II SA/Ol 898/21
WyrokWSA w Olsztynie2022-03-29
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo ustalił obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez stronę, która twierdziła, że była ubezpieczona, a organ nie rozważył możliwości odstąpienia od obciążenia kosztami na podstawie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, iż strona nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie udzielania świadczeń. Ponadto, organ nie rozważył możliwości odstąpienia od obciążenia kosztami na podstawie art. 50 ust. 17 ustawy, mimo że strona podnosiła argumenty o usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń. Wydanie decyzji było przedwczesne z powodu naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i oceny materiału.Stan faktyczny
Prezes NFZ ustalił A. S. obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie 987,88 zł, uznając go za osobę nieuprawnioną do świadczeń w okresie od 22 lutego 2017 r. do 1 lipca 2018 r. A. S. wniósł skargę, twierdząc, że był ubezpieczony jako członek rodziny żony od 2014 r. i korzystał ze świadczeń bez zakłóceń, a jego nazwisko figurowało w systemach ZUS. Skarżący podniósł również, że placówki medyczne i apteki nie sygnalizowały problemów z jego uprawnieniami. Sąd uchylił decyzję, wskazując na braki w materiale dowodowym i nierozważenie przez organ przesłanek z art. 50 ust. 17 ustawy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję.
Z akt sprawy przekazanych wraz ze skargą Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie wynika, że pismem z dnia 30 czerwca 2021 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: "organ", Prezes NFZ") wystosował do A. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku poniesienia kosztów za leczenie, obejmujące refundację cen leków. Pismo to zostało pozostawione w aktach sprawy, jako doręczone w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: "k.p.a.").
Następnie, organ ten decyzją z dnia [...] r., nr [...], ustalił A. S. (dalej jako: "strona", "skarżący"), obowiązek poniesienia kosztów świadczeń, obejmujących refundację cen leków wykupionych w wyszczególnionych aptekach w dniach 24 maja 2017 r., 3 października 2017 r. i 27 marca 2018 r. , na łączną kwotę 987,88 zł. Jednocześnie organ nakazał stronie zwrot ww. kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna na wskazany rachunek bankowy.
W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że strona, w trybie doręczenia zastępczego, została poinformowana o wszczęciu w sprawie obowiązku poniesienia kosztów za świadczenia opieki zdrowotnej udzielone na jego rzecz, na łączną kwotę 987,88 złotych. Strona została również pouczona o prawie czynnego udziału
w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie oraz o wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173). Pomimo skutecznie doręczonego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, A. S. nie skorzystał z przysługujących uprawnień.
Organ podał, że z danych przesłanych przez świadczeniodawców wynika, iż A. S. potwierdził swoje prawo do świadczeń na podstawie oświadczenia, o którym mowa w art. 50 ust. 6 ustawy. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, na podstawie danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych stwierdzono, że strona w okresie udzielonych świadczeń była osobą nieuprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej. Z danych przekazanych przez ZUS i KRUS wynika, że w okresie od wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy tj. od dnia 22 lutego 2017 r. do ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny tj. od dnia 1 lipca 2018 r., A. S. nie posiadał obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego oraz nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. W związku z tym, uzasadnionym jest obciążenie go kosztami udzielonych świadczeń w łącznej kwocie 987,88 złotych.
A. S., pismem datowanym 16 września 2021 r., wniósł skargę na tę, wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł, że z danych znajdujących się w systemie Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w okresie od 22 lutego 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. miał prawo do korzystania ze świadczeń. W piśmie z dnia 1 października 2021 r., uzupełniającym skargę, wskazał, że w okresie od 1 października 2014 r. do 28 lipca 2018 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu przy żonie, która nie składała wniosku o jego wyrejestrowanie. Z ubezpieczenia tego korzystał aż do przejścia na emeryturę tj. 29 listopada 2020 r. Przez cały czas zgłoszenie widniało w systemach ZUS, jednak nie były widoczne w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Stwierdził, że każda placówka medyczna, która ma zawartą umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na świadczenie usług, w przypadku niepotwierdzenia w systemie eWUŚ uprawnień pacjenta do świadczeń, powinna poinformować o tym fakcie. Lekarz wystawił refundowaną receptę, podobnie jak apteka, wydała leki z refundacją, co w ocenie skarżącego potwierdziło jego uprawnienie do ubezpieczenia. Ponadto skarżący wskazał, że sprawy związane z jego ubezpieczeniem zdrowotnym były wyjaśniane z ZUS oraz Rzecznikiem Praw Pacjenta, którzy potwierdzili fakt jego uprawnień.
Jednocześnie ze skargą strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie
w całości.
Wskazano, że z danych przesłanych przez świadczeniodawcę wynika, iż skarżący potwierdził swoje prawo do świadczeń na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 50 ust. 6 ustawy. W toku postępowania, na podstawie danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych stwierdzono, że skarżący w okresie udzielonych świadczeń był osobą nieuprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów ustawy.
Z danych przekazanych przez ZUS i KRUS wynika, że w okresie od wyrejestrowania
z ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy tj. od dnia 22 lutego 2017 r. do ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny tj. od dnia 1 lipca 2018 r., skarżący nie posiadał obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego oraz nie został zgłoszony ponownie do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny.
Organ wyjaśnił, iż w piśmie z dnia 21 września 2021 r., poinformował skarżącego, że postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 22 lutego 2017 roku do dnia 30 czerwca 2018 roku, według danych przekazanych przez ZUS do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych zostało dokonane dnia 8 września 2021 r. tj. po terminie wskazanym
w art. 50 ust. 18a powołanej ustawy. W świetle art. 50 ust. 18 a ustawy, przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu.
Organ podniósł, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2021 r. i w sprawie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi, w myśl art. 58 § 1 pkt 2 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na wypadek, gdyby Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi, organ wniósł o uwzględnienie następującej argumentacji:
Skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny E. S. od dnia 1 października 2014 r. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ww. ustawy, osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osoby wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ba, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.
Według danych przekazanych przez ZUS do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych wynika, że Skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny E. S. od dnia 1 października 2014 r. oraz w okresie od dnia 19 marca 2015 r. do dnia 22 lutego 2017 r. posiadał własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. W związku z tym nie mógł być w tym samym czasie zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny.
Zgodnie z art. 76a ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, która zgłosiła do Funduszu członków rodziny, jest obowiązana poinformować podmiot właściwy do dokonania wyrejestrowania o okolicznościach powodujących konieczność ich wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności.
Organ wskazał, że z danych przekazanych przez ZUS do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych wynika, iż dopiero dnia 8 września 2021 r. skarżący dokonał wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny E. S.
w okresie od dnia 22 lutego 2017 r. do dnia 1 lipca 2018 r.
Z danych zawartych w systemie informatycznym Funduszu wynika, że w okresie udzielonych świadczeń skarżący był weryfikowany przez świadczeniodawców w systemie eWUŚ, gdzie uzyskał negatywny status ubezpieczenia, o czym musiał być poinformowany przez świadczeniodawcę, ponieważ swoje prawo do świadczeń opieki zdrowotnych potwierdził na podstawie dokumentu o którym mowa w art. 50 ust. 6 ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej. Z danych przesłanych przez świadczeniodawcę wynika, iż Skarżący potwierdził swoje prawo do świadczeń na podstawie dokumentu, dlatego też została mu wystawiona refundowana recepta.
W ocenie organu, skarżący w okresie udzielonych świadczeń był osobą nieubezpieczoną, a wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 50 usta 18a ustawy zostało dokonane z uchybieniem terminu tj. 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania. W konsekwencji Skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej określonych w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz.329 dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek
z urzędu brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, nawet jeśli nie były zarzucane
w skardze.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została
z naruszeniem przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi,
z powodu wniesienia jej po terminie. W ocenie Sądu, wniosek ten nie był zasadny
w okolicznościach niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona 25 sierpnia 2021 r. Zatem termin do wniesienia skargi upływał
z dniem 24 września 2021 r. W terminie do wniesienia skargi, strona wniosła do organu pismo z dnia 16 września 2021 r., w którym zakwestionowała doręczoną jej decyzję, wnosząc o jej uchylenie.
W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że o charakterze pisma decyduje jego treść. W przypadku zaś jakiejkolwiek wątpliwości, co do rzeczywistej woli jednostki, organ obowiązany jest zwrócić się do wnioskodawcy o doprecyzowanie żądania. Obowiązek ten wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Złożenie pisma, wniesionego w terminie otwartym do złożenia skargi do sądu administracyjnego, powodowało po stronie organu obowiązek wezwania A. S. do określenia charakteru pisma i do kogo je kieruje. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie było to konieczne z uwagi na to, że po wniesieniu skargi, a jeszcze przed przekazaniem jej do Sądu przez organ, strona wniosła kolejne pismo, w którym doprecyzowała treść skargi i jej adresata.
Wobec tego nie było podstaw do odrzucenia skargi, jako spóźnionej i należało rozpoznać sprawę co do istoty.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżącemu udzielono świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych w dniach 24 maja 2017 r., 3 października 2017 i 27 marca 2018 r. a podstawą ich udzielenia, według twierdzeń organu, było potwierdzenie prawa do świadczeń przez skarżącego.
Materialnoprawną podstawę decyzji wydanej w sprawie były przepisy art. 50 ust. 16 i 19 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej jako: "ustawa" lub "u.ś.o.z.").
Stosownie do art. 50 ust. 16 tej ustawy - w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej
w wyniku:
1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo
1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo
2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6,
- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1.
Zgodnie zaś z art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie
z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach
o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W myśl art. 50 ust. 18a ustawy, przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się
w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz
o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny E. S. od 1 października 2014 r. Wynika to z informacji ZUS ( k.3 i 4 akt administracyjnych oraz k.9 - 11 akt sądowych), przy czym
w informacji tej nie jest podana data wyrejestrowania z ubezpieczenia. Data wyrejestrowania A. S. z ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny, figuruje w zgłoszeniu wyrejestrowania od dnia 28 lipca 2018 r. (k.13-14 akt sądowych). Z odpowiedzi na skargę wynika, że w okresie od 19 marca 2015 r. do 22 lutego 2017 r. skarżący posiadał własny tytuł ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, przy czym w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Podobnie, w aktach sprawy nie znajdują odzwierciedlenia twierdzenia organu, dotyczące weryfikowania przez świadczeniodawców podlegania skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz poświadczania przez niego prawa do świadczeń.
Braki te uniemożliwiają Sądowi kontrolę decyzji pod względem merytorycznym, co do spełnienia przesłanek określonych w art. 50 ust. 16 ustawy.
Ustalenie stanu faktycznego, poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego, jest funkcją postępowania administracyjnego, w ramach którego organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a). Uwagi te są szczególnie istotne w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą na stronę obowiązki. Przypomnieć ponadto należy, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a nie twierdzeń stron, bez względu na ich wiarygodność. Oznacza to, że w aktach, którymi dysponuje Sąd powinny znajdować się wszystkie dokumenty istotne dla sprawy, na które powołuje się strona. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się jedynie wydruk z Platformy Usług Elektronicznych ZUS z dnia 28 kwietnia 2021 r., z którego wynika, że A. S. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego 1 października 2014 r., jako członek rodziny ubezpieczonej E. S. (k.3-4 akt administracyjnych).
Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy pozwoliłoby na dokonanie pełnej kontroli ustaleń organu, odnoszących się do przebiegu ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego i korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Z akt sprawy wynika, że skarżącemu zostały udzielone świadczenia zdrowotne
w postaci refundacji cech leków, wykupionych w aptekach w okresie pomiędzy 24 maja 2017 r. a 27 marca 2018 r. Z treści skargi wynika, że skarżący pozostawał w przekonaniu, że jest do tego uprawniony, w czym mogły go utwierdzić takie fakty, jak wystawienie recepty na leki refundowane przez zakład opieki zdrowotnej oraz zrealizowanie tych recept, bez zastrzeżeń, przez apteki.
Dlatego dla prawidłowego załatwienia sprawy konieczne jest nie tylko dokonanie ustaleń dających podstawę do zastosowania art. 50 ust. 16 ustawy, ale również rozważenie możliwości odstąpienia od zastosowania ww. przepisu, w oparciu o art. 50 ust. 17 tej u.ś.z.
Zgodnie zart.50 ust.17 ustawy, obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo
do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie
do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.
Skarżący podnosił w skardze, że był przekonany, iż podlega ubezpieczeniu
w związku ze zgłoszeniem go do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny, przez żonę, która była osobą uprawnioną do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. On sam od 2014 r. z tego tytułu korzystał w sposób niezakłócony ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym z prawa do refundacji leków. O posiadaniu ubezpieczenia, zdaniem skarżącego, świadczyło i to, że przez cały czas jego nazwisko figurowało w systemach ZUS.
Przywołany przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. nakłada na organ obowiązek każdorazowego dokonania oceny argumentacji strony oraz rozważenia przedstawionych wyjaśnień co do przyczyn niedopełnienia obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego. Skoro ustawodawca nie zdefiniował samego pojęcia "działania
w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń", to każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie. Na wyjątkowe traktowanie powinny zasługiwać takie sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne. W niniejszej sprawie,
w odpowiedzi a skargę organ powołuje się na niedopełnienie obowiązku wyrejestrowania strony, wynikającego z art. 76a ust. 2 ustawy. Oceniając przesłanki określone w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. należałoby zatem brać pod uwagę, że obowiązki określone w powołanym przepisie dotyczą osoby podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, która zgłosiła do Funduszu członków rodziny, w tym przypadku żony skarżącego, a nie jego samego.
Reasumując, Sąd uznał, że organ nie wykazał dostatecznie, że w dniach udzielania świadczeń skarżący nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Ponadto przyjmując, że skarżący, w okresie korzystania ze świadczeń, nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie rozważył możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu
o przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Wydanie decyzji w świetle obecnie zgromadzonego materiału dowodowego było zatem przedwczesne. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszone bowiem zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Choć skarżący nie powoływał się w skardze na klauzulę działania
w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, to obowiązkiem organu było, stosownie do okoliczności faktycznych sprawy, dokonać oceny zaistnienia przesłanki określonej w art. 50 ust. 17 ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, zgodnie z art. 153 p.p.s.a, weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną, przy czym będzie miał na uwadze, że czym innym jest w świetle w art. 50 ust. 17 ustawy, prawidłowość objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym jego świadomość, co do działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Celowe będzie też rozważenie ewentualnego zastosowania art. 50 ust. 18a ustawy, biorąc pod uwagę, że informacja dotycząca możliwości tzw. wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia została skarżącemu doręczona wraz zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, w trybie zastępczym, co oznacza, iż faktycznie nie miał on możliwości zapoznania się z jej treścią.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym na wniosek organu, przy braku sprzeciwu ze strony skarżącego, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło