II SA/Ol 876/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2014r. sprawy ze skargi E. W. W. i D. T. W. na decyzję Naczelnika Gminy z dnia "[...]"r., nr "[...]" postanawia 1. odrzucić skargę, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. E.W. W. i D. T. W. przesłali do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego pisma datowane dnia 17 maja 2014r., 10 lipca 2014r. oraz 26 sierpnia 2014r., z których wynika, że obecnie prowadzone jest przeciwko nim postępowanie egzekucyjne o wydanie Agencji Nieruchomości Rolnych działki nr "[...]" położonej w D. o powierzchni 0,8000 ha, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr "[...]". W związku z tym domagają się zweryfikowania przez tutejszy Sąd postanowień wydanych przez Sąd Rejonowy, czynności Komornika Sądowego i decyzji administracyjnych, na podstawie których doszło do powstania zobowiązania finansowego wpisanego do księgi wieczystej nieruchomości. Podali, że w dniu 5 maja 1993r. do KW nr "[...]" Sąd Rejonowy dokonał wpisu hipoteki przymusowej na kwotę 87.522,300 zł. Dodatkowych wpisów dokonano w KW nr "[...]" postanowieniami z 12 marca 1994r. i 18 marca 1994r. Przy czym skarżący zaznaczyli, że nie jest znana treść tych wpisów. Zdaniem skarżących wpisy te zostały dokonane na podstawie decyzji Wójta Gminy nr "[...]" z dnia "[...]" W szczególności skarżący zażądali skontrolowania decyzji wydanej przez Naczelnika Gminy z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nabycia przez D. W. nieruchomości rolnej w D., którą to decyzję posiadają, jak stwierdzili, od 26 października 2009r. Skarżący wnieśli o ujawnienie tych decyzji i sprawdzenie całej dokumentacji dotyczącej ich rodziny. Ponadto wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Organ ustalił, że powołana przez skarżących decyzja Naczelnika Gminy wydana została przez organ I instancji. Wskazał, że nie jest w posiadaniu tej decyzji z powodu upływu 37 lat od jej wydania. Jedynym dowodem istnienia przedmiotowej decyzji jest rejestr sprzedanych gruntów z 1977r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne akty lub czynności niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Do właściwości sądu administracyjnego nie należy kontrola nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych. Sąd administracyjny nie rozpatruje również skarg na czynności komornika sądowego. Przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym może być konkretny, istniejący akt administracyjny wydany w postępowaniu administracyjnym lub w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd mogą być tylko powoływane przez skarżących decyzje administracyjne. W niniejszej sprawie Sąd rozpoznał skargę na wymienioną decyzję Naczelnika Gminy. Skarga na decyzję Wójta Gminy z 1994r. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Ol 877/14. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie rozstrzygnięcia ostateczne, to znaczy takie od których nie przysługuje już żaden środek zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być więc co do zasady, w przypadku decyzji wydawanych na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja wydana przez organ II instancji, która ostatecznie rozstrzyga sprawę. Strona musi bowiem wyczerpać przed wniesieniem skargi środki zaskarżenia przysługujące jej w postępowaniu administracyjnym (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przepisy te uwzględniają obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą organ II instancji rozstrzyga sprawę załatwioną przez organ I instancji na nowo w jej całokształcie. W związku z tym skarga pośrednio dotyczy też decyzji wydanej w I instancji, ale przedmiotem zaskarżenia może być tylko działanie organu II instancji. W rozpatrywanym przypadku skarżący zaskarżyli natomiast decyzję organu I instancji. Nawet jeżeli decyzja ta podlegałaby zaskarżeniu, to jak sami przyznali wiedzę o istnieniu tej decyzji mają od 26 października 2009r. Tym samym skarga jest oczywiście spóźniona, bezspornie upłynął 30-dniowy termin do jej wniesienia (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze nie budzi wątpliwości, że wniesiona skarga nie może zostać rozpatrzona przez sąd administracyjny, co wyczerpuje negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy zawartą w art. 247 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OZ 273/08, postanowienie NSA z 14 lutego 2012 r., II GZ 41/12, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Zgodnie z orzecznictwem zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051). Dlatego rozstrzygnięto jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Dodatkowo wskazać należy, że wnioski skarżących zawarte w pismach adresowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia i 26 sierpnia 2014r. o wyłączenie od orzekania w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i Sądu Rejonowego z powodu niewłaściwości z mocy ustawy – są niedopuszczalne. Instytucja wyłączenia dotyczyć może poszczególnych bądź wszystkich sędziów, a nie Sądu. Poza tym sąd administracyjny nie jest władny rozstrzygać o wyłączeniu sędziów sądów powszechnych. Ponadto skarżący nie podają żadnych okoliczności stanowiących przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy czy na wniosek, określonych w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Tym samym wnioskom tym nie nadano dalszego biegu.