II SA/Ol 876/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych - uchybienie terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Kartą powołania z dnia "[...]" Wojskowy Komendant Uzupełnień powołał M. K. do odbycia ćwiczeń wojskowych w okresie od "[...]"września 2005r. do "[...]"września 2005r. W uzasadnieniu podano, iż powołany do służby wojskowej jest zdolny do jej odbycia i posiada kategorię zdolności do czynnej służby A, a powołanie następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Od decyzji tej odwołał się M. K. Podał, iż wezwanie odebrała jego matka w miejscu zameldowania. Wyjaśnił, iż obecnie przebywa w W., gdzie od niedawna prowadzi działalność gospodarczą. O wezwaniu dowiedział się 30 sierpnia 2005r. Podał, iż pismo swoje kieruje ze względu na wyjątkową sytuację, gdyż upłynął już 14 dniowy okres odwołania. Wskazał, iż termin odbywania ćwiczeń mu nie odpowiada, gdyż zaciągnął kredyty na rozpoczęcie działalności, a charakter tej działalności wymaga zaufania klientów, które by stracił. Zatem po powrocie z ćwiczeń musiałby zlikwidować prowadzoną działalność, a tym samym popadłby w ogromne kłopoty finansowe. W związku z tym odwołujący się zwrócił się z prośbą o odstąpienie od wezwania. Postanowieniem z dnia "[...]" Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego stwierdził, iż odwołanie M. K. zostało wniesione z uchybieniem terminu i pozostawił je bez rozpoznania. W uzasadnieniu podano, iż zaskarżoną decyzję doręczono żołnierzowi rezerwy w dniu 9 sierpnia 2005r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Odwołanie zostało wniesione w dniu 31 sierpnia 2005r., zatem z uchybienie terminu przewidzianego do jego wniesienia, który upłynął w dniu 23 sierpnia 2005r. Na powyższą decyzję skargę wniósł M. K. Podał, iż Karta powołania została doręczona na adres w W., gdzie mieszka jego matka, która nie ma z nim stałego kontaktu. On zaś od 8 lat przebywa w W. i w miejscu stałego zameldowania przebywa sporadycznie. W związku z tym o karcie powołania dowiedział się dopiero w dniu 30 sierpnia 2005r. Podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji, która nie pozwala mu na odbycie ćwiczeń. W związku z tym pomimo upływu terminu odwołania napisał do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z prośbą o odstąpienie od wezwania. Jednakże prośba ta została pozostawiona bez rozpoznania. Podniósł, iż od pewnego czasu prowadzi działalność gospodarczą w formie punktu kasowego. Wyjaśnił, iż wymaga to zaufania klientów, które można szybko stracić, gdyż w ostatnim czasie było kilka przypadków przywłaszczenia pieniędzy przez osoby prowadzące podobne punkty. W związku z tym nie może sobie pozwolić na zamknięcie swojego punktu nawet na kilka dni, gdyż to mogłoby go narazić na zarzuty iż jest kolejnym nieuczciwym pośrednikiem. Ponadto musiał pożyczyć pieniądze na rozpoczęcie działalności, które teraz stara się spłacać, a po powrocie z ćwiczeń nie miałby już do czego wracać i pozostałby z długami. Skarżący zapewnił, iż w innych okolicznościach odbycie ćwiczeń nie stanowiłoby dla niego żadnego problemu. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, iż zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia l czerwca 2004r. w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku powiadamiania wojskowego komendanta uzupełnień oraz uzyskania zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą żołnierze rezerwy, którym nadano przydział mobilizacyjny, a także poborowi, którym wydano karty powołania powiadamiają wojskowego komendanta uzupełnień o zmianie miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, a także o adresie korespondencyjnym. Obowiązku z tego skarżący nie dopełnił. W związku z tym argument skarżącego o przeszkodzie odbycia ćwiczeń pozostaje na marginesie niniejszej sprawy. Podniesiono także, iż skarżący mógł wystąpić do komendanta uzupełnień o udzielenie mu informacji o przewidywanym powołaniu go w danym roku kalendarzowym do odbycia ćwiczeń wojskowych. Wskazano także, iż skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzupełnieniu skargi M. K. podał, iż nie jest prawnikiem i nie zna przepisów rozporządzenia, na które powołuje się organ, a w natłoku codziennych problemów nie przyszło mu do głowy, aby zapytać o datę ewentualnego powołania do odbycia ćwiczeń. Wyjaśnił, także iż nie mógł zgłosić zmiany miejsca zamieszkania, gdyż w W. jedynie przebywa i często zmienia miejsce pobytu. Podał także, iż nie wnioskował o przywrócenie terminu, gdyż nie wiedział o takiej możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania aktu. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z dwóch powodów. Należy przede wszystkim podnieść, iż pisma wnoszone do organu - w tym przede wszystkim wnioski i odwołania - muszą spełniać określone wymogi formalne, o których mowa w art. 63 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednym z takich wymogów jest podpisanie podania przez wnoszącego. Zgodnie zaś z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie nie czyni zadość wymogom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, iż nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Odwołanie skarżącego znajdujące się w aktach sprawy przekazanych Sądowi nie zostało przez niego własnoręczne podpisane, a organ rozpoznał je bez wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego, co stanowi naruszenie powołanych przepisów. Ponadto należy podnieść, iż zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji jest zobowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Stosownie zaś do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ma także obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na doniosłość powyższych zasad i obowiązek ich stosowania w praktyce orzeczniczej organów administracji wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, podkreślając iż w razie wątpliwości co do treści lub charakteru pisma organ ma obowiązek kwestię tę wyjaśnić (tak np. w wyroku NSA z 14 listopada 2001 r. Sygn. akt V SA 552/01, LEX nr 84484, a także w wyroku z dnia 5 grudnia 2001 r. Sygn. akt II S A/Gd 315/00, LEX 76101). W niniejszej sprawie powyższe wymogi nie zostały zachowane. Zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zauważyć jednak należy, iż w treści odwołania skarżący wskazał na przyczyny uchybienia terminu, wnosząc jednocześnie o "odstąpienie od wezwania". Takie sformułowanie nasuwa wątpliwość, czy w treści odwołania nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu. Mając zatem na względzie wyżej wskazane zasady postępowania administracyjnego organ odwoławczy winien był najpierw kwestię tę wyjaśnić. W przypadku bowiem pozytywnych ustaleń w tym zakresie w pierwszej kolejności należałoby rozpatrzeć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, badając go pod kątem wymogów, o których mowa w art. 58 § l i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie sprawy zaskarżone postanowienie nalało uchylić po myśli art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.