to ograniczając je lub pozbawiając stronę tego prawa, organy administracji działają bezprawnie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie, a przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku jednej z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Właściwość rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto stosownie do art. 3 § 3 powołanej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zauważyć należy, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności niezbędne było więc ustalenie czy zaskarżona decyzja podlega kontroli sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie należało ustalić czy w związku z wejściem w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) przedmiotowa skarga podlega kognicji sądu administracyjnego. Należało bowiem uwzględnić, że wprawdzie sąd administracyjny rozpoznając skargę zobowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jednakże postępowanie przed sądami administracyjnymi toczy się zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w sposób odmienny od dotychczasowego uregulowała zasady orzekania w sprawach dotyczących funkcjonariuszy Służby Więziennej. Z przepisów Rozdział 20 tej ustawy, określających zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Część spraw, mimo że dotyczą stosunku służbowego, poddane zostały orzekaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zaś niektóre ze spraw służbowych zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. Jak wynika z art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu sprawy takie rozstrzyga przełożony w formie pisemnej. Jednakże w ramach formy pisemnej ustawodawca przewidział różny tryb załatwiania spraw służbowych, a w konsekwencji również odmienny tryb zaskarżania rozstrzygnięć w tych sprawach. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji, od której funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnych, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 218 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy). Sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa oraz powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje (art. 219 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Wobec powyższego, w obowiązującym stanie prawnym, sprawa dotycząca ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w 2009 r. urlop wypoczynkowy, stanowi sprawę ze stosunku służbowego, która nie jest rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie została wymieniona w art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja wydana w sprawie nie mieszczącej się w zakresie ustalonym w art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, to nie może ona zostać poddana kontroli sądowo administracyjnej, gdyż nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Wobec powyższego skargę należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.