II SA/Ol 871/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego - zarzutów do postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A Sp. z o.o. kwotę 440,- zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Postanowieniem z dnia "[...]" r., wydanym na podstawie art. 128 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954, z późn. zm.), Prezydent Miasta działając jako organ egzekucyjny postanowił o wykonaniu zastępczym przez inną osobę obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającym z decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" r. orzekającej o przywróceniu do stanu poprzedniego naruszony przez A spółka z o.o. w O. pas drogowy: ulic "[...]" i "[...]" w O. – obr. "[...]" cz. dz. Nr "[...]" i "[...]" – zajęty poprzez umieszczenie bez zezwolenia pawilonu A. Pismem z dnia 7 czerwca 2006 r. skierowanym do Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg, Mostów i Zieleni, A, reprezentowane przez radcę prawnego, zgłosiło zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – wykonania zastępczego przez inną osobę, zarzucając szereg nieprawidłowości, które w ocenie spółki miały miejsce podczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg, Mostów i Zieleni, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, powołując się na art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia "[...]" r. uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania o obowiązku o charakterze niepieniężnym z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego prowadzonego na podstawie postanowienia z dnia "[...]" r. o wykonaniu zastępczym. Na powyższe postanowienie pełnomocnik A wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z dnia "[...]" r. nr "[...]" uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, iż z analizy przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym wynika, że zarzuty można wnieść jedynie w stosunku do tytułu wykonawczego i to z przyczyn wskazanych w art. 33 tej ustawy. Zdaniem organu potwierdza to także brzmienie art. 128 § 4 ustawy, zgodnie z którym zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 ustawy) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Organ II instancji podniósł nadto, iż zarzuty można wnieść w terminie 7 dni od daty otrzymania tytułu wykonawczego, a więc w przedmiotowej sprawie należało wnieść je do dnia 18 stycznia 2006 r. Dalej organ wywodził, iż zarzuty w sprawie były składane dwukrotnie. Po raz pierwszy w dniu 18 stycznia 2006 r. w imieniu Spółki dokonał tego jej Prezes – pan A. B., po raz dugi zaś w dniu 8 czerwca 2006 r. pełnomocnik Spółki – radca prawny J. P. O tym że są to zarzuty do tytułu wykonawczego z dnia 10 stycznia 2006 r. świadczy pismo pełnomocnika Spółki z dnia 1 września 2006 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji wydając postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów pełnomocnika Spółki orzekł drugi raz w tej samej sprawie, a więc naruszył zasadę powagi rzeczy osądzonej. Jak bowiem wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia "[...]" r. organ rozpatrzył już zarzuty Prezesa spółki dotyczące tytułu wykonawczego z dnia 10 stycznia 2006 r. Ponadto wskazano, iż zarzuty pełnomocnika Spółki zostały wniesione po terminie, a mimo to zostały rozpatrzone przez organ. Takie działanie Kolegium uznało za nieuprawnione i na poparcie zaprezentowanego poglądu przywołało fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r., sygn. akt I SA/Wr 1463/93 (niepubl.). Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stało się przedmiotem skargi A sp. z o.o. w O., reprezentowanego przez Prezesa zarządu spółki. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa prawnego w wysokości potrójnej stawki przewidzianej przepisami prawa. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 7, art. 107 Kpa w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrażające się błędnym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, 2) naruszenie art. 7, 8, 10 § 1 Kpa w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrażające się zaniechaniem przez organ administracji publicznej spełnienia obowiązku w postaci poinformowania Skarżącego o zebraniu całości materiału dowodowego i umożliwienia Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych w dowodów i materiałów, co doprowadziło do nieustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego. Według stanowiska strony skarżącej doręczenie jej w dniu 2 czerwca 2006 r. przez organ administracji publicznej postanowienia z dnia "[...]" r. o wykonaniu zastępczym przez inną osobę obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającym z decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" r. wraz z załączonym odpisem tytułu wykonawczego z dnia "[...]" r. uprawniało Spółkę, zgodnie z art. 128 § 4 ustawy egzekucyjnej, do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kwestionując stanowisko organu II instancji uznające, iż rozpatrzenie przez organ egzekucyjny – Prezydenta Miasta zarzutów wniesionych w dniu 8 czerwca 2006r. stanowiło naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, strona skarżąca podniosła, iż zarzuty wniesione przez pełnomocnika Spółki oparte były na innych podstawach prawnych, aniżeli zarzuty wniesione w dniu 18 stycznia 2006 r. przez Prezesa zarządu, a więc zasadnym było rozpatrzenie ich przez organ egzekucyjny. Skarżąca nie zgodziła się także z twierdzeniem Kolegium, iż zarzuty zgłoszone przez pełnomocnika spółki zostały wniesione po terminie, stwierdzając że postanowienie z dnia "[...]" r. wraz załączonym odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 2 czerwca 2006 r. i od tej daty należy liczyć upływ siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem wniesione w dniu 8 czerwca 2006 r. zarzuty zostały złożone w przewidzianym ustawowo terminie. W dalszej części skargi strona skarżąca przypomniała treść zarzutów, jakie zostały zawarte w piśmie z dnia 7 czerwca 2006 r. (data wpływu do urzędu: 8 czerwca 2006 r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zdaniem organu niezasadny jest zarzut dotyczący niepoinformowania strony o zebraniu całości materiału dowodowego i umożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Kolegium przypomniało, iż celem wprowadzenia takiego prawa było m.in. zapobieżenie zaskakiwaniu strony przed wystąpieniem dowodów, czy też innych żądań o których istnieniu strona nie wiedziała. Chodzi tu jednak o żądania lub dowody pochodzące od innych stron i uczestników postępowania, a także inne dokumenty, które zebrał organ w postępowaniu dowodowym bez udziału strony. W ocenie Kolegium, skoro w przedmiotowej sprawie nie istnieją dowody o istnieniu których strona nie wiedziała przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji, jak również nie pojawiły się takowe przed Kolegium, zarzut strony skarżącej należy uznać za chybiony. Argument strony wskazujący zaś, że poinformowanie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym umożliwiłoby jej udowodnienie, że podjęte zostały działania w celu opróżnienia lokalu, jest bez znaczenia, gdyż na stronie ciążył obowiązek przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego, nie zaś jedynie podjęcia działań w tym kierunku. W kwestii zarzutu wskazującego na błędne ustalenie stanu faktycznego Kolegium podniosło, iż nie jest możliwe uzupełnienie zarzutów do tytułu wykonawczego, po terminie do ich wniesienia. Dodano przy tym, że gdyby Sąd nie potwierdził takiego stanowiska to i tak zarzuty z dnia 7 czerwca 2006 r. nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić m. in. w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Z przepisu tego wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). A zatem Sąd może zastosować ten przepis w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że organ dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja zachodzi. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że A sp. z o.o. w O., zobowiązane do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym - wynikającego z decyzji z decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" r. orzekającej o przywróceniu do stanu poprzedniego naruszony przez A spółka z o.o. w O. pas drogowy: ulic "[...]" i "[...]" w O., zajęty poprzez umieszczenie bez zezwolenia pawilonu A - po otrzymaniu postanowienia Prezydenta Miasta z dnia "[...]" r. o wykonaniu zastępczym przez inną osobę wskazanego powyżej obowiązku, stosownie do zawartego w nim pouczenia o prawie zgłoszenia zarzutów i zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłosiło w terminie 7 dni zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów wskazano m.in. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Organ egzekucyjny I instancji, po rozpatrzeniu zarzutów, postanowieniem z dnia "[...]" r. uznał je za niezasadne. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w trybie zażaleniowym, uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie I instancji. Podjęte przez organ II instancji rozstrzygnięcie jest konsekwencją prezentowanego poglądu, iż zobowiązany podmiot może wnieść zarzuty jedynie w stosunku do tytułu wykonawczego, w terminie 7 dni od jego otrzymania. Stanowiska tego nie podziela jednak Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jako że zawężenie uprawnienia zobowiązanego do zgłoszenia zarzutu wyłącznie w stosunku do tytułu wykonawczego nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954, z późn. zm.). Zauważyć należy, iż przepis art. 33 ustawy egzekucyjnej wymieniający podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie ogranicza ich wyłącznie do tytułu wykonawczego. Jako jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnego przepis ten wymienia zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (pkt 8 art. 33). Zatem jeśli w stosunku do skarżącej Spółki zastosowany został w jej ocenie zbyt uciążliwy środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, to przysługiwało jej prawo, po wydaniu w tym przedmiocie postanowienia, zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto w kwestii środków odwoławczych służących zobowiązanemu w związku z podjęciem postanowienia o wykonaniu zastępczym wypowiada się art. 122 powołanej ustawy egzekucyjnej. Wedle tego przepisu zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Powyższe prowadzi do wniosku, iż wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonym postanowieniu istniały podstawy do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Nie można także podzielić poglądu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprowadzającego się do stwierdzenia, iż postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej, jeśli zważy się, że zarzuty pełnomocnika spółki sformułowane w piśmie z dnia 7 stycznia 2006 r. oparte zostały na odmiennych podstawach, aniżeli zarzuty wniesione w dniu 18 stycznia 2006 r. przez Prezesa zarządu spółki, stąd też zasadnym było ich rozpatrzenie przez organ egzekucyjny. Z powyższych przyczyn Sąd uwzględnił skargę i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji. Ponadto Sąd na podstawie art. 200 w związku z art. 205 P.p.s.a. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania. Zasądzając koszty wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie minimalnej (240 zł) Sąd oparł się o przepisy § 2 ust. 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zgodnie z treścią przytoczonych przepisów zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Sąd ustalając w niniejszej sprawie koszty związane z działaniem pełnomocnika w kwocie 240 zł uznał, iż są one adekwatne do rodzaju i zawiłości sprawy oraz wymaganego nakładu pracy radcy prawnego. Stosownie do art. 152 P.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, przy czym rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązuje jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku.