II SA/Ol 845/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wydania prawa jazdy postanawia zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł i odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]". We wniosku z dnia 18 grudnia 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący, ujawniając zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, iż nie stać go na poniesienie kosztów postępowania kasacyjnego – nie ma żadnych oszczędności ani majątku, poza mieszkaniem. Wskazał, iż koszty jego utrzymania to "[...]" (w nawiasie skarżący wskazał następujące koszty: "ogrzewanie "[...]", gaz, inne media "[...]"", co daje łącznie "[...]"), zaś dochód netto jego rodziny wynosi "[...]" miesięcznie, co oznacza, że na utrzymanie jego i jego żony pozostaje "[...]" (powinno być: "[...]"). Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do jego majątku należy mieszkanie o pow. "[...]". Żona jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnego majątku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącego w kwocie "[...]" brutto, co stanowi "[...]" netto. Skarżący dodał, iż pomaga ponadto córce, która nie pracuje, a ma na utrzymaniu dziecko. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o wysokości brutto wynagrodzenia skarżącego. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku art. 245 § 3 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny i dopiero gdy oszczędności poczynione w ten sposób okażą się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze przedstawioną we wniosku sytuację materialną skarżącego i jego żony, stwierdzić należy, iż nie należy ona do najlepszych. Wskazać należy, iż jedynym źródłem utrzymania 2-osobowej rodziny jest wynagrodzenie skarżącego w kwocie "[...]" netto. Mimo niewysokiego dochodu, skarżący pomaga również córce, która nie pracuje, a ma na utrzymaniu dziecko. Skoro jednak skarżący - mimo przedstawionej trudnej sytuacji materialnej - był dotychczas w stanie poza zapewnieniem utrzymania koniecznego dla siebie i żony, pomagać również córce, a także ponosić wymagane dotychczas koszty sądowe [z akt sądowych wynika, że skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł ("[...]" - k. 13) oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł (5 grudnia 2013 r. - k. 33)], to przyjąć można, że mimo niewysokiego dochodu jest w stanie w przeciągu określonego czasu poczynić pewne oszczędności. Wskazać natomiast należy, że rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku. Już po wniesieniu przedmiotowego wniosku, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła jednak skarga kasacyjna od tego wyroku (w której błędnie wskazano datę jego wydania), sporządzona przez działającego pro bono adwokata (k. 42-47), upoważnionego przez skarżącego do jej sporządzenia (k. 49). W skardze tej zawarty został wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata "do reprezentowania w postępowaniu kasacyjnym". Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem postępowania, do którego poniesienia zobowiązany jest skarżący jest w istocie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W postępowaniu kasacyjnym tylko sporządzenie skargi kasacyjnej - stosownie do art. 175 ppsa - objęte jest bowiem szczególnym wymogiem dokonania tej czynności przez profesjonalnie działającego prawnika, pozostałych zaś czynności procesowych strona może dokonywać samodzielnie. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może być prowadzone bez zastępowania strony przez zawodowego pełnomocnika. Jego ustanowienie nie może być zatem skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu (zob. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, uwzględniając to, że obecnie jedynym kosztem sądowym, do poniesienia którego zobowiązany jest skarżący jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz to, że mimo niewysokiego dochodu skarżący jest jednak w stanie poczynić pewne oszczędności, o czym świadczy uiszczenie przez niego wymaganych uprzednio kosztów sądowych, za zasadne uznano zwolnienie skarżącego od wymaganego aktualnie wpisu od skargi kasacyjnej oraz odmowę przyznania mu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uznano bowiem, iż po uiszczeniu stosunkowo niedawno opłaty kancelaryjnej skarżący nie jest w stanie ponieść obecnie kolejnego wydatku tytułem wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, o czym świadczy też jego wniosek o przyznanie prawa pomocy, lecz dzięki czynionym oszczędnościom będzie w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie ewentualnych dalszych kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z ustanowieniem adwokata, jeśli jego udział w postępowaniu kasacyjnym uzna ostatecznie za konieczny. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.