II SA/Ol 883/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. J. i E. J. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki altany postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2014 r., skarżący – E. J. i skarżąca – I. J., będący małżonkami, zwrócili się z "ponownym wnioskiem o udzielenie (...) prawa pomocy" oraz "przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej skarżących znajdującej się w aktach sprawy". W uzasadnieniu podnieśli, iż skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaś skarżący został pozbawiony prawa do zasiłku, więc obecnie znajdują się w dużo gorszej sytuacji materialnej niż w chwili składania skargi i pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia 9 stycznia 2015 r., z którego rubryki nr 4 wynika, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. W rubryce nr 7.1. w poz. "mieszkanie" skarżąca wpisała: "komunalne", natomiast w rubryce nr 10 – wykazała dochód męża z tytułu "prac dorywczych" w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, iż pomimo skierowanego do niej - w trybie art. 255 ppsa - wezwania nie przedłożyła ona wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Starszy referendarz sądowy wskazał, iż skarżąca nie wskazała od kiedy jest osobą bezrobotną, czy przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych i przez jaki okres czasu, nie wskazała też wysokości dochodów uzyskiwanych przez nią w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy i tytułów z jakich pochodziły (pkt 3 wezwania); nie złożyła kopii dokumentu, z którego wynika wysokość netto dochodu z tytułu zasiłku jej męża (pkt 5 wezwania) oraz nie wskazała od kiedy zasiłek ten jest mu wypłacany oraz wysokości jego dochodów uzyskiwanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed pierwszą wypłatą zasiłku (pkt 6 wezwania). Pomimo złożenia oświadczenia o posiadaniu osobistych kont bankowych, zarówno przez skarżącą, jak i jej męża, skarżąca nie przedłożyła też żądanych wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (pkt 9 wezwania) i nie wyjaśniła powodów, dla których tego nie uczyniła. Na wezwanie do wskazania, czy w latach 2013-2014 skarżąca i/lub osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym korzystali i/lub korzystają nadal ze świadczeń z pomocy społecznej/świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, a jeśli tak – to z czyjej pomocy korzystali/korzystają, jakiego rodzaju pomoc otrzymali/otrzymują (jeśli finansową – to w jakiej wysokości) oraz kiedy i przez jaki okres czasu (pkt 7 wezwania), skarżący stwierdzili jedynie, iż nie korzystają "z polskich ośrodków pomocy społecznej. Jedynie tylko z "[...]" świadczeń", lecz nie wskazali z jakich ""[...]" świadczeń" korzystają. Nie przedłożyli również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia wykazanych wydatków w określonej wysokości (pkt 8 wezwania). Wobec powyższego Starszy referendarz sądowy uznał, że niezłożenie przez skarżącą wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie pozwala ocenić jak kształtowała się i kształtuje obecnie sytuacja finansowa 3-osobowej rodziny skarżącej i stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, mimo aktualnych problemów z zatrudnieniem małżonków i wypłatą zasiłku, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania sądowego w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Stwierdził, iż nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej 3-osobowej rodziny w pełnym zakresie, uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego skarżąca nie uczyniła. Przedmiotowe postanowienie stało się prawomocne z dniem 30 września 2014 r. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca (wspólnie ze skarżącym) złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy (data nadania: 21 października 2014 r.). Pismem z dnia 29 października 2014 r. skarżąca wezwana została do złożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowym wezwaniu, zasygnalizowano jednocześnie potrzebę dostarczenia przez skarżącą: 1/ pisemnego oświadczenia wskazującego: obecne źródło utrzymania; w jakim okresie skarżący pobierał zasiłek; wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed utratą pracy; od kiedy skarżąca jest osobą bezrobotną, przez jaki okres i w jakiej wysokości pobierała zasiłek dla bezrobotnych; wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy i tytuły z jakich pochodziły; czy skarżący korzystali jeszcze z innych ""[...]" świadczeń", a jeśli tak, to w jakim okresie i w jakiej wysokości oraz 2/ dokumentów źródłowych: kopii dokumentu, z którego wynika wysokość ostatniej wypłaty zasiłku skarżącego; kopii dowodów opłacenia wydatków mieszkaniowych i ewentualnych kosztów leczenia oraz wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżących z ostatnich czterech miesięcy. Pomimo wezwania, skarżąca nie przedłożyła urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożyła również dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych. W konsekwencji, zarządzeniem z dnia 17 listopada 2014 r., Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. Przedmiotowe orzeczenie stało się prawomocne z dniem 2 grudnia 2014 r. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż skarżąca, składając kolejny wniosek, poza zawężeniem jego zakresu i powołaniem się na pogorszenie sytuacji materialnej rodziny, w żaden sposób nie odniosła się do stanowiska Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie co do nieujawnienia przez nią pełnych danych na temat rzeczywistej sytuacji materialnej w zakresie wskazanym w postanowieniu z dnia 18 września 2014 r. Wyjaśnienie w uzasadnieniu tego postanowienia jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma rzetelne poparcie go informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania skarżącej do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jej wniosku i stwierdzenie, że również obecnie nie wykazała, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca jego uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat sytuacji materialnej 3-osobowej rodziny skarżącej i tego jak się ta sytuacja kształtowała poczynając od daty złożenia pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można stwierdzić bowiem, że skarżąca wykazała, iż nie posiadała i nie posiada możliwości sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić jednocześnie należy, że skarżąca miała świadomość konieczności przedłożenia określonych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej jej 3-osobowej rodziny, gdyż potrzeba ich przedłożenia wynikała zarówno z treści uzasadnienia postanowienia z dnia 18 września 2014 r., jak i wezwania z dnia 29 października 2014 r. Pomimo tego, we wniosku z dnia 23 grudnia 2014 r. skarżąca wniosła o "przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej skarżących znajdującej się w aktach sprawy", nie uzupełniając jej w żadnym zakresie, nie załączyła też żadnych dokumentów odnoszących się do przeszłej i obecnej sytuacji materialnej jej 3-osobowej rodziny do wniosku z dnia 9 stycznia 2015 r. Skoro zatem skarżąca uchyla się od ujawnienia w sposób kompletny danych na temat rzeczywistej sytuacji materialnej jej 3-osobowej rodziny, to nie można przyjąć, że wykazała, że nie była i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.