II SA/Ol 869/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. T. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaszenia mandatu radnego Gminy [...] postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Z przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie akt sprawy wynika, że uchwałą nr [...] z dnia 4 września 2023 r. Rada Miejska w [...] wygasiła mandat radnego Gminy [...] A. T. wskazując na naruszenie ustawowego zakazu zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego lub bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. W dniu 19 września 2023 r. (data nadania u operatora pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła skarga A. T. (dalej jako: "skarżący") na wskazaną powyżej uchwałę, którą wygaszono mu mandat radnego Gminy [...]. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Gminy wniósł o jej oddalenie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 22 września 2023 r., skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi poprzez wskazanie nr PESEL, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe zarządzenie, po dwukrotnych bezskutecznych próbach doręczenia przesyłki, zostało doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 16 listopada 2023 r. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 869/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniesioną skargę, wobec nie usunięcia braku formalnego wniesionej skargi w postaci wskazania numeru PESEL. Ze zwrotnego odbioru korespondencji wynika, że postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 grudnia 2023 r. W dniu 21 grudnia 2023 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi załączając jednocześnie informację o swoim numerze Pesel. Wyjaśnił, że brak uzupełnienia wymogu formalnego skargi nastąpił bez jego winy. Podkreślił, że wiedzę o braku uzupełnienia wymogu formalnego powziął w dniu kiedy doręczone mu zostało postanowienie o odrzuceniu skargi. Podał, że w ostatnim czasie, tj. od kilku miesięcy pogorszył się jego stan psychofizyczny, co związane jest z toczącymi się sprawami, gdzie grożono mu pozbawieniem życia. Komenda Powiatowa Policji prowadzi postępowanie w tym zakresie. Kolejne toczące się postępowanie karne, gdzie posiada status pokrzywdzonego wpłynęło na jego kondycję psychofizyczną, a sprawa dotyczy pomówienia jego osoby, gdzie nazwano go "pedofilem, złodziejem". Pod koniec października 2023 r. zaś podczas przesłuchania w Komendzie został zatrzymany jego telefon, gdzie miał ważne notatki, dane i przypomnienia. Zabezpieczenie telefonu odcięło go od spraw bieżących. Zaskarżona uchwała także negatywnie wpłynęła na jego stan zdrowia. Na tą okoliczność załączył zaświadczenie potwierdzające leczenie. Abstrahując od powyższego wskazał, że nie było podstaw do żądania wskazania numeru Pesel, gdyż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja, która go identyfikuje. Przywołał w tym zakresie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 27 listopada 2019 r. sygn. I GZ 366/19 oraz z 12 lutego 2020 r. sygn. I FZ 19/20, gdzie przedstawiono takie właśnie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wskazane w cytowanych przepisach przesłanki skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że nawet w przypadku zachowania przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 87 § 1-4 p.p.s.a., przywrócenie terminu będzie niedopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu było zawinione przez stronę. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rzeczonej sprawie. Wyjaśnić należy, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona (lub jej pełnomocnik) dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (zob. postanowienie NSA z 12.02.2015 r., sygn. I OZ 91/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako: CBOSA). Nadto jak wskazano w postanowieniu NSA z 19.09.2014 r. o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt I OZ 784/14; CBOSA). Należy zatem podkreślić, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 282 i n.). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 22.05.1997 r., sygn. SA/Sz 630/96, LEX nr 30784). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie NSA z 2.10.2002 r., sygn. V SA 793/02, dostępne w CBOSA). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy strony. Zaznaczenia wymaga przy tym, że - przewidziana w art. 86 p.p.s.a - instytucja przywrócenia terminu, ma charakter wyjątku w stosunku do wynikającej z art. 85 p.p.s.a. reguły, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z podstawowymi regułami wykładni i stosowania prawa, przepisy formułujące wyjątki lub odstępstwa od generalnej reguły stosowane muszą być z dużą dozą ostrożności i zakazana jest ich wykładnia rozszerzająca (patrz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010 r. s. 193). W świetle powyższego, aby przywrócić termin stronie postępowania, konieczne jest ustalenie, że spełnia ona wszystkie warunki opisane w hipotezie normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., a oceny tej dokonywać należy w sposób rygorystyczny. Brak jest bowiem podstaw do jakiegokolwiek łagodzenia ustawowych przesłanek przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, okoliczności podane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Podniesiona we wniosku okoliczność złej kondycji psychofizycznej w żadnym razie nie została uprawdopodobniona w tej sprawie, w znaczeniu braku możliwości wykonania wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. Sam fakt kontynuowania leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego nie uprawdopodobnia okoliczności, że w terminie do usunięcia braku skargi tj. od momentu doręczenia wezwania w tym zakresie (16 listopada 2023 r.) do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, nastąpił taki nagły rozstrój zdrowia, który uniemożliwił skarżącemu bez własnej winy dokonać w terminie czynności, do której został wezwany. Także okoliczność zabezpieczenia telefonu skarżącego, jako dowodu w sprawie, o czym stanowi przedstawione postanowienie Prokuratora Rejonowego [...] z dnia 24 października 2023 r. o żądaniu wydania rzeczy, nie pozostaje w związku z okolicznością, że w terminie od 16 listopada 2023r., kiedy to skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi nie mógł tego braku skargi uzupełnić. Fakt zabezpieczenia telefonu w toku postepowania karnego nie pozostaje w żadnym związku z koniecznością późniejszego żądania uzupełnienia skargi. Skoro zabezpieczony został telefon skarżącego, to jego obowiązkiem było takie prowadzenie własnych spraw aby nie można było postawić mu zarzutu niedbałego ich prowadzenia. Poza tym jak wynika z akt sądowych tej sprawy (karta 26 akt) pracownicy Sądu, z uwagi na brak możliwości doręczenia korespondencji w dniu 10 listopada 2023r. skontaktowali się ze skarżącym telefonicznie, co oznacza, że dysponował on telefonem komórkowym i fakt wcześniejszego zabezpieczenia telefonu nie wpływał w żaden sposób na możliwość komunikowania się przez skarżącego. Nadto pozostaje wyjaśnić, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności braku swojej winy w prowadzeniu własnych spraw. Stwierdzenie, że brak uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpił bez jego winy oraz stwierdzenie, że dowiedział się o tym w dacie doręczenia mu postanowienia o odrzuceniu skargi oznacza, że nie przeczytał odebranej w dniu 16 listopada 2023 r. korespondencji, w której zawarte zostało wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi. Nie wykazał najwyższej staranności w prowadzeniu własnych spraw, zwłaszcza, że prowadzonych jest kilka postępowań karnych z jego zawiadomień, o czym stanowi przekazane przy wniosku pismo Komendy Powiatowej Policji w [...]. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w działaniu skarżącego poprzez zachowanie najwyższej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W opisanych wyżej okolicznościach uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. Konstatując, w opisanych powyżej okolicznościach, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi bez swojej winy. Odpowiadając na zarzut, że PESEL znajdował się w aktach sprawy wyjaśnić pozostaje skarżącemu, że w dniu 3 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w sprawie o sygn. akt II GPS 3/22 uchwałę, w której wskazał, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.