II SA/Ol 897/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania w sprawie samowolnej nadbudowy budynku gospodarczego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", M. P. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w kwocie niewiele ponad "[...]". Z tych środków opłaca wszystkie wydatki związane z utrzymaniem własnym i mieszkania. Znaczną część środków pochłaniają ponadto wydatki na lekarstwa i dojazdy do lekarza, gdyż jest osobą starszą i schorowaną. Podniosła, iż emerytura jest w całości wykorzystywana na pokrycie wskazanych wydatków, a w niektórych miesiącach nie starcza nawet na ich pokrycie. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przesłała wniosek z dnia "[...]", w którym rozszerzając zakres pierwotnego wniosku, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniosła, iż miesięczne koszty utrzymania pochłaniają w całości emeryturę, która jest jedynym źródłem jej dochodu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. skarżąca wykazała dom o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość o powierzchni "[...]", a w rubryce nr 10 dochód z tytułu emerytury w kwocie "[...]" netto. W rubryce nr 11 dodała, iż jest inwalidką "[...]" grupy "[...]". Do przedmiotowego wniosku, skarżąca załączyła wydruk bankowy potwierdzający wysokość uzyskiwanej emerytury. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia "[...]", w którym potwierdziła, że zakresem jej żądania objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wyjaśniła, iż różnica między wysokościami emerytury wykazanymi we wnioskach jest efektem sporządzenia pierwotnego wniosku przez osobę trzecią, która nie dysponowała pełną wiedzą na temat wysokości jej emerytury. Dodała, iż po otrzymaniu wniosku do podpisania i wysłania nie było już czasu na zweryfikowanie jego treści, ale faktycznie otrzymuje emeryturę w kwocie "[...]" netto. Oświadczyła, iż mieszka w domu – "[...]", który jest posadowiony na działce o wykazanej we wniosku powierzchni. Na działce tej znajduje się ponadto drewniana budowla, w której składowany jest opał. Skarżąca wykazała ponoszone wydatki (miesięczne i roczne), w tym na wyżywienie, leczenie, utrzymanie domu, w łącznej kwocie ok. "[...]" (średnia miesięczna). Dodała, iż w "[...]" poniosła ponadto wydatek związany z założeniem księgi wieczystej w kwocie "[...]". Do przedmiotowego pisma, skarżąca załączyła wyciąg z rachunku bankowego za okres od "[...]" do "[...]". Pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została ponownie do złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej (w związku z nieścisłościami pomiędzy informacjami zawartymi w piśmie procesowym z dnia "[...]", a znajdującym się w aktach administracyjnych protokole oględzin z dnia "[...]") oraz pełnego wyciągu z posiadanego przez skarżącą rachunku bankowego z okresu ostatnich czterech miesięcy [przedłożony uprzednio nie odzwierciedlał bowiem wszystkich operacji na tym rachunku (jedynie wypłaty/obciążenia) oraz nie wskazywał jego końcowego salda]. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego za okres od "[...]" do "[...]" oraz pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wyjaśniła, iż na jej działce znajduje się murowany budynek gospodarczy z przybudówką drewnianą, który wykorzystuje jako skład opału oraz drewniany budynek garażowo-gospodarczy w znacznym stopniu zniszczony, który nie nadaje się do użytkowania i nie jest przez nią wykorzystywany. Dodała również, iż teren działki nie jest przez nią wykorzystywany w żaden inny sposób. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oceny, czy strona wykazała wiarygodnie istnienie podstawy do przyznania jej prawa pomocy dokonuje się w oparciu o złożone przez nią oświadczenia i dokumenty źródłowe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż oświadczenia złożone przez skarżącą w niniejszej sprawie z uwagi na brak waloru wiarygodności nie mogą stanowić podstawy do oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie ustalenie, że skarżąca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest możliwe. Mimo złożenia przez nią dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie można bowiem ustalić w sposób nie budzący wątpliwości wysokości środków pieniężnych jakimi rzeczywiście dysponuje. Zauważyć należy, iż we wniosku z dnia "[...]", skarżąca stwierdziła: "Jedynym otrzymywanym przeze mnie dochodem jest emerytura w kwocie niewiele ponad "[...]".", a następnie, we wniosku z dnia "[...]", iż "Jedynym uzyskiwanym dochodem jest emerytura wypłacana w kwocie "[...]" netto.". W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia przyczyny różnicy wykazanych we wnioskach wysokości uzyskiwanego dochodu, skarżąca w piśmie z dnia "[...]", powołując się na pośpiech przy składaniu pierwszego wniosku wskazała, iż faktycznie otrzymuje emeryturę w kwocie "[...]". Skarżąca nie ujawniła wówczas, aby uzyskiwała środki pieniężne z jakichkolwiek innych źródeł. Z przedłożonego na ponowne wezwanie wyciągu z rachunku bankowego (przedłożony w odpowiedzi na pierwsze wezwanie nie odzwierciedlał bowiem wpływów) wynika natomiast, iż poza emeryturą w kwocie "[...]", uzyskuje ona dodatkowo świadczenie opiekuńcze w kwocie "[...]". Ujawnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla oceny wiarygodności i zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczeń składanych przez skarżącą w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. To, że skarżąca, mimo pierwszego wezwania, ujawniającego wątpliwości co do wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponuje skarżąca, pomija milczeniem fakt uzyskiwania dodatkowych, poza pochodzącymi z emerytury, środków pieniężnych rodzi bowiem istotne wątpliwości co do rzetelności oświadczeń składanych przez nią w zakresie wysokości i źródeł dochodu, a pośrednio także oświadczeń składanych w pozostałym zakresie. Pomijanie milczeniem faktu uzyskiwania innych, poza pochodzącymi z emerytury, środków pieniężnych pozbawia tym samym możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej i to niezależnie od tego, że środki pieniężne, uzyskiwane z ujawnionego dopiero przy drugim wezwaniu dodatkowego źródła, nie są znaczne. W świetle przedstawionych okoliczności sam fakt braku ich wcześniejszego ujawnienia nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie uzyskuje środków pieniężnych także z innych tytułów. W konsekwencji, za w pełni wiarygodne nie mogą być uznane również oświadczenia skarżącej dotyczące pozostałych kwestii mających wpływ na ocenę jej sytuacji materialnej szczególnie, że o niekompletności składanych przez skarżącą oświadczeń świadczy także to, że pełne zagospodarowanie działki ujawniła dopiero na skutek drugiego wezwania. Oświadczenia, które budzą wątpliwości, nie mogą stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.