II SA/Ol 866/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, iż w dniu 22 lipca 2008r. w Powiatowym Urzędzie Pracy (dalej jako PUP) przedstawiono Panu Z. B. propozycję odbycia przygotowania zawodowego na stanowisku tokarza w firmie A. w P. Bezrobotny nie przyjął tej propozycji, uzasadniając odmowę zamiarem rozpoczęcia z pomocą PUP własnej działalności gospodarczej w zakresie kowalstwo-kamieniarstwo. Poinformował, że wniosek taki złoży w ciągu 7 dni. W dniu 5 sierpnia 2008r. Z. B. wystąpił do PUP z wnioskiem o przyznanie z Funduszu Pracy jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Tego też dnia, tj. "[...]", decyzją nr "[...]", wydaną z upoważnienia Starosty, Inspektor PUP orzekł o utracie przez Z. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem 22 lipca 2008r., z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny udziału w przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr. 69, poz. 415 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji Z. B. stwierdził, że nie odmówił przyjęcia przedstawionej mu propozycji. Podniósł, iż składając wniosek o przyznanie pożyczki ze środków na podjęcie działalności gospodarczej, oświadczył zamiar założenia własnej firmy z pomocą PUP. Decyzją z dnia "[...]’., znak "[...]" Zastępca Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej "[...]", działając z upoważnienia Wojewody, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż Z. B. odmówił bez uzasadnionej przyczyny udziału w przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy. Podając motywy rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że odwołujący spełniał przesłanki do skierowania go do odbycia przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Wskazał, iż w dniu 19 czerwca 2008r. do PUP wpłynęło pismo Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z prośbą o skierowanie wymienionego do pracy, z uwagi na jego trudną sytuację finansową. W dniu 22 lipca 2008r. przedstawiono bezrobotnemu wskazaną propozycję, ten jednak oświadczył, że odmawia jej przyjęcia z powodu zamiaru rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej. Jednocześnie odwołujący przyjął do wiadomości, że zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a, prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Następnie organ zauważył, że Z. B. nie złożył we wskazanym przez siebie terminie wniosku o przyznanie z Funduszu Pracy środków na podjęcie działalności gospodarczej. Z takim podaniem wystąpił dopiero w dniu 5 sierpnia 2008r., a więc 14 dni po utracie statusu bezrobotnego. W ocenie organu odwoławczego, aby można było uznać, że bezrobotny z uzasadnionej przyczyny odmówił udziału w przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy, musiałaby wystąpić przesłanka o charakterze obiektywnym, tj. stanowiąca rzeczywistą przeszkodę uniemożliwiającą udział w przygotowaniu zawodowym w wypadku każdej osoby bezrobotnej. Okolicznością uzasadniającą odmowę przyjęcia wymienionej propozycji może być np.: podjęcie pracy lub potwierdzenie jej podjęcia w czasie pokrywającym się z czasem trwania przygotowania zawodowego, udokumentowane zdarzenie losowe, choroba bezrobotnego, przeciwwskazania zdrowotne, brak możliwości dojazdu, etc. Zdaniem organu w przypadku odwołującego nie nastąpiła żadna rzeczywista przeszkoda uniemożliwiająca udział w przygotowaniu zawodowym, a w związku z tym nie można uznać, że odmowa była nieuzasadniona. Podkreślono, że jeśli bezrobotny był zainteresowany otrzymaniem dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej, to tym bardziej powinien przestrzegać zasad obowiązujących osoby bezrobotne, aby nie dopuścić do utraty statusu bezrobotnego. Zaznaczono, że udział w przygotowaniu zawodowym nie oznaczał uniemożliwienia ubiegania się o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej, ponieważ nie jest związany z utratą statusu bezrobotnego. Zdaniem organu Z. B., pozostając od wielu lat bez pracy, powinien być zainteresowany każdą formą aktywizacji, zwłaszcza związanej z otrzymywaniem stypendium w wysokości 140% zasiłku podstawowego. Organ przypomniał odwołującemu, że rejestrując się w PUP deklarował bezwarunkową gotowość do podjęcia pracy i powinien się liczyć z możliwością otrzymania różnych propozycji zatrudnienia, jak również udziału w formach aktywizacji zawodowej. Bezrobotny obowiązany jest wykazać się aktywnością i chęcią podjęcia zatrudnienia, jak również uczestnictwa w formach aktywizacji zawodowej proponowanej przez urząd pracy. Z tych też względów organ orzekł jak w sentencji decyzji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Z. B. zarzucił powyższej decyzji niezgodność z prawem. Podniósł, iż w karcie rejestracyjnej bezrobotnego oświadczył, ze chce być szkolony i kierowany na kursy związane z założeniem własnej działalności gospodarczej. Podał, że w dniu 19 maja 2008r. został zgłoszony do radcy zawodowego, który poinformował go o możliwości uzyskania z Funduszu Pracy środków na podjęcie działalności gospodarczej. Wówczas w karcie potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy wyznaczono mu następny termin na dzień 20 sierpnia 2008r. Skarżący uznał, że jest to czas na podjęcie przez niego działalności gospodarczej. W tym też okresie zaproponowano mu pracę spawacza, chociaż nie posiada takich uprawnień, następnie zaproponowano mu odbycie przygotowania zawodowego w miejscu pracy jako tokarz, co też nic nie ma wspólnego z jego zawodem. Wskazał, że złożył pisemne oświadczenie, w którym poinformował o zamiarze założenia własnej działalności gospodarczej w zakresie "kowalstwo artystyczne – kamieniarstwo z kamienia łupanego". Według skarżącego organ I instancji uznał, że założenie własnej działalności nie jest wystarczającym uzasadnieniem do odmowy przyjęcia propozycji nie związanej z kierunkiem zamierzonej przez niego działalności gospodarczej. Podał, że w dniu 5 sierpnia 2008r. złożył wniosek o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej. Tego samego dnia Starosta wydał decyzję, która zamyka sprawę założenia przez skarżącego własnej firmy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), wobec uznania przez organy obu instancji, że wskazana przez skarżącego przyczyna odmowy udziału w przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy była nieuzasadniona. Zgodnie z tym unormowaniem Starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Zatem przepis ten obliguje właściwy organ do ustalenia z jakiego powodu bezrobotny nie przyjął przedstawionej mu propozycji i dokonania obiektywnej oceny, czy przyczynę odmowy można uznać w danych okolicznościach za uzasadnioną. Organ winien mieć w tym względzie na uwadze nie tylko "rzeczywiste przeszkody uniemożliwiające" przyjęcie przedstawionej propozycji w danym momencie, ale przeanalizować podane motywy odmowy także perspektywicznie, w szczególności czy bezrobotny będzie mógł uczestniczyć w całym planowanym przedsięwzięciu. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że zamiar rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej w okresie planowanego przygotowania zawodowego w miejscu pracy, stanowi okoliczność uzasadniającą odmowę wzięcia udziału w takim przygotowaniu zawodowym, pod warunkiem oczywiście, że taki zamiar jest rzeczywisty i bezrobotny w konsekwencji podejmuje następnie stosowne działania. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący odmówił udziału w przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy. Z oświadczenia złożonego wówczas przez bezrobotnego wynika, że zamierzał rozpocząć własną działalność gospodarczą w zakresie "kowalstwo-kamieniarstwo", wykorzystując w tym celu środki z Funduszu Pracy. Skarżący zadeklarował, że w ciągu siedmiu dni złoży wniosek o przyznanie środków na ten cel, a więc powinno to nastąpić do 29 lipca 2008r. Skarżący jednak z takim wnioskiem wystąpił dopiero 5 sierpnia b.r. Tego samego dnia organ I instancji wydał decyzję o pozbawieniu zainteresowanego statusu bezrobotnego. Okoliczność ta budzi wątpliwości, czy decyzja organu I instancji nie została wydana po złożeniu przez bezrobotnego wniosku o przyznanie pożyczki. Zważyć należy w szczególności, że organ przesłał decyzję listem poleconym dopiero 11 sierpnia b.r., który doręczono skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2008r., a więc skarżący nie mógł wiedzieć o wydanej decyzji i złożył wniosek zanim jeszcze decyzja o pozbawieniu go statusu bezrobotnego weszła do obrotu pranego. Zatem nieuzasadnione jest twierdzenie organu II instancji, że bezrobotny złożył przedmiotowy wniosek 14 dni po utracie statusu bezrobotnego. Wydanie decyzji pozbawiającej skarżącego statusu bezrobotnego w takich okolicznościach było nieuzasadnione, gdyż działanie podjęte przez stronę, choć w późniejszym terminie niż bezrobotny deklarował, wskazywało już w dniu podjęcia rozstrzygnięcia, na rzeczywisty zamiar rozpoczęcia przez bezrobotnego własnej działalność gospodarczej, a w związku z tym nie można uznać, że odmowa wzięcia udziału w przygotowaniu zawodowym była nieuzasadniona. Należało docenić inicjatywę bezrobotnego, a nie zabierać mu szansę na otwarcie działalności dlatego, że wniosek złożył w późniejszym terminie niż podawał. Organy orzekające powinny mieć na względzie zasadniczy cel ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jakim jest aktywizacja bezrobotnych. Realizacja tego założenia, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że bezrobotny musi bezwarunkowo uczestniczyć w formach aktywizacji zawodowej, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, ma już skonkretyzowany zamiar założenia własnej działalności gospodarczej, której rozpoczęcie zbiegłoby się z terminem zaproponowanego mu przygotowania zawodowego. Organ II instancji argumentował, że udział w przygotowaniu zawodowym nie uniemożliwiłby skarżącemu ubieganie się o dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej, ponieważ nie jest związany z utratą statusu bezrobotnego. Organ nie wziął jednak pod uwagę, że uzyskanie środków na podjęcie działalności gospodarczej stanowi przesłankę do pozbawienia statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 2a omawianej ustawy). W związku z tym, jeżeli skarżący uzyskałby dofinansowanie, to nie mógłby i tak uczestniczyć w zaproponowanym mu przygotowaniu zawodowym. Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając naczelną zasadę prawdy materialnej, która obliguje organy administracji publicznej zarówno do wydania prawidłowej decyzji, zgodnej z obowiązującym prawem, jak i do ochrony interesów prawnych strony, Sąd stwierdził, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 33 ust. 4 pkt. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.