II SA/Ol 883/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi I.J. i E.J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...}’ nr "[...]" w przedmiocie postępowania wznowieniowego dotyczącego rozbiórki altany 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji z dnia "[...]".; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat M.C. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. W dniu 18 września 2013 r. I.J. i E.J., powołując się na art. 145 § 1 pkt 4, 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a., złożyli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...], Nr [...] w sprawie rozbiórki altany położonej na działce nr [...] przy ul. [...] w S. We wniosku podniesiono, że w sprawie pojawiły się nowe istotne fakty nieznane organowi wydającemu decyzję, które wskazują, że wnioskodawcy budując altanę byli przekonani, iż wznoszą ją na własnej działce. Stwierdzono również, że wnioskodawcy zostali pozbawieni czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] PINB odmówił wznowienia postępowania w sprawie samowolnej budowy altany położonej na działce nr [...] przy ul. [...] w S., jednakże na skutek złożonego zażalenia przez wnioskodawców Wojewódzki inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano na niezbędność ustalenia kluczowej okoliczności tj. daty, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Wskazano na niezbędność ustalenia tej istotnej przesłanki. Po otrzymaniu wezwania organu I instancji do uzupełnienia złożonego wniosku o dowody pozwalające precyzyjnie określić datę, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania, I.J. i E.J. w dniu 7 stycznia 2014 r. złożyli kolejny wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4, 5 i 6 k.p.a. Wnioskodawcy ponownie podnieśli, że w sprawie pojawiły się nowe istotne fakty nieznane organowi wydającemu decyzję, które wskazują, że budując altanę byli przekonani, iż wznoszą ją na własnej działce. Stwierdzili również, że zostali pozbawieni czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania. Wnioskodawcy wyjaśnili, że okoliczności stanowiące podstawę wznowienia powstały we wcześniejszym okresie, lecz o ich istnieniu dowiedzieli się na 30 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, gdyż dopiero wówczas udało się dotrzeć do archiwalnych dokumentów dotyczących tych okoliczności. Po kolejnym rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 18 września 2013 r., postanowieniem z dnia [...] PINB odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...], Nr [...] wskazując, że okoliczność podnoszona przez wnioskodawców jako podstawa wznowienia znana była już w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], który również uznał, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Po otrzymaniu akt sprawy od organu odwoławczego, PINB wezwał I.J. i E.J. do uzupełnienia wniosku złożonego w dniu 7 stycznia 2014 r. o dowody pozwalające precyzyjnie określić datę, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach wskazanych w tym wniosku. W piśmie z dnia 7 maja 2014 r. wnioskodawcy wyjaśnili, że okoliczności stanowiące podstawę wznowienia powstały we wcześniejszym okresie, lecz o ich istnieniu dowiedzieli się na 30 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, gdyż dopiero wówczas udało się dotrzeć do archiwalnych dokumentów dotyczących tych okoliczności. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7 stycznia 2014 r., PINB postanowieniem z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...], Nr [...] wskazując, że był już rozpoznawany wniosek o wznowienie tego samego postępowania i wówczas wnioskodawcy wskazali, że o nowych okolicznościach dowiedzieli się w dniu 12 sierpnia 2013 r. Ponieważ od tej daty do dnia złożenia kolejnego wniosku w dniu 7 stycznia 2014 r. upłynęły ponad 4 miesiące, przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Na to postanowienie I.J. i E.J. wnieśli zażalenie po raz kolejny podnosząc, że w sprawie pojawiły się nowe istotne fakty nieznane organowi wydającemu decyzję, które wskazują, że wnioskodawcy budując altanę byli przekonani, iż wznoszą ją na własnej działce. Organ I instancji natomiast nie przeprowadził żadnych dodatkowych czynności wyjaśniających. Postanowieniem z dnia [...], nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że strona może skutecznie złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a jeżeli żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący we wniosku złożonym 7 stycznia 2014 r. podnieśli, iż okoliczności stanowiące podstawę wznowienia powstały we wcześniejszym okresie, lecz o ich istnieniu dowiedzieli się na 30 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, gdyż dopiero wówczas udało się dotrzeć do archiwalnych dokumentów dotyczących tych okoliczności. Jako nowe okoliczności wskazali, że działka, na której została wybudowana altanka w przeszłości stanowiła własność Zakładu A, a potem firmy A. Działka ta od roku 1960 była w posiadaniu ojca skarżącego, skarżący użytkował tę nieruchomość jeszcze za życia ojca i nadal ją użytkuje wspólnie z żoną - łączny okres nieprzerwanego samoistnego posiadania tej nieruchomości wynosi 52 lata. Jednakże identyczne uzasadnienie zawarli skarżący m.in. we wcześniejszym swoim wniosku o wznowienie postępowania złożonym w dniu 18 września 2013 r. Skoro zatem skarżący w kolejnym wniosku nie podnieśli nowych okoliczności (dowodów) istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję, należało odmówić wznowienia postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia [...]. Organ uznał, że okoliczności, na które powołują się skarżący znane im już były w 2012 r., co wynika z pism znajdujących się w aktach sprawy. Natomiast o decyzji PINB z dnia [...] skarżący dowiedzieli się 17 sierpnia 2012 r. Zatem złożony 7 stycznia 2014r. wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie I.J. i E.J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także wznowienia postępowania i uchylenia decyzji PINB z dnia [...] oraz ustalenia, że altana postawiona ponad 20 lat temu na działce nr [...] przy ul. [...] w S. została wybudowana zgodnie z prawem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych w związku z nieuwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że wydając decyzję w sprawie rozbiórki altany wybudowanej przez wnioskodawców ponad 20 lat temu organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, o których skarżący dowiedzieli się w terminie miesiąca przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie. Działka o nr [...] położona w S. w przeszłości stanowiła własność Zakładu A, a potem firmy A. Działka ta od roku 1960 była w posiadaniu ojca skarżącego, skarżący użytkował tę nieruchomość jeszcze za życia ojca i nadal ją użytkuje wspólnie z żoną - łączny okres nieprzerwanego samoistnego posiadania tej nieruchomości wynosi 52 lata. Okoliczności te nie zostały uwzględnione przez organ I instancji, chociaż jednoznacznie wskazują, że wnioskodawcy budując altanę byli przekonani, iż wznoszą ją na własnej działce. Zatem są to nowe okoliczności w sprawie, które mogą, w ocenie skarżących, stanowić podstawę wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2015 r. adwokat skarżących, pełnomocnik z urzędu, powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 4, 5 i 6 k.p.a., podtrzymała zarzuty przedstawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd poddawszy kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych przyczyn niż podnoszone w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu -art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Instytucja wznowienia postępowania uregulowana została w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Należy zauważyć, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszym etapie tego postępowania organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, a jeżeli żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Zatem w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania organ administracji bada w szczególności, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminu. W przypadku ujawnienia, iż nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. organ administracji, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie zaskarżonym postanowieniem WINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, którym organ ten w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku skarżących złożonego 7 stycznia 2014 r. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że postanowienia te zostały wydane w wyniku rozpatrywania kolejnego wniosku skarżących o wznowienie postępowania, złożonego w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania wznowieniowego dotyczącego tej samej decyzji. Jak wynika bowiem z akt tej sprawy PINB rozpatrując złożony w dniu 18 września 2013 r. wniosek skarżących w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] w przedmiocie rozbiórki altany, wezwał skarżących do uzupełnienia tego wniosku o dowody pozwalające precyzyjnie określić datę kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach podniesionych w tym wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w dniu 7 stycznia 2014 r. wyjaśnili, że okoliczności stanowiące podstawę wznowienia powstały we wcześniejszym okresie, lecz o ich istnieniu dowiedzieli się na 30 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania oraz jednocześnie przedłożyli kolejny o identycznej treści wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]. Zaistniała zatem tożsamość sprawy administracyjnej, bowiem sprawa dotyczyła tych samych podmiotów, ten sam był przedmiot i ten sam stan prawny przy niezmienionym stanie faktycznym. Organy mogły zatem uznać kolejny wniosek skarżących za uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie zainicjowanej wnioskiem złożonym w dniu 18 września 2013 r. Jeśli natomiast doszło do wszczęcia postępowania wznowieniowego w związku ze złożonym przez skarżących tym kolejnym wnioskiem z 7 stycznia 2014 r., to z uwagi na tożsamość tego wniosku z wnioskiem z dnia 18 września 2013 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) należało rozpatrzeć go przez pryzmat treści art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw prawnych do rozpoznawania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty - pozytywne czy też negatywne (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 425). Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Do tych ostatnich należy m.in. sytuacja, w której dana sprawa została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Skoro w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją PINB z dnia [...], utrzymane w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia [...], to kolejne postępowanie wznowieniowe dotyczące tej samej kwestii i w oparciu o identycznie brzmiący wniosek staje się niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy organ powinien umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem złożonym 7 stycznia 2014 r. jako bezprzedmiotowe. Uznając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania związanych z przyznanym prawem pomocy Sąd orzekł w oparciu o art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).