II SA/Ol 906/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi A. i M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", M. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. i M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Podniesiono w nim, iż niniejsza sprawa służy zabezpieczeniu poprawnego funkcjonowania budynku, który "[...]" temu wybudował wnioskodawca i zamieszkuje wraz z żoną, synem, synową i ich dziećmi. Do przedmiotowego wniosku załączono kopię orzeczenia lekarskiego o zaliczeniu wnioskodawcy do "[...]" grupy inwalidzkiej oraz zaświadczenie o wysokości jego emerytury ("[...]"). W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca złożył wniosek z dnia "[...]". Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podniósł, iż jest inwalidą "[...]" grupy, oboje z żoną są schorowanymi emerytami w podeszłym wieku, mają niskie uposażenie, a spore wydatki na leki i utrzymanie, na które często brakuje. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W rubryce nr 7.1. wnioskodawca wykazał dom o pow. "[...]", którego jest współwłaścicielem wraz z żoną (udziały po ¼), natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny i żony z tytułu emerytur w łącznej kwocie "[...]". Pismem z dnia "[...]", wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do budynku "[...]", w którym mieszka, w tym co do jego aktualnej sytuacji prawnej, sposobu wykorzystania oraz ewentualnego dochodu, jaki przynosi), finansowej (w zakresie odnoszącym się do dochodu rodziny oraz ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy) oraz rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do syna wnioskodawcy i jego rodziny oraz ich ewentualnej pomocy w sfinansowaniu jego udziału w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wyjaśniono, iż on oraz jego żona i syn są właścicielami budynku "[...]", co potwierdza załączony do przedmiotowego pisma wypis z kartoteki budynków. Syn i jego żona prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. "[...]". Wnioskodawca stwierdził, iż nie może żądać od niej pieniędzy, "[...]". "Odnośnie oszczędności posiadałem w ostatnich miesiącach i posiadam oszczędności na bieżące potrzeby czy konieczne egzystencję budynku, rehabilitację, leki które nie obliczam i nie mogę udokumentować." Na zakończenie stwierdził, iż o ile Sąd nie uwzględni tych okoliczności to prosi o "wyznaczenie częściowej opłaty i rozpatrzenie sprawy, a odnośnie radcy prawnego to rezygnuję." W oparciu o oświadczenie zawarte w piśmie procesowym z dnia "[...]", przyjąć należy, iż zakres żądania w niniejszej sprawie zawężony został do zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych oraz sytuacji rodzinnej, a ponadto wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego oświadczeń, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, wnioskodawca nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń, tj.: dokumentu, z którego wynika wysokość netto dochodu jego żony, oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych miesięcznie wydatków oraz dokumentów potwierdzających ponoszenie określonych wydatków w wykazanej wysokości, a ponadto wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o braku posiadania jakichkolwiek rachunków bankowych. Zauważyć należy, iż wnioskodawca nie oświadczył, iż ani on ani jego żona nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych. Powyższe pozwala przyjąć, iż wnioskodawca i jego żona takie rachunki, czy też rachunek, posiadają. Dodatkowo wskazać należy, iż wnioskodawca stwierdził, iż posiadał i posiada oszczędności na bieżące potrzeby. Nie wskazał jednak ani wysokości posiadanych oszczędności ani wysokości wydatków koniecznych związanych z utrzymaniem rodziny i domu. To, że wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych wyciągów z rachunków bankowych (czy też rachunku), a oświadcza jednocześnie, że posiada pewne oszczędności, których wysokości nie wyjawia, uniemożliwia ocenę jego sytuacji finansowej. Brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, czy też oświadczenia o wysokości posiadanych oszczędności oraz wysokości ponoszonych wydatków, pokrywanych w części z tych oszczędności, uniemożliwia ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskodawcy. Nie pozwala też przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie posiada on środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego żony. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż nieujawnienie przez wnioskodawcę sytuacji finansowej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.