II SA/Ol 842/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2007r. wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie płatności bezpośrednich od gruntów rolnych postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy WSA/post.1 - sentencja postanowienia Sygn. akt II SA/Ol 842/07 2 UZASADNIENIE Pismem z dnia 11 września 2007r. A. C., wniósł o zwolnienie z wpisu sądowego oraz z kosztów postępowania, po czym został wezwany przez referendarza do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym urzędowym formularzu. Stosowny wniosek w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]", skarżący złożył w dniu 19 października 2007r., wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie pismem z dnia 23 października 2007r. A. C. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które miały wyjaśnić wątpliwości związane w szczególności z majątkiem skarżącego i jego możliwościami płatniczymi. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynikało bowiem, że nie posiada on jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych, a jego jedyne źródło utrzymania to emerytura. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca przedstawił pismo procesowe z dnia 17 listopada 2007r., do którego dołączył dodatkowe oświadczenia oraz kserokopię wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc październik 2007r., a także dokument potwierdzający objęcie jego gospodarstwa rolnego suszą w 2005r. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego postanowieniem z dnia 30 listopada 2007r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił A. C. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wywiódł m.in., iż złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów źródłowych nie można uznać za wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący nie wykazał przede wszystkim wysokości dochodu lub straty z działalności rolniczej za 2006r. Nie złożył również oświadczenia o wysokości i rodzaju oraz terminach wypłaty dotacji i płatności ze środków publicznych w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Nie wykazał także, czy wydatki na jego utrzymanie konieczne pochłaniają cały miesięczny dochód. Referendarz podkreślił także wyjątkowość instytucji prawa pomocy, która skierowana jest do osób, które nie mają możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W dniu 12 grudnia 2007r. A. C. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc, że dochody uzyskane z prowadzenia gospodarstwa nie pokrywa- Sygn. akt II SA/Ol 842/07 3 ją kosztów prowadzenia działalności, a koszty pomocy prawnej (adwokata) są dla niego za wysokie. W związku z tym zwrócił się ponownie o przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art.245 § 2 p.p.s.a.). Z mocy art.246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza powołanych przepisów wskazuje, iż to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania istnienia przesłanek do przyznania jej tego prawa. W tym celu powinna rzetelnie wypełnić oświadczenie zawarte w urzędowym formularzu co do stanu rodzinnego, majątku i dochodów oraz wskazać wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę jej możliwości płatniczych. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, (art.255 p.p.s.a.) Z przedstawionego wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy wynika, że jego jedynym dochodem i źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 650 zł. Pozostałe poła wniosku, takie jak majątek i inne dochody wnioskodawca skreślił, mimo iż z akt administracyjnych ( informacji o stanie majątkowym gospodarstwa lub działu specjalnego produkcji rolnej prowadzonej przez wnioskodawcę) wynikało, że jest on dzierżawcą gospodarstwa rolnego i hodowcą zwierząt . W związku z powyższym skarżący zobowiązany został do uzupełnienia informacji, w szczególności co do prowadzonej działalności rolniczej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że dzierżawi ponad 66 ha gruntów, ponadto posiada inwentarz w postaci 24 sztuk bydła o wartości około 25 tyś. Z przedłożonego przez stronę pisma wynika również, że jest on wła- Sygn. akt II SA/Ol 842/07 4 ścicielem budynku gospodarczego o powierzchni 36 m 2 i samochodu o wartości 200 zł. Wskazał także na ponoszone wydatki w postaci opłaty rachunków : 70 zł telefon, 130 zł Bank BPh ,110 zł SKOK, 79 zł Centeltel BANK. Przedłożył też wyciąg z rachunku bankowego za październik 2007r, a także protokół komisji i wycenę strat powstałych w wyniku suszy za 2005r. Dokonując analizy wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że nieujawnienie przez stronę własnej sytuacji materialnej w pełnym zakresie może być uznane przez sąd za działanie zmierzające do świadomego wprowadzenia sądu w błąd a okoliczność tę sąd powinien wziąć pod uwagę i ocenić ją jako ewentualnie uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny takiego wniosku . Mimo wezwania skarżącego do złożenia szczegółowego oświadczenia o jego stanie majątkowym i dochodach, nie nadesłał on wyczerpujących informacji w tym zakresie, co uniemożliwia sądowi rzetelną ocenę jego sytuacji materialnej, zwłaszcza tej związanej z prowadzoną działalnością rolniczą. Skarżący nie wykazał bowiem wysokości dochodu (lub straty) z tej działalności za rok 2006, nie wykazał przychodu oraz wysokości i rodzaju kosztów za rok 2007, nie złożył oświadczenia o wysokości, rodzaju i terminach wypłaty przyznanych dotacji i płatności ze środków publicznych w związku z działalnością rolniczą za rok 2007. Nie jest bowiem dostatecznym usprawiedliwieniem dla niewskazania wszystkich danych argument podnoszony przez skarżącego co do nieprowadzenia przez niego ksiąg rachunkowych, a także jego przekonanie, iż dopłaty bezpośrednie nie pochodzą ze środków publicznych. W sytuacji, gdy skarżący dzierżawi 66,31 ha łąk i pastwisk i jest hodowcą bydła, a zatem posiada potencjalną możliwość uzyskiwania dochodów z działalności rolniczej, ich wysokość należy uznać za mającą istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych skarżącego. Z kolei przedłożone przez stronę dokumenty dotyczące strat spowodowanych suszą, odnoszą się do roku 2005 i trudno brać je pod uwagę, oceniając aktualną sytuację materialną skarżącego . Ponadto z analizy kserokopii rachunku bankowego przedłożonego przez skarżącego wynika, iż środki uzyskiwane z emerytury ( 643,82zł miesięcznie) nie są jedynymi, którymi dysponuje. Saldo na tym rachunku na dzień 30 września 2007r. wynosiło 3.909,49zł a na dzień 22 października 2007r. 550,71 zł. Wnioskować zatem należy, iż skarżący posiada okresowo także inne środki niż emerytura. Sygn. akt II SA/Ol 842/07 5 Skarżący nie wykazał, aby nie mógł części tych środków przeznaczyć na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Nie wykazał także, aby kosztów tych nie mógł choćby w części ponieść z uzyskiwanej emerytury, gdyż nie podał jakie są niezbędne miesięczne koszty utrzymania jego i rodziny. Wymienił co prawda wydatki związane z obsługą pożyczek, ale sam fakt ich ponoszenia nie stanowi oczywistej podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Nie jest bowiem uzasadniony pogląd, iż sam fakt spłaty innych zobowiązań nakłada na Skarb Państwa obowiązek poniesienia za skarżącego kosztów sądowych. Wskazać także należy, że prawo pomocy jako instytucja wyjątkowa powinno być przyznawane tylko wobec osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości poniesienia kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie tych kosztów jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby takie obiektywne okoliczności istniały , a co za tym idzie, by istniały podstawy do przyznania mu prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i nawet w zakresie częściowym. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd , z mocy art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.