II SA/Ol 85/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016r. sprawy ze skargi J. Cz. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata A. R. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 25 czerwca 2015 r. J. Ś. (dalej zwany skarżącym) wraz z żoną E. Ś. zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej m.in. o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w kwocie przypadającej na jednego uczestnika chorego na cukrzycę korzystającego z Dziennego Domu Pomocy Społecznej (tj. 27,50 zł.) na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 100 zł. miesięcznie od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 30 września 2015 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ I instancji powołał art. 106 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 2-4, art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163 – dalej jako u.p.s.) oraz uchwałę nr XLIX/795/14 Rady Miasta Olsztyna z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Natomiast w uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a miesięczny dochód jego rodziny stanowi emerytura skarżącego w wysokości "[...]" zł. Ocenił, że dochód rodziny skarżącego nie przekracza kwoty 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., a więc uprawnia skarżącego do przyznania mu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Wyjaśnił przy tym, że przyznając ten zasiłek uwzględniono posiadane przez pracownika socjalnego środki pieniężne w kwocie 1666 zł., z których pomoc uzyskało 50 osób, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 33,32 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z jej wydania opisując bardzo trudną sytuację życiową i finansową swojej rodziny. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej mają na celu jedynie wsparcie, dofinansowanie określonej potrzeby wymagającej zaspokojenia. Wywiodło, że fakt, iż otrzymywane świadczenia nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb skarżącego, nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględniania wszystkich jego wniosków, gdyż świadczenia z pomocy społecznej mają charakter subsydiarny. Podało, że celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymywanie wnioskodawczy, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia zależą od możliwości finansowych organu pomocy (art. 3 u.p.s.). Zauważyło, że zgodnie z art. 39 ust. 1-4 u.p.s., zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, przyznawanym przez organ w ramach uznania administracyjnego, jeżeli dochód wnioskodawcy lub jego rodziny nie przekracza kwot, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., podwyższonych wskazaną przez organ I instancji uchwałą Rady Miasta Olsztyna do 150% kryterium dochodowego, to jest: 813 zł. dla osoby samotnie gospodarującej i 684 zł. dla osoby w rodzinie. W ocenie Kolegium, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że w swym rozstrzygnięciu zwrócił uwagę na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka, a jak wynika z akt sprawy, pomoc skarżącemu udzielana jest cyklicznie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił Kolegium rażące naruszenie i obrazę prawa materialnego, prawa humanitarnego, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W oparciu o te zarzuty wniósł o udzielenie jego rodzinie rzeczywistej pomocy oraz ukaranie winnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, może być przyznany zasiłek celowy. Podkreślić należy, że zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługującym między innymi osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W świetle zaś art. 8 ust. 2 u.p.s., rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty kryteriów dochodowych uprawniające do zasiłku celowego. W oparciu o ten przepis, Rada Miasta Olsztyna podjęła uchwałę nr XLIX/795/14 z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. z 2014 r., poz. 585). Na mocy § 1 tej uchwały, podwyższa się na lata 2014-2020 do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., uprawniające do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności osobom i rodzinom objętym wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 ustanowionego uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. (M.P. poz. 1024). W kontrolowanej sprawie niesporne jest, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą także zastrzeżeń Sądu. Jak wynika bowiem z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, jedynym dochodem 2- osobowej rodziny skarżącego jest świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości "[...]" zł., które nie przekracza, podwyższonego mocą powołanej uchwały Rady Miasta, kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, wynoszącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji 771 zł., a nie jak wadliwie podało Kolegium 684 zł. W rodzinie skarżącego występuje niepełnosprawność oraz długotrwała lub ciężka choroba, a więc powody, które w świetle art. 7 pkt 5-6 u.p.s., uzasadniają udzielenie pomocy społecznej. Podkreślić jednak należy, na co zresztą zwrócono uwagę także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, o czym świadczy użycie w przepisie art. 39 ust. 1 u.p.s. zwrotu "może być przyznany". Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania tego zasiłku, bądź odmowy jego przyznania, pozostawione zostało zatem ocenie organu administracji publicznej. Oznacza to, że mimo spełnienia przez wnioskodawcę, tak jak w niniejszej sprawie, przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, może on nie otrzymać żądanego świadczenia w ogóle, bądź może być mu ono przyznane w kwocie, jaką organ (a nie wnioskodawca) uzna za możliwe ze względu na ilość osób ubiegających się o objęcie pomocą i wysokość środków którymi dysponuje. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie takiego świadczenia musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd administracyjny polega wyłącznie na zbadania jej zgodności z prawem, sąd nie jest natomiast uprawniony do przyznania świadczenia, jak oczekiwałby tego skarżący. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic określonych przepisami oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły tych granic. W uzasadnieniach wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć dokonano bowiem prawidłowej analizy nie tylko sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, ale również możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Uwzględniono przy tym wysokość środków pieniężnych pozostających w dyspozycji organu a także w rejonie działania pracownika socjalnego (1666 zł.), ilość osób korzystających z tej formy pomocy (50 osób) i średnią wysokość przyznawanego zasiłku (33,32 zł.). W tych okolicznościach, przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w kwocie 100 zł. miesięcznie od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 30 września 2015 r., uznać należało za zgodne z prawem. Zauważyć przy tym należy, że kwota tego zasiłku jest znacznie wyższa od średniej kwoty pomocy udzielanej w tej formie innym osobom korzystającym ze wsparcia tego Ośrodka. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze wyjaśnić skarżącemu należy, że powoływana przez niego ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" utraciła już moc obowiązywania. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy, ustanowiony mocą tej ustawy Program był realizowany w latach 2006-2013. Aktualnie natomiast w tej materii znajduje zastosowanie uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (tekst jednolity M.P. z 2015 r., poz. 821). Zgodnie z punktem V.1 załącznika do tej uchwały, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zdaniem Sądu, udzielona skarżącemu pomoc jest zgodna ze wskazanymi w tej uchwale założeniami programu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801).