II SA/Ol 883/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. J. i E. J. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki altany postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, I. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. J. i E. J. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]", podnosząc w uzasadnieniu, iż nie jest w stanie ponieść przedmiotowych kosztów "bez uszczerbku dla siebie i rodziny". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem (skarżącym) i synem, będącym uczniem. Członkowie rodziny nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Zgodnie z rubryką nr 10, jedynym źródłem dochodu 3-osobowej rodziny jest "zasiłek z "[...]"" męża skarżącej w kwocie "[...]" brutto. W rubryce nr 11 skarżąca wskazała ponoszone wydatki – wyżywienie, leczenie i mieszkanie w łącznej kwocie "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1, a także działki, na której znajduje się altanka, której dotyczy niniejsza sprawa) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do dochodu męża skarżącej z tytułu zasiłku oraz dochodów, uzyskiwanych przez niego przed pierwszą wypłatą tego zasiłku, ewentualnych dochodów skarżącej o charakterze okresowym, jej statusu osoby bezrobotnej oraz dochodów uzyskiwanych przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy, ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej/świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy członków rodziny, wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe, podpisane przez nią i skarżącego, do którego w związku z jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skierowane zostało również wezwanie o treści analogicznej do treści wezwania skarżącej. W piśmie tym skarżący wyjaśnili, iż lokal mieszkalny, zlokalizowany pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1, jest lokalem gminnym, w którym mieszka ich cała rodzina. Działka, na której znajduje się altanka, jest przez nich użytkowana w celach rekreacyjnych, lecz nie jest ich własnością. Skarżąca wskazała, iż jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy oraz oświadczyła: "okres zarejestrowania i pobierania (...) zasiłków (...) potwierdzam odpowiednim dołączonym dokumentem". Do przedmiotowego pisma nie zostały załączone jednak żadne dokumenty w tym zakresie. Skarżąca oświadczyła ponadto, iż nie osiąga żadnych dodatkowych dochodów, zaś dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych otrzymywał tylko skarżący, lecz jego wypłata została zablokowana "[...]". Skarżący oświadczyli: "nie jest możliwe dołączenie dokumentu z "[...]", gdyż "[...]" nie podaje żadnych informacji, dołączamy dokument, którym dysponujemy." W tym zakresie załączyli kopię dokumentu w języku "[...]". W dalszej kolejności skarżący wskazali, iż nie korzystają "z polskich ośrodków pomocy społecznej. Jedynie tylko z "[...]" świadczeń." Przedstawili wykaz ponoszonych wydatków [wyżywienie, leczenie, mieszkanie (czynsz, gaz, woda, śmieci, energia), dojazdy do szkoły] w łącznej kwocie ok. "[...]". Wskazali, iż obydwoje posiadają osobiste konta bankowe. Konta nie posiada syn. Nie posiadają żadnych lokat ani kont dewizowych. Do przedmiotowego pisma skarżący załączyli ponadto kopie: dokumentacji medycznej (2 karty), zaświadczenia o zatrudnieniu skarżącego i pisma dotyczącego odmowy przedłużenia z nim umowy. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego jej wniosek, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, czy to w całości, czy to w części. Wskazać należy, iż pomimo wezwania skarżąca nie wskazała od kiedy jest osobą bezrobotną, czy przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych i przez jaki okres czasu, nie wskazała też wysokości dochodów uzyskiwanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy i tytułów z jakich pochodziły (pkt 3 wezwania). Wbrew oświadczeniu, zawartemu w piśmie procesowym, nie załączyła też do tego pisma dokumentów, które zawierałyby informacje we wskazanym zakresie. Pomimo wezwania do złożenia kopii dokumentu, z którego wynika wysokość netto dochodu jej męża z tytułu zasiłku (pkt 5 wezwania) skarżąca nie zastosowała się do wezwania również w tym zakresie. Skarżąca podniosła wprawdzie, iż "nie jest możliwe dołączenie dokumentu z "[...]"", lecz w sytuacji, gdy w wezwaniu nie określono ściśle rodzaju dokumentu źródłowego, z którego wynikać miała wysokość netto tego zasiłku, w szczególności zaś, iż miałby to być "dokument z "[...]"", oświadczenie skarżącej nie może być uznane za wystarczające usprawiedliwienie nieprzedłożenia żądanego dokumentu źródłowego. Usprawiedliwieniem tego stanu rzeczy nie może być również to, że zgodnie z oświadczeniem skarżącej wypłata przedmiotowego zasiłku została obecnie wstrzymana. Pomimo wezwania, skarżąca nie wskazała również od kiedy zasiłek ten jest wypłacany jej mężowi oraz wysokości jego dochodów uzyskiwanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed pierwszą wypłatą zasiłku (pkt 6 wezwania). Skarżąca przedłożyła wprawdzie kopie zaświadczenia o zatrudnieniu jej męża i pisma dotyczącego odmowy przedłużenia z nim umowy, lecz dokumenty te nie zawierają informacji we wskazanym zakresie. W dalszej kolejności stwierdzić należy, że pomimo wezwania do złożenia wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (pkt 9 wezwania), i złożenia w piśmie procesowym oświadczenia o posiadaniu osobistych kont bankowych, zarówno przez skarżącą, jak i jej męża, skarżąca nie przedłożyła także żądanych wyciągów i nie wyjaśniła powodów, dla których tego nie uczyniła. Wskazać również należy, iż na wezwanie do wskazania, czy w latach 2013-2014 skarżąca i/lub osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym korzystali i/lub korzystają nadal ze świadczeń z pomocy społecznej/świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, a jeśli tak – to z czyjej pomocy korzystali/korzystają, jakiego rodzaju pomoc otrzymali/otrzymują (jeśli finansową – to w jakiej wysokości) oraz kiedy i przez jaki okres czasu (pkt 7 wezwania), skarżący stwierdzili jedynie, iż nie korzystają "z polskich ośrodków pomocy społecznej. Jedynie tylko z "[...]" świadczeń", lecz nie wskazali nawet z jakich ""[...]" świadczeń" korzystają. Dodać także należy, że skarżący przedstawili wykaz ponoszonych wydatków, lecz pomimo wezwania nie przedłożyli jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w wykazanej wysokości (pkt 8 wezwania). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż niezłożenie przez skarżącą wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie pozwala ocenić jak kształtowała się i kształtuje obecnie sytuacja finansowa 3-osobowej rodziny skarżącej i stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, mimo aktualnych problemów z zatrudnieniem małżonków i wypłatą zasiłku, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej 3-osobowej rodziny w pełnym zakresie, uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.