II SA/Ol 86/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 18 marca 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, A.W., powołując się na swoją sytuację materialną, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trojgiem dorosłych dzieci. Do ich majątku należą: dom jednorodzinny o powierzchni 350 m2, działka rekreacyjna, "[...]", oszczędności w kwocie 300.000 zł oraz inne, bliżej nieokreślone przedmioty wartościowe. Miesięczny dochód 5-osobowej rodziny wynosi w sumie ok. 15.000 zł. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonych przez żonę skarżącego w sprawach o sygnaturach akt "[...]" wynika ponadto, iż jest ona właścicielką 2 samochodów osobowych i dysponuje własnymi oszczędnościami w kwocie 25.000 zł. Dwa samochody posiadają również synowie. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Co do zasady to strony zobowiązane są bowiem do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka do zwolnienia go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Zauważyć należy, iż rodzina skarżącego dysponuje stałym miesięcznym dochodem w łącznej wysokości ok. 15.000 zł, posiada znaczny majątek, a ponadto oszczędności w łącznej wysokości 325.000 zł. W tych natomiast warunkach skarżącego trudno jest uznać za osobę należącą do grona osób ubogich, które nie posiadają możliwości sfinansowania pełnych kosztów postępowania i dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Same oszczędności znacznie przewyższają bowiem koszty postępowania sądowego zarówno w sprawie niniejszej, jak i w innych prowadzonych przez skarżącego i członków jego rodziny przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. W konsekwencji stwierdzić należy, że ich poniesienie nie nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.