II SA/Ol 847/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia We wniosku z dnia 10 października 2013 r., skarżąca – S. B. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika. W uzasadnieniu podniosła, iż nie posiada wykształcenia prawniczego ani środków na wynajęcie zawodowego pełnomocnika, utrzymuje się z prac dorywczych i nie ma możliwości pokrycia kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i swojej najbliższej rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia 22 października 2013 r., w którym rozszerzając i precyzując zakres pierwotnego wniosku, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (rubryka nr 4). W uzasadnieniu ponownie podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i samodzielnie skutecznie bronić swoich interesów przed Sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca w rubryce nr 6 (Stan rodzinny) nie wykazała jakichkolwiek osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) wykazała mieszkanie o pow. 56 m2 (współwłasność), w rubryce nr 10 (Dochody) – dochód z tytułu "prac dorywczych" w kwocie 600 zł, natomiast w rubryce nr 11 dodała, że osiągany przez nią dochód nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 14 listopada 2013 r., w którym oświadczyła: "prowadzę oddzielne gospodarstwo domowe w związku z tym, że pozostaję w faktycznej separacji z moim małżonkiem", zatem zawarte we wniosku z dnia 10 października 2013 r. stwierdzenie jest zwykłą omyłką pisarską. Wyjaśniła, iż mieszkanie stanowi własność jej i jej męża, lecz w stosunku do jej części prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Podniosła, iż ona i jej mąż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i każdy z nich partycypuje oddzielnie w kosztach utrzymania mieszkania, co w jej przypadku stanowi 200 zł miesięcznie. Dodała, iż ponosi ponadto "koszty związane z własnym utrzymaniem". Odpowiadając na wezwanie do złożenia kopii dokumentów, z których wynika wysokość i źródło jej dochodów za poszczególne miesiące 2013 r., skarżąca stwierdziła, iż nie jest w stanie przedstawić żądanych dokumentów, gdyż pracuje dorywczo i nie ma dokumentów potwierdzających wysokość jej dochodów. Skarżąca nie przedłożyła również kopii rocznego zeznania podatkowego za 2012 r. wraz z załącznikami, oświadczając, iż w związku z tym, że nie osiąga żadnych dochodów nie składała zeznań podatkowych za 2012 r. Oświadczyła ponadto: "w chwili obecnej nie korzystam z żadnej pomocy społecznej, gdyż nie jest mi ona należna w związku z tym, że nie mam orzeczonej formalnej separacji z małżonkiem". Dodała, że nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz lokat bankowych. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2013r. Referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wskazano, że skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji rodzinnej i materialnej, lecz nie w pełnym zakresie. W ocenie Referendarza w niniejszej sprawie nie było możliwe zweryfikowanie złożonego przez skarżącą oświadczenia dotyczącego uzyskiwanych przez nią dochodów, szczególnie że skarżąca nie wskazała nawet w formie dodatkowego oświadczenia ich wysokości w poszczególnych miesiącach 2013 r. oraz źródeł z jakich pochodzą. Skarżąca nie wskazała ponadto, czy w 2013 r. korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, a jeśli tak to z czyjej pomocy korzystała i jakiego rodzaju pomoc otrzymała. Pomimo wezwania, skarżąca nie udzieliła również wyczerpujących wyjaśnień na temat wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych przez nią wydatków oraz nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków w wykazanej wysokości. Sprzeciw od ww. postanowienia wywiodła S. B.. Podkreśliła w nim swoją bardzo trudną sytuację materialną i życiową. Zaznaczyła, że z mężem jest w separacji faktycznej, ponadto ustanowiona jest między nimi rozdzielność majątkowa. Na pomoc męża i tak nie może liczyć bo jest on zadłużony, ponadto ponosi on ciężar utrzymania ich córki oraz całego gospodarstwa domowego. Strona podkreśliła, że nie pracuje i nie uzyskuje stałego dochodu. Pieniądze zaś z prac dorywczych, takich jak zbieranie jagód, przeznacza na jedzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej: ppsa) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na to, że sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca w rubryce nr 6 (Stan rodzinny) nie wykazała jakichkolwiek osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) wykazała mieszkanie o pow. 56 m2 (współwłasność), w rubryce nr 10 (Dochody) – dochód z tytułu "prac dorywczych" w kwocie 600 zł, natomiast w rubryce nr 11 dodała, że osiągany przez nią dochód nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 14 listopada 2013 r., w którym oświadczyła: "prowadzę oddzielne gospodarstwo domowe w związku z tym, że pozostaję w faktycznej separacji z moim małżonkiem", zatem zawarte we wniosku z dnia 10 października 2013 r. stwierdzenie jest zwykłą omyłką pisarską. Wyjaśniła, iż mieszkanie stanowi własność jej i jej męża, lecz w stosunku do jej części prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Podniosła, iż ona i jej mąż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i każdy z nich partycypuje oddzielnie w kosztach utrzymania mieszkania, co w jej przypadku stanowi 200 zł miesięcznie. Dodała, iż ponosi ponadto "koszty związane z własnym utrzymaniem". Odpowiadając na wezwanie do złożenia kopii dokumentów, z których wynika wysokość i źródło jej dochodów za poszczególne miesiące 2013 r., skarżąca stwierdziła, iż nie jest w stanie przedstawić żądanych dokumentów, gdyż pracuje dorywczo i nie ma dokumentów potwierdzających wysokość jej dochodów. Dodała, że nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz lokat bankowych. W piśmie zaś z dnia 18 grudnia 2013r. skarżąca wskazała, że była strona pozwaną w 25 sprawach sądowych, większość spraw zaś dotyczyła nakazów zapłaty. Ponadto w aktach sprawy znajdują się postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w A z dnia 12 lutego 2013r. o umorzeniu egzekucji z wierzytelności i praw (akta sądowe, k. – 47 i 49). Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniają żądanie przedmiotowego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, czyli w zakresie całkowitym, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjmując natomiast wiarygodność oświadczeń skarżącej - złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy - że znajduje się ona w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że nie posiada realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić. Za uwzględnieniem wniosku przemawia w szczególności fakt, iż skarżąca rzeczywiście nie ma wystarczających dochodów, z których mogłaby się utrzymać, a tym bardziej poczynić z nich oszczędności. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń skarżącej wynika, że jej sytuacja finansowa jest niezwykle trudna. Nie ma ona bowiem stałej pracy ani regularnych dochodów. Ponadto jest ona zadłużona na wielką skalę. Z tego też tytułu toczą się wobec niej liczne postępowania sądowe i egzekucyjne, głównie dotyczące nakazów zapłaty. Z akt sprawy wynika również, że egzekucja wobec skarżącej jest bezskuteczna. Z oświadczeń zaś skarżącej wynika, że mąż, z którym jest w separacji i z którym ma rozdzielność majątkowa, faktycznie ponosi ciężar utrzymania ich gospodarstwa domowego oraz utrzymuje córkę. Ponadto jest obciążony kredytem. Wobec tak trudnej sytuacji finansowej strony, nie można w żaden sposób uznać, że mogłaby ona poczynić jakiekolwiek oszczędności pozwalające jej na pokrycie kosztów niniejszej sprawy choćby w części, nawet przy pomocy męża. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.