II SA/Ol 911/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R.B. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Uchwałą nr XXVII/155/2013r. z dnia 26 września 2013 r., Rada Gminy Banie Mazurskie, działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191 z późn. zm.), w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 z późn. zm.) i art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 z późn. zm.), stwierdziła wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Banie Mazurskie, R.B., wskutek utraty prawa wybieralności. W uzasadnieniu uchwały podano, że w przypadku utraty przez wójta prawa wybieralności rada gminy zobowiązana jest podjąć w terminie miesiąca uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu. W dniu 24 września 2013 r., do Przewodniczącej Rady Gminy Banie Mazurskie wpłynęło orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II AKa 115/13 oraz orzeczenie Sądu Okręgowego w Białymstoku III Wydział Karny z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt III K 194/11. Sąd Okręgowy uznał, że R.B. w związku z pełnieniem funkcji publicznej radnego Rady Gminy Banie Mazurskie złożył w dniu 31 grudnia 2007 r. niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne i orzekł wobec lustrowanego utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek tworzenia wynika z ustawy, na okres 4 lat. Ponadto Sąd ten orzekł wobec lustrowanego zakaz pełnienia funkcji publicznej, o której mowa w art. 4 pkt 2-57 cytowanej ustawy na okres 4 lat. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu apelacji R.B., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W skardze, złożonej na tę uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, R.B. zarzucił, że została ona podjęta z naruszeniem art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Skarżący zarzucił, że wbrew postanowieniom Statutu Gminy Banie Mazurskie, przedmiotowa uchwała nie była opiniowana przez radnych. Projekt uchwały przed rozpatrzeniem przez Radę powinien być natomiast uzasadniony przez wnioskodawcę i zaopiniowany przez właściwą Komisję. Opinie Komisji są odczytywane na sesji przez Przewodniczącego Komisji. W tym przypadku, na sesji nie była czytana opinia, a Przewodnicząca Rady Gminy nie umożliwiła skarżącemu złożenia wyjaśnień przed zarządzeniem głosowania w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy. Powyższe wskazuje na pośpiech i brak staranności w toku procedury poprzedzającej podjęcie zaskarżonej uchwały. W ocenie skarżącego, treść jego wyjaśnień mogła mieć istotne znaczenie dla wyniku głosowania. Skarżący dodał, że projekt uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu był ujęty w porządku obrad wspólnego posiedzenia Komisji Rewizyjnej oraz Komisji Rozwoju Gminy, Budżetu, Finansów i Spraw Społecznych Rady Gminy Banie Mazurskie, które odbyło się w dniu 19 września 2013 r., lecz wówczas nie doszło do głosowania nad projektem uchwały. Rada i Przewodnicząca Rady Gminy nie dysponowali bowiem prawomocnym orzeczeniem sądu. W tym samym dniu na posiedzeniu obu Komisji skarżący poinformował radnych, że również dotychczas nie otrzymał orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem. W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy Banie Mazurskie wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosła, że wyroki sądów powszechnych, zapadłe w sprawie niezgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego wójta, były w dacie podjęcia uchwały powszechnie znane, gdyż informowano o nich w środkach masowego przekazu. W dniu 19 września 2013 r. odbyło się wspólne posiedzenie komisji stałych Rady Gminy. W punkcie 2 ppkt 5 porządku posiedzenia przewidziano rozpatrzenie projektu uchwały Rady Gminy w sprawie uchylenia mandatu Wójtowi Gminy Banie Mazurskie. W posiedzeniu tym uczestniczył skarżący i zabrał głos w punkcie dotyczącym wygaśnięcia mandatu. Wobec powyższego, zdaniem Rady Gminy, niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 26 ust. 2 zdanie drugie ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Przepis ten nie nakłada bowiem obowiązku składania wyjaśnień przez wójta bezpośrednio przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu – aktem głosowania .Na sesji Rady Gminy w dniu 26 września 2013 r., w punkcie 6 ppkt 5 przewidziano podjęcie projektu uchwały Rady Gminy w sprawie uchylenia mandatu Wójtowi Gminy Banie Mazurskie. Przed aktem głosowania obecny na sesji Wójt Gminy nie skorzystał z prawa głosu. Wójt zabrał głos po akcie głosowania i nie zarzucił wówczas uniemożliwienia mu złożenia wyjaśnień. Rada Gminy Banie Mazurskie zaznaczyła, że była zobowiązana treścią art. 26 ust. 2 cytowanej ustawy, podjąć uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu wójta, w sytuacji gdy utracił on prawo wybieralności na mocy prawomocnego orzeczenia Sądu. Uchwała ta nie tworzy nowej sytuacji prawnej, gdyż ma jedynie charakter deklaratoryjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia prawa. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1191 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem - wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, nie mają prawa wybieralności (to jest biernego prawa wyborczego) osoby, wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, z późn. zm.). Wyjaśnić należy, że wprawdzie - zgodnie z art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 113 z późn. zm.), z dniem 1 sierpnia 2011 r. ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191) utraciła moc - lecz na mocy art. 16 ust. 2a tej ustawy, do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz kadencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w czasie której ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy weszła w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie nie jest kwestionowane, że orzeczeniem z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt III K 194/11, Sąd Okręgowy w Białymstoku III Wydział Karny, na podstawie art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. stwierdził, że skarżący w związku z pełnieniem funkcji publicznej radnego Rady Gminy Banie Mazurskie złożył w dniu 31 stycznia 2007 r. niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne i na podstawie art. 21 a ust. 2a tej ustawy orzekł wobec niego utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek tworzenia wynika z ustawy, na okres 4 lat, zaś na podstawie art. 21 a ust. 2b powołanej ustawy orzekł zakaz pełnienia funkcji publicznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 - 57 cytowanej ustawy, na okres 4 lat. Orzeczeniem z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II AKa 115/13, Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, w tym przypadku rada gminy stwierdza, w drodze uchwały, wygaśnięcie mandatu najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. Wobec powyższego, skoro w dniu 4 września 2013 r. orzeczono prawomocnie o pozbawieniu skarżącego prawa wybieralności, to stosownie do cytowanego wyżej art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, z tym dniem wygasł mandat Wójta Gminy Banie Mazurskie. W konsekwencji powyższego, Rada Gminy Banie Mazurskie zasadnie podjęła uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu Wójta na podstawie ust. 2 powołanego artykułu 26. Nie można podzielić zarzutu skargi, że w toku podejmowania zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia art. 26 ust. 2 zd. drugie ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, przez podjęcie zaskarżonej uchwały bez umożliwienia złożenia wójtowi wyjaśnień. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 19 września 2013 r. odbyło się wspólne posiedzenie Komisji Rewizyjnej i Komisji Rozwoju Gminy, Budżetu, Finansów i Spraw Społecznych Rady Gminy Banie Mazurskie, które są komisjami Rady Gminy i na którym przewidziano rozpatrzenie projektu uchwały Rady Gminy w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójtowi Gminy Banie Mazurskie. W posiedzeniu uczestniczyło 12 radnych. Skarżący uczestniczył w tym posiedzeniu i złożył wyjaśnienia w sprawie wygaśnięcia mandatu. Ustawa nie precyzuje zaś, w jakiej formie i trybie mają zostać złożone przedmiotowe wyjaśnienia, a jedynie przewiduje umożliwienie ich złożenia przez osobę pełniącą funkcję publiczną. Z cytowanego przepisu wynika, że rada gminy powinna umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień "przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu". Nie oznacza to jednak, że wyjaśnienia te winny być złożone na tej samej sesji, na której uchwała w tym przedmiocie została poddana pod głosowanie. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że okoliczność, iż wyjaśnienia zostały złożone przez skarżącego na posiedzeniu wspólnym Komisji Rady w dniu 19 września 2013 r., a uchwała poddana została pod głosowanie na sesji Rady Gminy w dniu 26 września 2013 r. nie stanowi o naruszeniu obowiązku umożliwienia wójtowi wypowiedzenia się, o którym mowa w art. 26 ust. 2 zd. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Bezskuteczny jest także zarzut skargi braku posiadania przez organ gminy i skarżącego w dacie podejmowania uchwały, odpisu prawomocnego orzeczenia Sądu, którym orzeczono wobec skarżącego utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek tworzenia wynika z ustawy, na okres 4 lat. W tej kwestii rozstrzygająca jest bowiem data wydania tego orzeczenia, a nie data jego otrzymania przez stronę lub organ, gdyż na mocy art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Prawomocne orzeczenie Sądu wydane zaś zostało w dniu 4 września 2013 r. i tym samym, zaskarżona uchwała Rady Gminy Banie Mazurskie mogła zostać podjęta w dniu 26 września 2013 r., tj. w ustawowym terminie, wynikającym z art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej uchwały z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.