II SA/Ol 853/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę; II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu B. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2016 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej "[...]", na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), wystąpił do Prezydenta Miasta "[...]" o skierowanie "[...]", zwanego dalej "Skarżącym", na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z uwagi na uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Prokuratura Rejonowa "[...]" nadzorowała postępowanie przygotowawcze o sygn. akt "[...]" prowadzone przeciwko Skarżącemu, podejrzanemu o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i in., a z uzyskanej w toku tego postępowania opinii sądowo-psychiatrycznej wynikało, że biegli stwierdzili u Skarżącego cechy organicznych zaburzeń osobowości. Decyzją z dnia 10 marca 2016 r. Prezydent Miasta "[...]" skierował "[...]", posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. "[...]" na badanie lekarskie w zakresie kat. "[...]" prawa jazdy, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że wszczął postępowanie w niniejszej sprawie na wniosek Prokuratora Rejonowego "[...]", który załączył do wniosku opinię sądowo-psychiatryczną stwierdzającą u Skarżącego cechy organicznych zaburzeń osobowości. W toku postępowania Skarżący złożył organowi m.in. orzeczenie psychologiczne z dnia 25 kwietnia 2013 r. o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, świadectwo kwalifikacji zawodowej i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 28 maja 2015 r. stwierdzające, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 maja 2016 r. Odnosząc się do przedłożonych dokumentów organ uznał, że potwierdzają one zasadność skierowania Skarżącego na badanie lekarskie. Istnieją bowiem uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia w kontekście posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych względów zasadnym było poddanie go na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. W złożonym odwołaniu "[...]" zarzucił, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji przepisów prawa. Podniósł, że zgodnie z orzeczeniem ZUS do końca maja 2016 r. ma czas na rekonwalescencję, zatem skierowanie na ponowne badania jest bezzasadne. Zaznaczył, że decyzje dotyczące sposobu leczenia mogą być podejmowane wyłącznie przez komisję lekarską ZUS. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił istniejące przesłanki do skierowania Skarżącego na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Zauważyło, że konieczność przeprowadzenia specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączona do akt sprawy opinia sądowo - psychiatryczna, z której wynika, że u Skarżącego rozpoznano zaburzenia psychiczne - organiczne zaburzenia osobowości. Wskazane zaburzenia psychiczne budzą zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia w aspekcie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. W ocenie Kolegium, wskazane wyżej okoliczności dały podstawę do uznania, iż istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego. Tym samym zaistniała potrzeba zweryfikowania czy aktualny stan zdrowia Skarżącego pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Wyjaśniło ponadto, że ustawodawca stworzył możliwość kontroli stanu zdrowia kierujących pojazdami w ruchu drogowym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom drogi. W przypadkach istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, organ jest uprawniony do wydania skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podkreśliło, że ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ właściwy do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków. Kolegium wyjaśniło ponadto, że nie mogło uwzględnić przedstawionych w odwołania argumentów, gdyż przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie przewidują takiej możliwości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie "[...]" podniósł, że w dniu 1 lipca 2013 r. otrzymał orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Orzeczenie to jest ważne do 1 lipca 2018 r., wobec czego skierowanie na przedmiotowe badania ma na celu poniżenie Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z: zaświadczenia Komendy Miejskiej Policji w "[...]" z dnia 23 listopada 2016 r. stwierdzającego, że na dzień 23 listopada 2016 r. rejestr Komendy nie uwzględnia wykroczeń Skarżącego w ruchu drogowym oraz kopii trzech zapytań do KRS o niekaralność Skarżącego. Pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił naruszenie art. 11, art. 107 § 3, art. 138 § 1 K.p.a. i art. 99 ust. 1 pkt 2b Prawa o ruchu drogowym. Podał, że wnioski wywiedzione z opinii sądowo-psychiatrycznej pozwalały na udział Skarżącego w postępowaniu karnym. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, gdyż nie zostały one opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm. - zwana dalej jako: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W myśl ust. 2 pkt 2 tego artykułu badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, przeprowadza się na podstawie skierowania. Zgodnie zaś z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z cytowanych przepisów wynika, że starosta, któremu ustawodawca powierzył wydawanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jest zobowiązany skierować osobę, posiadającą już takie uprawnienia, na kontrolne badanie lekarskie, jeżeli organ ten poweźmie wiarygodną informację co do stanu zdrowia fizycznego lub psychicznego takiej osoby wywołującą uzasadnione zastrzeżenia co do jej sprawności niezbędnej do kierowania pojazdami. Powyższe stanowi konsekwencję zapisu art. 3 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, ustanawiającego generalną zasadę, że kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Należy podkreślić, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie nie jest wykazywanie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, gdyż w tym zakresie wypowiedzą się dopiero lekarze specjaliści, lecz jedynie ma ona zostać oparta na uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, mogącymi świadczyć o takich przeciwwskazaniach. Okoliczności te muszą z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu. Przeciwwskazania te powinny zostać następnie zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Jednocześnie należy zauważyć, że istotą postępowania administracyjnego w zakresie skierowania kierowcy na badanie lekarskie nie jest sama weryfikacja jego stanu zdrowia. To wyłącznie wystąpienie przesłanki, związanej z zaistnieniem uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy obliguje organ administracji do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący posiada prawo jazdy kat. "[...]" Obecnie, jak wynika z opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 28 lipca 2015 r., biegli stwierdzili u Skarżącego cechy organicznych zaburzeń osobowości. Skarżący okoliczności tej nie zaprzecza. Podniósł jedynie, że posiada orzeczenie psychologiczne z dnia 1 lipca 2013 r. o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ważne do dnia 1 lipca 2018 r., wobec czego skierowanie na badanie psychologiczne ma na celu poniżenie go. Wyjaśnić należy, że postawiona przez uprawnionych psychiatrów diagnoza może wywoływać uzasadnione wątpliwości, czy skarżący, posiadając uprawnienie do kierowania pojazdami, nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. W związku z tym, istnieją podstawy do skierowania skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu. Wbrew przekonaniu skarżącego niniejsze postępowanie administracyjne nie jest wyrazem złej woli organów. Postępowanie w sprawie skierowania na badania lekarskie zostało wszczęte przede wszystkim ze względu na to, że organ pierwszej instancji uzyskał wiarygodną informację, że u skarżącego stwierdzono cechy organicznych zaburzeń osobowości i posiada prawo jazdy kat. "[...]". W takiej sytuacji organ pierwszej instancji miał obowiązek z urzędu podjąć działania przepisane prawem, tj. skierować skarżącego na badania lekarskie, które rozstrzygną o jego zdolności do kierowania pojazdami (art. 99 ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami). W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostaje fakt, iż skarżący nie figuruje w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ani w kartotece Krajowego Rejestru Karnego. Okoliczności te nie zwalniają bowiem starosty z obowiązku zastosowania przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, jeżeli ustalił istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, co miało miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Należy zauważyć, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego przed następstwami złego stanu zdrowia kierującego pojazdem, a skierowanie samo w sobie nie przesądza, że weryfikacja stanu zdrowia Skarżącego będzie negatywna. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., gdyż zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona. W jej uzasadnieniu zwięźle wskazano istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne oraz przytoczono i wyjaśniono treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.