II SA/Ol 848/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. K. i G. K. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki budynku postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia "[...]", skarżąca – E. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, w szczególności od wpisu od skargi, oraz ustanowienie radcy prawnego. Do pisma załączyła wypełniony urzędowy formularz PPF, który uzupełniła następnie w zakresie braku formalnego, i w którego rubryce nr 4 nie skreśliła pozycji: "zwolnienie od kosztów sądowych", "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych" i "ustanowienie radcy prawnego". W uzasadnieniu podniosła, iż nie posiada majątku pozwalającego na uiszczenie wpisu od skargi oraz opłacenie zawodowego pełnomocnika. Dodała, iż aby skorzystać z fachowej pomocy w celu sporządzenia skargi zmuszona została do zapożyczenia się u rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni w rubryce nr 6 jako osobę z którą pozostaje wspólnym gospodarstwie domowym wykazała męża, w rubryce nr 7.1 – dom o pow. "[...]" oraz współwłasność nieruchomości rolnej o pow. "[...]" i "domku rekreacyjnego" o pow. "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny z tytułu "1/4 etatu" w kwocie "[...]" i wskazała, że mąż jest osobą bezrobotną. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, wezwana ona została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do nieruchomości rolnej i "domku rekreacyjnego", wykazanych w rubryce nr 7.1) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do dochodu wnioskodawczyni; statusu osoby bezrobotnej jej męża oraz jego dochodów uzyskiwanych przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy; uzyskiwanych ewentualnie przez małżonków dochodów o charakterze okresowym; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nich wydatków; długu, jaki wnioskodawczyni zaciągnęła u rodziny w związku ze złożeniem skargi w niniejszej sprawie, a także zeznań podatkowych małżonków za 2013 r. oraz wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W związku z niejednolitym zakresem żądania określonym w piśmie procesowym i we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, oraz objęciem zakresem żądania, określonego w rubryce nr 4, również częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, wnioskodawczynię wezwano ponadto do wskazania w jakim zakresie jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczyła, że ze względu na bardzo niskie zarobki nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się do kwestii długu, jaki zaciągnęła u rodziny w związku ze złożeniem skargi w niniejszej sprawie, wskazała, iż "kwotę potrzebną" pożyczyli jej synowie, nie określając kiedy ma im ją zwrócić. Wyjaśniała, iż nieruchomość rolna i "domek rekreacyjny", wykazane w rubryce nr 7.1, wykorzystywane są przez nią i członków jej rodziny w celach rekreacyjnych, wskazany majątek nie przynosi żadnych dochodów. Wskazała, iż mąż jest bez pracy "[...]", nie mieszka z nią razem i nie utrzymuje z nią kontaktu. Oświadczyła, iż w latach "[...]" nie osiągała żadnych dochodów z tytułu prac dorywczych, nie korzystała też z żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Wskazała, iż od czasu do czasu wspierają ją synowie, robiąc zakupy, głównie żywnościowe. Odnosząc się do kwestii ponoszonych wydatków, wnioskodawczyni oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki to "kwota na żywność, opłaty za prąd, telefon". Wskazała, iż wydatki te pokrywa ze swoich dochodów i dodała: "w wysokości "[...]" to kwota zakupów dokonanych przez moich synów". Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, iż nie posiada żadnego rachunku bankowego oraz, że "rachunku nie ma także (...) mąż". Dla potwierdzenia wysokości brutto uzyskiwanego dochodu wnioskodawczyni załączyła do przedmiotowego pisma kserokopię części pisma jej pracodawcy. Załączyła ponadto kserokopie: dwóch informacji PIT-11 za 2013 r. oraz potwierdzenia nadania w dniu 25 kwietnia 2014 r. przesyłki do urzędu skarbowego. W oparciu o rubrykę nr 4 urzędowego formularza oraz dodatkowe oświadczenie wnioskodawczyni, przyjąć należy, że zakresem jej żądania objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem (rubryka nr 6). Pomimo wezwania, wnioskodawczyni nie złożyła jednak wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej, w tym generalnie uzyskiwanych przez niego dochodów/źródeł utrzymania i ponoszonych wydatków. W dodatkowym oświadczeniu wnioskodawczyni oświadczyła wprawdzie, że mąż nie mieszka z nią razem i nie utrzymuje z nią kontaktu, lecz jak przyjąć należy zaprzeczając tym samym oświadczeniu, złożonemu w formularzu, nie wskazała jakiejkolwiek przyczyny, dla której mąż wykazany został uprzednio zarówno w rubryce nr 6, jak i w rubryce nr 10. W tej natomiast sytuacji, nie można stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja rodzinna wnioskodawczyni i ocenić wpływu tej sytuacji na jej możliwości płatnicze. Brak zgodnych informacji w tym zakresie, jak również brak pełnych informacji na temat sytuacji finansowej męża wnioskodawczyni, uniemożliwia ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Dodatkowo zauważyć należy, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła również wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jej osobistej sytuacji finansowej. Nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Pomimo wezwania, wnioskodawczyni nie przedłożyła kopii rocznego zeznania podatkowego za 2013 r. wraz z załącznikami, nie złożyła również oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków oraz jakichkolwiek kopii dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w wykazanej wysokości. Powyższe nie pozwala natomiast ustalić jak kształtowała się sytuacja finansowa wnioskodawczyni w 2013 r. oraz jakie w rzeczywistości wydatki obciążają ją obecnie. Pomimo wezwania, wnioskodawczyni nie wskazała również, czy może liczyć na dalszą pomoc rodziny w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec nieprzedłożenia przez wnioskodawczynię wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jak również złożenia oświadczeń o sprzecznej treści, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, jak w rzeczywistości kształtuje się jej sytuacja rodzinna i materialna oraz stwierdzenie z całą pewnością, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.