II SA/Ol 913/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków K. S., M. S., K. S. i K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S., M. S., M. S., K. S. oraz K. S. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego K. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia przyznać skarżącym – K. S., M. S., K. S. i K. S., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego K. S., prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 913/08, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił przyznania skarżącym – K. S., K. S., M. S. oraz K. S. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S., M. S., M. S., K. S. oraz K. S. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego K. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W jego uzasadnieniu podniósł, iż fakt uiszczenia przez K. S., która występuje w niniejszej sprawie jako skarżąca, pełnomocnik skarżących – M., M. i K. S. oraz przedstawiciel ustawowy K. S., wpisu od skargi, który na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji stanowi jedyny wymóg nadania sprawie dalszego biegu, prowadzi do przekonania, że uwzględnienie wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Każe również przyjąć domniemanie, iż do czasu, w którym miałaby zaistnieć konieczność poniesienia kolejnych kosztów sądowych, skarżący będą w stanie powtórnie wygospodarować potrzebne ku temu środki. Referendarz sądowy podkreślił jednak, iż gdyby zgromadzenie sumy niezbędnej nie tylko do pokrycia dalszych kosztów sądowych, lecz także kosztu sporządzenia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego lub adwokata okazało się niemożliwe, to uprawomocnienie się przedmiotowego rozstrzygnięcia nie zamknie skarżącym drogi do ponownego ubiegania się o uzyskanie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 913/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżących, a następnie postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez K. S. We wniosku z dnia 14 lipca 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu, K. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, podnosząc w uzasadnieniu, iż ze względu na stan majątkowy i niskie dochody nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, K. S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką K. i synem K. Członkowie rodziny nie posiadają żadnego majątku, mieszkają na stancji. Źródłami dochodu 3-osobowej rodziny są wynagrodzenie za pracę K. S. oraz alimenty i zasiłek rodzinny dzieci w łącznej wysokości "[...]". Wydatki na czynsz, światło, wodę i leczenie wynoszą natomiast łącznie "[...]". W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lipca 2009 r. do złożenia dodatkowych oświadczeń, K. S. złożyła pismo procesowe z dnia 5 sierpnia 2009 r., w którym wyjaśniła, że M. S. i M. S. wspólnie z nią nie mieszkają. Córka M. mieszka na stancji w O. i tam pracuje. Syn M. nic nie posiada i nie pracuje. Na ich pomoc skarżąca nie może liczyć, gdyż oni również są w trudnej sytuacji. Skarżąca wyjaśniła jednocześnie, iż wpis od skargi uiściła ze środków pieniężnych, przeznaczonych na lekarstwa, co nastąpiło kosztem jej zdrowia, i dlatego też nie jest w stanie obecnie ponieść dalszych kosztów postępowania. Odnośnie otrzymywanej przez jej rodzinę dodatkowej pomocy, skarżąca wskazała, iż młodsze dzieci otrzymywały pomoc w formie nieodpłatnego gorącego posiłku. Dodatkowo, skarżąca wyjaśniła, iż wniosek z dnia 14 lipca 2009 r. złożyła nie tylko w imieniu własnym jako skarżąca, ale także jako przedstawiciel ustawowy K. S. oraz jako pełnomocnik M., M. i K. S. W konsekwencji, do przedmiotowego pisma załączone zostały urzędowe formularze wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z dnia 5 sierpnia 2009 r., zawierające oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wypełnione przez M. S., K. S. i ponownie przez K. S., lecz z wyraźnym oznaczeniem w rubryce nr 2.1, że działa jako przedstawiciel ustawowy K. S. Treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawarty w dwóch ostatnich odpowiada treści oświadczenia, zawartego we wniosku z dnia 14 lipca 2009 r. W uzasadnieniu wniosku, wypełnionego przez M. S., skarżąca podniosła, iż ze względu na stan majątkowy i niskie dochody nie jest również w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, M. S. prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, mieszka na stancji w O., gdzie znalazła pracę. Źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie za pracę w kwocie "[...]". Skarżąca wskazała, że po opłaceniu stancji oraz pokryciu kosztów leczenia, na utrzymanie pozostaje jej "[...]". Wobec oświadczenia K. S., że wniosek z dnia 14 lipca 2009 r. pochodzi również od M. S., pismem z dnia 9 września 2009 r. wezwana ona została jako jego pełnomocnik do złożenia wypełnionego i podpisanego przez skarżącego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Wobec braku jego przedłożenia w wyznaczonym terminie, zarządzeniem z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 913/08, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek M. S. z dnia 14 lipca 2009 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy rozpoznaniu podlegają wnioski skarżących – K. S., M. S., K. S. oraz K. S., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego K. S. Wyjaśnić jednocześnie należy, iż wprawdzie K. S., działając w imieniu własnym i jako przedstawiciel ustawowy K. S., oraz K. S. nie określiły M. S. jako osoby pozostającej z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, to jednak wzgląd na łączące ich bliskie więzi rodzinne oraz w istocie wspólne obciążenie kosztami postępowania w przypadku podtrzymania chęci dalszego prowadzenia sprawy przez wszystkich wskazanych skarżących, przemawiał za łącznym rozpoznaniem ich wniosków. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie, mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżących, stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania sądowego spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze środków pieniężnych jakie pozostają K. S., na której utrzymaniu pozostają K. i K. S., oraz M. S. nie są oni bowiem w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, których koniczność uiszczenia pojawiła się na obecnym etapie postępowania sądowego i może pojawić się jeszcze w przyszłości, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich rodziny. Wskazani skarżący nie mogą też liczyć na pomoc w zakresie pokrycia tych kosztów ze strony M. S., który zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej jest osobą bezrobotną. Mając na uwadze wysokość środków, jakie pozostają K., K. i K. S. oraz M. S. na utrzymanie w zakresie wyżywienia, odzieży, środków czystości, itp. (odpowiednio "[...]" oraz "[...]"), stwierdzić należy, że nie jest możliwe poczynienie z tych środków bez uszczerbku koniecznego dla skarżących utrzymania oszczędności, które mogliby przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w niniejszej sprawie. Środki te są bowiem tak niskie, że przyjąć należy, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych poszczególnych członków rodziny. Zauważyć jednocześnie należy, że uiszczenie wpisu od skargi nastąpiło ze środków pieniężnych przeznaczonych na lekarstwa, które przyjmuje K. S. "[...]" ("[...]"). Trudno tym samym wymagać, aby pokrycie dalszych kosztów postępowania mogło nastąpić z dalszym uszczerbkiem dla jej zdrowia. Zauważyć przy tym należy, iż wobec uznania, że K. S. nie jest w stanie uiścić należnej kwoty 100 zł, a jej ściągnięcie w drodze egzekucji mogłoby spowodować dla niej i jej rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki, związane na przykład z brakiem możliwości zakupienia niezbędnych leków, trudności w opłaceniu wydatków mieszkaniowych bądź uniemożliwienie kontynuowania nauki szkolnej przez dzieci, Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarządzeniem z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 913/08, umorzył należną opłatę kasacyjną we wskazanej wyżej kwocie za sporządzenie i doręczenie na wniosek K. S. odpisu wyroku z dnia 25 marca 2009 r. Mając na uwadze powyższe, za zasadne uznać należy tym samym przyznanie w warunkach niniejszej sprawy skarżącym – K. S., M. S., K. S. oraz K. S., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego K. S., prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wobec oświadczeń skarżących, nie można bowiem uznać, że są oni w stanie bez uszczerbku koniecznego dla ich rodziny utrzymania wygospodarować potrzebne na obecnym etapie postępowania środki pieniężne na pokrycie wymaganych kosztów sądowych, a z uwagi na tzw. przymus adwokacko-radcowski także kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.