II SA/Ol 897/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2008 r. wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy -zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia J. W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz trojgiem dorosłych dzieci. Do ich majątku należą: dom jednorodzinny o powierzchni 350 m², działka rekreacyjna, oszczędności w łącznej kwocie 325.000 zł, 5 ciągników siodłowych, 6 naczep, 6 samochodów osobowych oraz inne, bliżej nieokreślone przedmioty. Miesięczny dochód rodziny wynosi około 15.000 zł. Również z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonych przez synów skarżącej wynika, iż posiadają oni własne oszczędności w łącznej kwocie 10.000 zł. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, iż warunki materialne skarżącej i jej rodziny świadczą o tym, iż nie można uznać ich za osoby należące do grona ubogich, które nie mają możliwości sfinansowania pełnych kosztów postępowania i dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Same oszczędności skarżącej i jej rodziny przewyższają koszty postępowania sądowego zarówno w tej sprawie, jak i innych prowadzonych przez skarżącą i jej członków rodziny przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Poniesienie powyższych kosztów nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej i jej rodziny. Od powyższego postanowienia sprzeciw złożyła J. W. Skarżąca wskazała, iż złożenie skarg wywołane jest tylko i wyłącznie nieuwzględnieniem wcześniejszych wniosków przez organy administracji publicznej. Zdaniem skarżącej konieczność uiszczenia opłaty od 7 skarg zawsze będzie powodować pogorszenie sytuacji materialnej strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 200 zł. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, iż dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazać należy, iż Sąd dokonał analizy możliwości płatniczych skarżącej uwzględniając fakt, iż obecnie do tutejszego Sądu wniesionych zostało przez skarżącą i członków jej najbliższej rodziny 7 skarg, od których wpis łącznie wynosi 1.400 zł. Nawet jednak uwzględniają ten fakt Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż jest to kwota, której skarżąca nie jest w stanie uiścić. Podkreślić również należy, iż skarżąca i jej rodzina dysponują znacznymi oszczędnościami w łącznej wysokości 335.000 zł oraz majątkiem trwałym w postaci m.in. domu, samochodów i ciągników. Posiadanie tak znacznego majątku nie pozwala stwierdzić, iż sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny jest na tyle trudna, iż może uzasadniać przerzucenie kosztów postępowania sądowego na współobywateli, którzy w większości nie legitymują się tak wysokim statusem majątkowym. Istotne jest bowiem, iż prawo pomocy jest prawem przewidzianym dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania, a do takich trudno zaliczyć osobę posiadającą tak znaczny majątek. Samo uszczuplenie posiadanych zasobów majątkowych nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.