II SA/Ol 860/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M.G. i R.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.G. i R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu podania w sprawie odwołania od uchwały dotyczącej działań Prezydenta Miasta postanawia: 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia dla skarżących adwokata. M. i R. G., wezwani do uiszczenia wpisu od skargi zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie dla nich adwokata. Z oświadczeń skarżących, zawartych we wnioskach oraz piśmie z 1 października 2007 r., wynika, iż tworzą oni dwuosobowe gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód, z tytułu renty emerytury i dodatku inwalidzkiego, wynosi 1444, 63 zł netto, z czego 3/4 pochłaniają konieczne opłaty; są właścicielami połowy budynku mieszkalnego o powierzchni 337,7 m2 i działki rolnej o powierzchni 2,37 ha; korzystają z pomocy społecznej i kredytów konsumpcyjnych. Tożsama sytuacja bytowa skarżących w kontekście konsekwencji, jakie w zakresie kosztów postępowania niesie za sobą ich współuczestnictwo materialne w sprawie, uzasadnia łączne rozpoznanie ich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Czyniąc to zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - oznaczające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.]. W orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Przytoczone na wstępie okoliczności nie uzasadniają zatem uwzględnienia zgłoszonych wniosków w całości. Niewątpliwie jednak sytuacja skarżących jest na tyle trudna, iż nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. W takim przypadku, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). str. 2 Sygn. akt II SA/Ol 860/07 Decydując o rozmiarze przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie uznano, iż najwłaściwsze będzie zwolnienie stron od kosztów sądowych, czyli wydatków, jakie byliby oni zmuszeni ponieść w postępowaniu. Na marginesie godzi się wyjaśnić, iż do takich wydatków na obecnym etapie postępowania nie należy koszt ustanowienia adwokata. Reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie warunkuje realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż nie występuje tu ograniczenie zdolności postulacyjnej strony w postaci tak zwanego przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 175 § 1, art. 194 § 4 p.p.s.a.) a sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje oceny zgodności z prawem czynności organu administracji, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 w/w p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.) Wobec powyższego postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. str. 3