II SA/Ol 879/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M., P. M., S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. WSA/pos.1- sentencja postanowienia W dniu 23 września 2021 r. A. M., P. M., S. L. (dalej jako: "Skarżący") wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.896,80 zł za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a, lub 2 c Ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021r. poz. 1376), poprzez umieszczenie w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], w A, obręb nr [...], dz. drogowa nr [...] dwustronnej reklamy o treści [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. W dniu 17 stycznia 2022 r. Sąd powziął wiadomość o śmierci jednej ze skarżących p. A. M.. Informację powyższej treści zamieszczono na kopercie, w której zwrócono korespondencję adresowaną do ww. Skarżącej. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Sądu z dnia 18 stycznia 2022 r. zwrócono się do skarżącej S. L. o poinformowanie czy faktycznie wskazana strona zmarła oraz czy przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe. Pismem procesowym z 8 lutego 2022 r. S. L. potwierdziła, że w dniu 29 grudnia 2021 r. zmarła p. A. M. oraz poinformowała, że na chwilę obecną nie posiada informacji o jakimkolwiek postępowaniu spadkowym. Podała, że do chwili obecnej nie ustalono czy zmarła pozostawiła po sobie jakiś testament oraz nie ustalono kręgu spadkobierców. Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2022 r., w związku z przedstawioną informacją, wezwano skarżąca S. L. do przesłania odpisu bądź kserokopii aktu zgonu p. A. M. Kolejnym zarządzeniem z dnia 4 maja 2022 r. wezwano kolejnego skarżącego P. M. do przesłania odpisu bądź kserokopii aktu zgonu p. A. M. W dniu 23 maja 2022 r. do Sądu przekazano kopię aktu zgonu A. M. wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego, z którego wynika, że A. M. zmarła w dniu 29.12.2021 r. w A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W myśl art.124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Zgodnie zaś z art. 124 § 3 tej ustawy nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Brzmienie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza, że zawieszenie postępowania z przyczyny w nim wskazanej jest obligatoryjne i następuje z urzędu. Jednakże przepis art.124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. koreluje z przepisem art.161 § 1 pkt 2 tej ustawy stanowiącym, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przy uwzględnieniu wyżej wskazanych unormowań dotyczących obligatoryjnego zawieszenia postępowania oraz, również obligatoryjnego, umorzenia postępowania oczywista jest teza, że wyłącznie przedmiot postępowania sądowego ma wpływ na wybór między instytucją zawieszenia postępowania a umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku, gdy śmierć strony nastąpiła w toku tego postępowania. Zasadą jest przy tym zawieszenie postępowania w razie śmierci strony, a nie stosuje się jej jedynie wówczas, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, wówczas bowiem należy, stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., umorzyć postępowanie, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że umorzenie postępowania oznacza przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się niezbędne albo nawet niedopuszczalne. Umorzenie postępowania powoduje jego zakończenie orzeczeniem, które nie rozstrzyga o istocie sprawy sądowoadministracyjnej (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2020 str.554). W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, zwraca na to uwagę Jan Paweł Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wyd. LexisNexis, wyd.3 Warszawa 2008 str.402-403, zauważając jednocześnie, że stosunek następstwa prawnego może wynikać wprost z przepisów ustawy, a ponadto mogą występować takie sytuacje faktyczne, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą dotykać sfery prawnej innego podmiotu. Według wspomnianego autora, w odniesieniu do takich sytuacji sąd musi ocenić czy w przypadku śmierci skarżącego, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi na kilku skarżących, a zatem przedmiot tej sprawy nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej, która m.in. zaskarżyła ww. decyzję. W takim przypadku w miejsce osoby zmarłej mogą wejść jej spadkobiercy, którzy także mogą być zainteresowani wynikiem niniejszej sprawy. Wobec powyższego Sąd zobligowany jest do zawieszenia postępowania w tej sprawie na zasadzie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu zgłoszenia się następców prawnych zmarłej.