II SA/Ol 84/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]", w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trojgiem dorosłych dzieci. Do ich majątku należą: dom jednorodzinny o powierzchni 350 m2, działka rekreacyjna, oszczędności w łącznej kwocie 300.000 zł, 5 ciągników siodłowych, 6 naczep, 2 samochody osobowe oraz inne, bliżej nieokreślone przedmioty. Miesięczny dochód rodziny wynosi około 15.000 zł. Z oświadczeń o stanie majątkowym żony skarżącego, zawartych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygnaturach akt II SA/Ol 89-90/08, wynika dodatkowo, iż jest ona właścicielką 2 samochodów osobowych i dysponuje własnymi oszczędnościami w kwocie 25.000 zł. Dwa samochody posiadają również synowie. Nadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ol 88/08 syn skarżącego – J. W. podał, iż posiada 5.000 zł oszczędności. Postanowieniem z dnia 16 maja 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, iż warunki materialne skarżącego i jego rodziny świadczą o tym, iż nie można uznać ich za osoby należące do grona ubogich, które nie mają możliwości sfinansowania pełnych kosztów postępowania i dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Same oszczędności przewyższają koszty postępowania sądowego zarówno w tej sprawie, jak i innych prowadzonych przez skarżącego i jego członków rodziny przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Poniesienie powyższych kosztów nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Od powyższego postanowienia sprzeciw złożył pełnomocnik A. W. Wskazał, iż złożenie skargi wywołane jest tylko i wyłącznie nieuwzględnieniem wcześniejszych wniosków przez organy administracji publicznej. W tych okolicznościach konieczność uiszczenia opłaty od skargi zawsze powodować będzie obiektywne pogorszenie sytuacji materialnej strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, orzeczenia.nsa.gov.pl) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł. W ocenie Sądu skarżący wykazał, iż dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazać należy, iż Sąd dokonał analizy możliwości płatniczych skarżącego uwzględniając fakt, iż obecnie do tutejszego Sądu wniesionych zostało przez skarżącego i członków jego najbliższej rodziny 7 skarg, od których wpis łącznie wynosi 700 zł. Nawet uwzględniając ten fakt Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż jest to kwota, której skarżący nie jest w stanie uiścić. Podkreślić również należy, iż skarżący i jego rodzina dysponują znacznymi oszczędnościami w łącznej wysokości 330.000 zł oraz majątkiem trwałym w postaci m.in. domu, samochodów i ciągników. Posiadanie tak znacznego majątku nie pozwala stwierdzić, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny może uzasadniać przerzucenie kosztów postępowania sądowego na współobywateli, którzy w większości nie legitymują się tak wysokim statusem majątkowym. Istotne jest bowiem, iż prawo pomocy jest prawem przewidzianym dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania, a do takich trudno zaliczyć osobę posiadającą tak znaczny majątek. Podkreślić należy, iż samo uszczuplenie posiadanych zasobów majątkowych nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji