II SA/Ol 900/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności działki postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca – H. P. złożyła wniosek o zwolnienie od tego wpisu. W uzasadnieniu powołała się na ciężką sytuację finansową 2-osobowej rodziny, trudne warunki lokalowe i problemy ze zdrowiem jej i męża. Stwierdziła, iż żyją w nędzy i dodała, że mają troje dzieci, ale one też "koniec z końcem nie mogą związać". Do wniosku załączyła kopie: dokumentacji medycznej własnej i męża, decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego jej i jej mężowi, pism dotyczących wysokości jej renty i dokonywanych z niej potrąceń oraz przekazywania renty na podany rachunek bankowy, a także odcinek pocztowy renty męża. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza PPF, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia "[...]", w którym rozszerzając zakres pierwotnego wniosku wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W rubrykach nr 5 i 11 podniosła, iż wraz z mężem są osobami niepełnosprawnymi, utrzymującymi się z rent, z których dokonywane są potracenia komornicze. Powołała się na obecnie zły stan zdrowia męża. Wskazała, iż mieszkają na działce siedliskowej o powierzchni "[...]", na działce tej znajdują się "walące" stodoła i obora, mieszkanie zawaliło się, dlatego też oni mieszkają obecnie w pomieszczeniu o powierzchni "[...]". Stwierdziła, że jest im ciężko przeżyć i dodała, iż zalegają z płatnościami za światło i podatek. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. W rubryce nr 7.1. skarżąca w pozycji "dom" wpisała: "mieszkania normalnego nie ma", natomiast w pozycji "mieszkanie" – "pomieszczenie ogólne (...)"[...]"". W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód własny i męża z tytułu rent i zasiłków pielęgnacyjnych w łącznej kwocie "[...]" (netto). W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej męża oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez nią oświadczeń, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanych w rubryce nr 7.1. – "pomieszczenia ogólnego" i w rubryce nr 5 – działki siedliskowej oraz znajdujących się na tej działce nieruchomości budynkowych) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do prowadzonej działalności rolniczej, ewentualnej pomocy dzieci w sfinansowaniu kosztów postępowania, "[...]", ponoszonych miesięcznie wydatków, a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe, w którym wskazała, iż w rubryce nr 7.1. wykazała pomieszczenie, w którym wraz z mężem zamieszkuje na stałe, wskazała jego wyposażenie i stwierdziła, że tam też są zameldowani. Wyjaśniła, iż na działce siedliskowej znajdują się: obora ("szykuje się do zawalenia"), stodoła, w której gromadzą narzędzia, słoiki "i inne szpargały", pozostałości mieszkania, które zawaliło się, studnia głębinowa oraz drzewka owocowe. Dla zobrazowania powyższego, do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła wydruki trzech zdjęć przedstawiających zabudowę działki. Skarżąca podniosła ponadto, iż uprawia działkę w niewielkim zakresie (dwie grządki marchwi i pietruszki oraz buraków). Stwierdziła, iż nie uzyskała "żadnego przychodu za 2013 rok z siedliska", nie pobiera też dotacji. Wskazała, iż siedlisko jest zarejestrowane (w ewidencji gospodarstw rolnych), ponieważ posiada "[...]" kozy, które nie przynoszą żadnego zysku. Kozy mieszkają w oborze, a siano dla nich złożone jest w stodole. Oświadczyła, iż nie może liczyć na pomoc dzieci, ponieważ "mają kredyty i (...) na utrzymaniu dzieci "[...]"". Odnosząc się do ponoszonych wydatków, skarżąca stwierdziła, iż nie jest w stanie wykazać ile pieniędzy wydaje miesięcznie. Dodała, iż ma bardzo chorego męża, nie liczy ile pieniędzy potrzeba na dojazd do lekarza, ma długi, pożycza pieniądze od sąsiadów. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła ponadto kserokopie: własnego dowodu osobistego oraz protokołu zdawczo-odbiorczego działki Nr "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej i jej męża, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji rodzinnej i materialnej, lecz nie w pełnym zakresie, nie przedłożyła też wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Poza tym, że nie przedłożyła pełnych wyjaśnień na temat posiadanego gospodarstwa rolnego oraz wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków, a także nie złożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków w wykazanej wysokości, skarżąca nie przedłożyła przede wszystkim żądanych wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy. W oparciu o załączone do pierwotnego wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi pismo informujące o przekazywaniu renty skarżącej na podany w nim rachunek bankowy, przyjąć natomiast można, że co najmniej skarżąca posiada rachunek bankowy. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada przedmiotowych wyciągów, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, i nie przedkłada też oświadczenia o nieposiadaniu przez męża jakichkolwiek rachunków bankowych, uniemożliwia ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych 2-osobowej rodziny. Brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca i jej mąż nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.