II SA/Ol 905/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. U. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]" oddala skargę o wznowienie postępowania. W dniu 7 października 2010r. A. U. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 23 marca 2010r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ol 933/09. Objęty skargą o wznowienie wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Pismem z dnia 24 marca 2004r. Prezydent Miasta zawiadomił A. U. i S. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w O. przy "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr "[...]" o powierzchni 829 m², w obrębie nr 115. Postępowanie w tej sprawie było dwukrotnie zawieszane, przede wszystkim w związku z koniecznością ustalenia spadkobierców współużytkowników tej nieruchomości, to jest A. U. i Z. S. W toku tego postępowania organ ustalił, że spadek po Z. S. nabyli: żona S. S. oraz dzieci - córka E. G. i syn – Z. S.. Organ zwrócił się wówczas do wymienionych osób z zapytaniem, czy są zainteresowani przekształceniem udziału w prawie użytkowania wieczystego posiadanej nieruchomości, zakreślając stosowny termin na złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Wobec braku odpowiedzi, zapytanie to zostało ponowione przez organ, lecz i tym razem strony nie udzieliły odpowiedzi w zakreślonym terminie. Wobec braku zgody pozostałych współużytkowników wieczystych na przekształcenie prawa, decyzją z dnia 26 maja 2009r. Prezydent Miasta odmówił A. U. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego oznaczonej powyżej nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe w prawo własności. Rozstrzygnięcie to na skutek odwołania A. U. zostało uchylone, a postępowanie w sprawie umorzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 sierpnia 2009r. nr "[...]". Organ II instancji wskazał, że z żądaniem przekształcenia powinni wystąpić wszyscy użytkownicy wieczyści. Dlatego organ I instancji wszczynając postępowanie z urzędu był zobowiązany, stosownie do art. 61 § 2 kpa uzyskać zgodę na wszczęcie postępowania przez pozostałych współużytkowników wieczystych. Kolegium podkreśliło, że zgody takiej organ I instancji nie uzyskał, a nadto odwołujący nie załączył do akt sprawy wyroku sądu powszechnego wyrażającego zgodę na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, A. U. wyraził niezadowolenie z jej wydania, ponownie żądając przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł przy tym, że poza skarżącym żaden z pozostałych współużytkowników wieczystych działki nr "[...]" przy "[...]" w O. nie wykazał zainteresowania przekształceniem prawa użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności, a skarżący nie skorzystał z trybu przewidzianego w art. 199 Kodeksu cywilnego. W tym stanie rzeczy uznano, że kontynuowanie toczącego się od 2004r. postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego rzeczonej działki w prawo własności stało się bezprzedmiotowe. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 23 marca 2010r., skarżący podał, że oczekiwał na zawieszenie postępowania przez organ I instancji do czasu uzyskania przez niego zgody sądu powszechnego na przekształcenie użytkowania. Wskazał przy tym, że dotychczas nie złożył stosownego wniosku w tym przedmiocie do sądu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 marca 2010r., sygn. akt II SA/Ol 933/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. U. na wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2009r. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do konieczności umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu. Sąd wyjaśnił, że według przepisów obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), które to przepisy na mocy art. 8 ustawy miały zastosowanie w tej sprawie - postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wszczynane jest na żądanie użytkowników wieczystych nieruchomości lub ich następców prawnych (art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 3 powołanej ustawy). Ponadto, zgodnie z art. 2 tej ustawy, w przypadku osób fizycznych będących właścicielami lokali, których – tak jak w tej sprawie - udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, z żądaniem przekształcenia prawa występują wszyscy użytkownicy wieczyści. W razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego. Sąd podkreślił, że skoro obowiązujące przepisy prawa materialnego wymagały wniosku strony lub stron, to wszczęcie postępowania w z urzędu rozpatrywać należy z uwzględnieniem art. 61 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który zobowiązuje organ administracji publicznej do uzyskania zgody strony na kontynuowanie wszczętego mimo braku jej wniosku postępowania, a w razie nieuzyskania takiej zgody – do umorzenia postępowania. Sąd przyjął, w świetle przytoczonych regulacji prawnych oraz w związku z wyrażeniem przez A. U. woli przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, za prawidłowe działanie organu I instancji, który zwrócił się do następców prawnych drugiego z poprzednich współużytkowników wieczystych nieruchomości nr "[...]", położonej przy "[...]" w O. z zapytaniem, czy wyrażają zgodę na przekształcenie prawa. Taki obowiązek zresztą został nałożony na organy administracji publicznej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 3 czerwca 2008r., Sygn. akt II SA/Ol 1003/07. W wykonaniu tego wyroku, organ I instancji ustalił krąg następców prawnych poprzednich współużytkowników wieczystych nieruchomości na podstawie postanowień właściwego sądu: o stwierdzeniu nabyciu spadku po zmarłej A. U. (sprawa o sygn. akt IX Ca 56/05, k. 66 akt administracyjnych) oraz po zmarłym Z. S. (sprawa o sygn. akt I Ns 487/87, k. 220 akt administracyjnych). Sąd stwierdził, iż skoro, w toku postępowania administracyjnego, tak ustalony krąg następców prawnych poprzednich współużytkowników wieczystych nie był kwestionowany, poczynione w tym zakresie ustalenia organu uznać należało za prawidłowe. Wobec zaś braku uzyskania zgody pozostałych stron - współużytkowników wieczystych działki i braku w tym przedmiocie oświadczeń zastępczych wyrażonych w trybie art. 199 Kodeksu cywilnego, zasadne było także umorzenie postępowania w sprawie. W skardze o wznowienie postępowania sądowego w powyższej sprawie A. U. jako podstawę prawną żądania wskazał art. 273 ppsa podnosząc, że wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Następnie w dniu 6 grudnia 2010r., w wykonaniu wezwania Sądu, skarżący sprecyzował, iż wniosek opiera na art. 273 § 1 i § 2 ppsa. Uzasadnił, że Sąd wydał wyrok na podstawie pisma informującego o przeprowadzeniu postępowania spadkowego i wydaniu w tym przedmiocie postanowienia z dnia 26 października 1987r. Zdaniem skarżącego nie jest to dowód potwierdzający, kto jest użytkownikiem wieczystym w 2010r. Podał, iż w dniu 15 listopada 2010r. stwierdził, że żaden ze spadkobierców Z. S. nie ujawnił swoich praw w księdze wieczystej. Zarzucił, że do tej pory nie otrzymał od organów administracyjnych dowodu o istnieniu innych użytkowników wieczystych oprócz niego. W ocenie skarżącego odsyłanie go na drogę postępowania cywilnego narusza prawo materialne i procesowe. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011r. skarżący podtrzymał skargę oraz podał, iż w sądzie powszechnym był we wrześniu 2010 roku i dowiedział się wówczas, że nie zostały ujawnione prawa użytkowników wieczystych wynikające z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wskazał, że do wydania zaskarżonego wyroku nie doszło na skutek oparcia go na dokumencie przerobionym, na skazującym wyroku karnym następnie uchylonym, orzeczenie nie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, ani też nie doszło do wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W ocenie skarżącego do wydania wyroku objętego skargą o wznowienie doszło na skutek oparcia tegoż rozstrzygnięcia na dokumencie, który w pewien sposób można określić jako podrobiony, ponieważ nie poświadczał tego, kto jest użytkownikiem wieczystym, a jedynie informował o tym, że zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po Z. S. i kto został jego spadkobiercą, podano tam także sygnaturę akt. Ta informacja, z tego co pamięta skarżący, zawarta została w piśmie z 19 stycznia 2009 roku. Zdarzyło się raz, że wskazano tę datę jako datę nabycia spadku, co nie jest zgodne z prawdą. Ten dokument wskazywał jedynie, kto po śmierci Z. S. wstąpił w jego prawa, jako użytkownika wieczystego, ale dotyczył roku 1987 i nie został zweryfikowany na dzień orzekania. Sąd w uzasadnieniu wyroku powołał się na postanowienie dotyczące stwierdzenia nabycia spadku, a takiego postanowienia nie było. Było wyłącznie to pismo z 19 stycznia 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem nie może zostać uwzględniona. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Dlatego jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej określanej jako ppsa). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Działania takie podważyłoby bowiem zasadę stabilności orzeczeń sądowych. Uwzględnienie skargi w omawianym zakresie możliwe byłoby jedynie wówczas, gdy sąd potwierdzi wystąpienie przesłanki wznowienie, a więc, że rzeczywiście okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania miała miejsce. W niniejszej sprawie Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania zarówno na posiedzeniu niejawnym (art. 280 ppsa) jak i na rozprawie (art. 281 ppsa) uznał, że jest ona wniesiona w terminie (art. 277 powołanej ustawy) i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Jako datę dowiedzenia się o podstawie wznowienia skarżący wskazał wrzesień 2010r., kiedy to w sądzie powszechnym dowiedział się, ze prawa użytkowników wieczystych nadal nie są ujawnione w księdze wieczystej. Skargę o wznowienie złożył w dniu 7 października 2010r., a zatem dochował ustawowego trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Natomiast jako podstawę prawną wniesionej skargi skarżący wskazał ogólnie art. 273 § 1 i § 2 ppsa. Przepisy te stanowią, że można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Następnie na rozprawie skarżący doprecyzował swoje żądanie wskazując na zastosowanie w sprawie art. 273 § 1 pkt 1 ppsa, w zakresie w jakim przepis ten odnosi się do dokumentu podrobionego, jednocześnie negując wystąpienie pozostałych podstaw wznowienia opisanych w art.273 ppsa. Podając podstawę wznowienia skarżący miał na myśli pismo z Sądu Rejonowego w O. X Wydział Cywilny z dnia 19 stycznia 2009r.,w którym w odpowiedzi na zapytanie organu I instancji kierownik sekretariatu tego wydziału wskazał, że w sprawie I Ns 487/87 spadek po Z. S. nabyli żona S. S. i dzieci E. G. i Z. S. (k. 220 akt administracyjnych). Skarżący podważa zatem dowód, stanowiący podstawę ustaleń w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowoadministracyjnym. Natomiast omawianą podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można odnosić jedynie do dowodów z dokumentów, które zostały przeprowadzone przez sąd administracyjny. Wyjaśnić należy skarżącemu, że co do zasady sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd jedynie ocenia prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organy orzekające w sprawie. Jedynie uzupełniająco sąd może dopuścić dowód z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży postępowania w sprawie. Stanowi o tym art. 106 § 3 ppsa. Dlatego w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się konsekwentnie, iż art. 273 § 1 pkt 1 ppsa może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy prawomocne orzeczenie zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód został przez sąd przeprowadzony w trybie art.106 § 5 ppsa (por. J. P. Tarno: " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wydanie 2 str.552, oraz K. Sobieralski: "Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego", Kraków 2003, str.225, także wyrok NSA z dnia 28 marca 2007r., sygn. akt I OSK 16/07, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W postępowaniu sądowym, którego legalność skarżący podważa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie przeprowadzał żadnych uzupełniających dowodów z dokumentów. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy skarżącemu, że podnoszone przez niego okoliczności, wbrew jego ocenie, nie świadczą o podrobieniu tego dokumentu, gdyż nie podważają jego autentyczności. Podrobienie dokumentu oznacza, że został on sporządzony przy zachowaniu pozorów, że pochodzi od osoby, w której imieniu został sporządzony. Takiej sytuacji nie można jednak stwierdzić w niniejszej sprawie, gdyż pismo informujące o wyniku postępowania w sprawie I Ns 487/87 sporządzone i podpisane zostało przez uprawnionego do tego pracownika Sądu Rejonowego w O., co przez nikogo nie jest kwestionowane . Poza tym skarżący nie wykazał jaki ewentualnie wpływ miałby podniesiony zarzut na treść kwestionowanego wyroku, skoro w ogóle nie neguje faktu wynikającego z treści spornego dokumentu. Kwestionowany dokument nie poświadcza nieprawdy. Bezspornym jest, iż spadek (w tym prawo współużytkowania wieczystego) po Z. S. nabyła jego żona i dzieci. Ponieważ skarżący nie wykazał, aby zaistniała powoływana przez niego ustawowa przesłanka wznowienia postępowania w postaci oparcia orzeczenia na dokumencie podrobionym, skarga o wznowienie postępowania podlega oddaleniu jako niezasadna, po myśli art. 282 §2 ppsa.