II SA/Ol 89/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Matczak Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant apl. adw. Marta Trawczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Po rozpatrzeniu wniosku T. K. o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku rodzinnego na synów: A., B. i C. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu: rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, a także odmówił przyznania na C. K. dodatku do zasiłku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wyliczając dochody członków rodziny w roku kalendarzowym 2004 za dochód uznano kwotę 33 694,34 zł, na którą złożyły się dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody zawarte w zaświadczeniu z urzędu skarbowego po pomniejszeniu o należny podatek, faktycznie zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 561,57 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, dlatego odmówiono przyznania zasiłków rodzinnych z dodatkami. Kwoty 4361,91 zł organ nie uznał za dochód utracony na podstawie art. 3 pkt 24 cyt. ustawy, gdyż dochody z tytułu użytkowania prywatnych pojazdów do celów służbowych nie można uznać za dochód utracony. Od powyższej decyzji T. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że do wniosku o zasiłek rodzinny i dodatków do tego zasiłku dołączył m.in. pismo pracodawcy "A" o wysokości przychodu w roku 2004 za używanie prywatnych pojazdów do celów służbowych, który powinien być odliczony od dochodu za 2004 rok. Dochód ten powinien być uwzględniany jako dochód utracony, gdyż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z 12 sierpnia 2004 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 183, poz. 1888) z dniem 1 sierpnia 2004 roku z podstawy naliczania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe został wyłączony zwrot kosztów za używanie pojazdów do celów służbowych. Zdaniem skarżącego także wcześniejsza interpretacja przepisów nie uwzględniała kosztów uzyskania przychodu od wypłat odszkodowań za korzystanie z prywatnych pojazdów do celów służbowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że na miesięczny dochód rodziny T. K. składa się 1/12 części wynagrodzenia za pracę netto, otrzymanego przez A. i T. K. w 2004 roku, oraz 1/12 dochodu z gospodarstwa rolnego, co w przeliczeniu na jednego członka pięcioosobowej rodziny wynosi 561,57 zł. Zatem rodzina ta ma zapewnione środki utrzymania na poziomie przekraczającym kryterium dochodowe, które wynosi 504,00 zł. Organ stwierdził również, że nie zaistniała przesłanka z art. 5 ust. 3 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, bo choć w poprzednim okresie zasiłkowym rodzina T. K. była uprawniona do pobierania zasiłku rodzinnego, to obecnie dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą do pobierania zasiłku o kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, który wynosi 43 zł. W tej sytuacji wnioskodawca nie spełnia wymogów do uzyskania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Ponadto organ wyjaśnił, że art. 3 pkt 23 Ustawy o świadczeniach rodzinnych wyczerpująco wymienia, co należy rozumieć pod pojęciem utraty dochodu. W tej sytuacji nie można zgodzić się z wnioskodawcą, iż przychód z 2004 roku za używanie prywatnych pojazdów do celów służbowych powinien zostać uznany za dochód utracony. Na powyższą decyzję T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie stwierdzając, że koszty za używanie prywatnych pojazdów do celów służbowych powinny zostać odliczone od dochodu, gdyż nie są dochodem, a tylko zwrotem wydatków poniesionych za używanie prywatnego pojazdu do celów służbowych. Natomiast po odjęciu powyższych kosztów dochód na jedną osobę w jego rodzinie wynosi 488,87 zł. Skarżący ponownie podniósł, że rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 12 sierpnia 2004 roku (Dz.U. nr 183, poz. 1888) zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe zwrot kosztów używania prywatnych pojazdów do celów służbowych został wyłączony z podstawy naliczania tych składek. Ponadto skarżący, powołując się na pkt 58 "Zasad ustalania przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie", stwierdził, że w jego rodzinie nastąpiła utrata dochodu. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.) ustalony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, może zostać pomniejszony jedynie o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (§ 2 pkt 6 lit. a i § 15 cyt. rozporządzenia). Natomiast istota dochodu utraconego polega na tym, iż ustala się aktualny dochód rodziny i porównuje z dochodem uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże za dochód utracony nie można uznać każdego pomniejszenia dochodu, ale tylko pomniejszenie dochodu spowodowane zdarzeniami wymienionymi w art. 3 pkt 23 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, że pkt 58 "Zasad ustalania przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie", na które powołuje się skarżący, nie może być podstawą do podejmowania rozstrzygnięć administracyjnych, gdyż zasady te nie są aktem prawa obowiązującego. Wraz z pismem procesowym z dnia 13 kwietnia 2006 roku skarżący nadesłał do Sądu m.in. umowę zawartą z "A" w dniu 15 lutego 2001 roku dotyczącą używania prywatnego pojazdu do celów służbowych oraz pismo "A" Centrum Obsługi Finansowej z dnia 12 kwietnia 2006 roku informujące o tym, iż od 1 maja 2004 roku zwrot kosztów otrzymywanych przez listonoszy w związku z używaniem prywatnych pojazdów do celów służbowych jest wolny od podatku dochodowego. W tej sytuacji Dyrektor Generalny "[...]" w 2004 roku podjął decyzję o jednorazowej pełnej rekompensacie dla listonoszy z tytuły potrąconych kwot na podatek dochodowy za używanie prywatnych pojazdów do celów służbowych. Na rozprawie w dniu 31 maja 2006 roku pełnomocnik organu podał, iż wyliczając dochód rodziny T. K. za 2004 rok wzięto pod uwagę wysokość dochodu wynikającego z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2006 roku Kolegium ponownie wyjaśniło, iż wyliczając dochód rodziny T. K. za 2004 rok wzięto pod uwagę wysokość dochodu wynikającego z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie organ przyznał, że odnośnie kwestii zwrotu wydatków za używanie pojazdu prywatnego, nie zostały uwzględnione kwoty z tego tytułu, gdyż organ nie wiedział o używaniu przez skarżącego samochodu prywatnego w celach służbowych i otrzymywaniu przez niego kwot z tego tytułu. Na rozprawie w dniu 5 września 2005 roku pełnomocnik organu podniósł, iż dochód skarżącego został wyliczony na podstawie dokumentów z zakładu pracy, a z pisma z zakładu pracy z dnia 12 kwietnia 2006 roku wynika, że zakład ten nie uwzględniał w PIT-11 kwot wolnych od podatku dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zatem przy przyznawaniu zasiłku rodzinnego decydujące znaczenie ma kryterium dochodowe określone przez ustawodawcę. Z kolei do przyznanego zasiłku rodzinnego przysługują również dodatki (art. 8 cyt. ustawy). Dochodem rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych został określony w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.). W przedmiotowej sprawie T. K. uzyskał w 2004 roku dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 4052 zł (oświadczenie skarżącego z dnia 7 września 2005 roku o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy niepodlegającego opodatkowaniu) i wspólnie z żoną w 2004 roku uzyskał dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 40598,89 zł (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z dnia 11 lipca 2005 roku). Zatem dochód rodziny skarżącego, zgodnie z art. 3 pkt 2 Ustawy o świadczeniach, powinien zostać ustalony jako 1/12 dochodu z gospodarstwa rolnego w 2004 roku i 1/12 dochodu z 2004 roku podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszonego o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący używał pojazdu prywatnego do celów służbowych i w związku z tym w 2004 roku osiągnął przychód w wysokości 6624,49 zł brutto. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 23b Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.) od 1 maja 2004 roku zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika dla potrzeb zakładu pracy wolny jest od podatku dochodowego. Z pisma "A" z dnia 12 lipca 2005 roku wynika, że od kwoty uzyskanej przez skarżącego z tytułu używania samochodu prywatnego do celów służbowych została pobrana zaliczka na podatek dochodowy. W tej sytuacji Dyrektor Generalny "[...]" w 2004 roku podjął decyzję o jednorazowej pełnej rekompensacie dla listonoszy z tytułu potrąconych kwot na podatek dochodowy za używanie prywatnych pojazdów do celów służbowych (pismo "A" Centrum Obsługi Finansowej z dnia 12 kwietnia 2006 roku). Z wyżej wymienionego pisma nie wynika jednak czy zaliczka pobrana została od całej osiągniętej przez skarżącego kwoty czy tylko od jej części. Nie wiadomo też czy dochód osiągnięty przez skarżącego z tego tytułu (wolny od podatku dochodowego) wykazany został w PIT-11 (informacja o uzyskanych przez podatnika dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy). Wyjaśnienie tej okoliczności ma istotny wpływ dla ustalenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny i w konsekwencji na prawo do świadczeń, o które ubiega się skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co samo przyznało, przy ustalaniu dochodu rodziny T. K. za 2004 rok wzięło pod uwagę wysokość dochodu wynikającego z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie organ stwierdził, że nie zostały uwzględnione kwoty z tytułu zwrotu wydatków za używanie pojazdu prywatnego. W tej sytuacji należy uznać, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa bowiem Kolegium rozstrzygając sprawę nie zbadało, czy zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania prywatnego pojazdu dla potrzeb zakładu pracy został wliczony do dochodu skarżącego za rok 2004 wynikającego z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien tą kwestię wyjaśnić i dopiero wtedy ustalić, czy rodzinie skarżącego przysługuje prawo do uzyskania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz na mocy art. 152 cyt. ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.