II SA/Ol 866/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. na pismo "[...]" Banku Spółdzielczego Oddział w "[...]" z dnia "[...]" r., znak: "[...]" dotyczące odmowy wykreślenia zabezpieczenia hipotecznego postanawia: odrzucić skargę. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Pismem z dnia 11 sierpnia 2021 r. J. F. (dalej jako: "Strona") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z "podaniem" o "wydanie zgody" na wykreślenie hipoteki. Wskazał, że otrzymał odmowną decyzję w tym przedmiocie wydaną przez "[...]" Bank Spółdzielczy. W odpowiedzi na skargą "[...]" Bank Spółdzielczy w P. (dalej jako: "Bank") wniósł o odrzucenie skargi, bądź ewentualnie jej oddalenie. Wyjaśniono, że Strona zwróciła się do Banku w piśmie z dnia 4 sierpnia 2021 r. o wykreślenie hipoteki, a następnie 11 sierpnia 2021 r. wywiodła skargę, tj. "Podanie" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Na złożony wniosek Bank udzielił Stronie odpowiedzi pismem z 17 sierpnia 2021 r. znak "[...]". W ocenie Banku wniesiona sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych z dwóch powodów. Po pierwsze przedmiotowa sprawa nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a po drugie przedmiot sprawy również nie podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż żaden bank spółdzielczy nie jest organem administracji publicznej i nie wydaje decyzji administracyjnych, ani innych aktów z zakresu administracji publicznej. Wyjaśniono nadto, że hipoteka, której wykreślenia domaga się Strona, nie została ustanowiona na rzecz Banku lecz na rzecz Banku Spółdzielczego w "[...]", który upadł i już nie istnieje. Podano, że postępowanie upadłościowe było prowadzone w Sądzie Gospodarczym w B. VII Wydział Gospodarczy pod sygn. akt "[...]". Wskazano, że "[...]" Bank Spółdzielczy nie jest następcą prawnym wskazanego upadłego banku i nigdy nie wstąpił w jego prawa i obowiązki. Postanowieniem z dnia 24 września 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 671/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził swą niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Oznacza to, że badanie legalności aktów administracyjnych lub innych działań organów administracyjnych możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności skargi, uniemożliwia natomiast rozpoznanie sprawy co do istoty. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest pismo Banku informujące Skarżącego, że jego wniosek z 04.08.2021 r. dotyczący wydania zgodny na wykreślenie zabezpieczenia hipotecznego na kwotę 20 zł z powodu spłacenia kredytu – KW "[...]", został przesłany błędnie, gdyż hipoteka, o której mowa w tym piśmie, nie jest ustanowiona na rzecz "[...]" Banku Spółdzielczego z siedzibą w P. Należy zgodzić się z Bankiem, co do braku podstaw do uznania, że Bank w zakresie wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki działa jako organ administracji publicznej oraz co do uznania, że sprawa dotycząca ustanowienia zabezpieczenia w postaci hipoteki czy jej wykreślenia należy do spraw o charakterze cywilnoprawnym, a zatem nie ma charakteru sprawy z zakresu administracji publicznej. Cywilny charakter sprawy o wykreślenie wpisu hipoteki z księgi wieczystej wyklucza przyjęcie, że wyrażenie zgody lub odmowa wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki wymaga od Banku wydania decyzji, czy też wydania innego aktu administracyjnego. Wniosek dłużnika w tym zakresie nie wszczyna postępowania administracyjnego, bowiem nie wymaga załatwienia w drodze władczego, jednostronnego rozstrzygnięcia organu w formie decyzji administracyjnej (zob. bliżej wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 września 2016 r. I SA/Lu 160/16). Nadto w przedmiotowej sprawie także pozostaje wskazać, że Bank do którego wystąpił Skarżący z wnioskiem oraz skargą nie jest bankiem, który dokonał takiego zabezpieczenia. Podkreślenia wymaga, że kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r. poz. 1916), a zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.) sprawy z zakresu hipoteki i ksiąg wieczystych zastrzeżone zostały dla sądów powszechnych. Zgodnie z art. 100 wymienionej ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Czynności te nie mieszczą się jednak w pojęciu działania z zakresu administracji publicznej. Jeżeli wierzyciel odmawia dokonania czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki, bądź po prostu nie wykonuje takich czynności, pomimo, że dłużnik o to wnosi, wówczas dłużnik może domagać się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w drodze powództwa cywilnego (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jednak jak wynika z tej sprawy Skarżący wystąpił o wykreślenie hipoteki do Banku, który nie jest wierzycielem , na rzecz którego ją ustanowioną. Z treści działu IV księgi wieczystej KW "[...]" wynika bowiem, że hipoteka ta została ustanowiona na rzecz Banku Spółdzielczego w "[...]". Nie jest to zatem "[...]" Bank Spółdzielczy z siedzibą w P. Konsekwencją zaś uznania, że załatwienie sprawy w kwestii wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu, czy czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - jest konkluzja, że udzielona odpowiedź z dnia 17 sierpnia 2021 r. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 p.p.s.a. o odrzuceniu skargi, gdyż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.