II SA/Ol 914/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki części budynku postanawia odmówić częściowego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. We wniosku, zawartym w skardze, skarżąca – D. S. wniosła o zwolnienie "od kosztów sądowych w postaci wyłącznie wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 150 zł". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza PPF, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia "[...]", w którym - zgodnie z rubryką nr 4 - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na niskie dochody rodziny i wskazała, że ona sama jest od "[...]" na zwolnieniu lekarskim i obecnie jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, w konsekwencji przyznane jej zostało świadczenie rehabilitacyjne. Dodała, iż syn w tym roku ukończył studia i pod koniec września będzie bronił pracę "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. W rubryce nr 7.1. skarżąca wykazała dom o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość rolną o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10 – dochód męża z tytułu wynagrodzenia w kwocie "[...]" oraz dochód własny (bez wskazania tytułu) w kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 – ponoszone wydatki (mieszkaniowe oraz leki, ubezpieczenie, kredyt) w łącznej kwocie "[...]". Pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do planów syna skarżącej po obronie plany "[...]" oraz jego sytuacji finansowej), majątkowej (w zakresie odnoszącym się do działki nr "[...]" oraz wykazanej w rubryce nr 7.1. nieruchomości rolnej) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do dochodów członków 3-osobowej rodziny skarżącej oraz wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nich wydatków, wysokości wynagrodzenia za zastępstwo prawne pełnomocnika skarżącej ustanowionego w toku postępowania administracyjnego i sposobu jego sfinansowania, a także wyciągów z posiadanych przez członków rodziny skarżącej rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W związku z niejednolitym zakresem żądania określonym we wniosku złożonym w skardze oraz w rubryce nr 4, skarżącą wezwano ponadto do wskazania w jakim zakresie jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieusunięcie braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, natomiast nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczyła, iż jest w stanie zapłacić "150 zł od wpisu od skargi" i wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Wyjaśniła, iż działka nr "[...]" stanowiła współwłasność jej i jej męża oraz osoby trzeciej, a po jej podziale przypadła im w udziale działka o powierzchni "[...]". Dodała, iż z działki tej nie miała i nie ma korzyści majątkowych, a zniesienie współwłasności doprowadziło ją i jej męża do zadłużenia oraz zmusiło ich do zaciągnięcia kredytu. Zauważyła, iż syn na studiach utrzymywał się częściowo ze środków pochodzących z tego kredytu oraz ze stypendium. Dodała, iż "syn jeszcze nic nie planuje", czeka na termin obrony pracy "[...]". Odnosząc się do kwestii ponoszonych wydatków oświadczyła, iż miesięczne opłaty wynoszą "[...]", zaś wyżywienie - "[...]". Wskazała, iż pełnomocnik ustanowiony w toku postępowania administracyjnego ze względu na jej sytuację materialną oraz rodzaj sprawy zrezygnował z wynagrodzenia. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła kserokopie: harmonogramu spłat kredytu, dwóch wydruków z rachunku bankowego małżonków, dokumentujących dwa wpływy w kwocie "[...]" i w kwocie "[...]", umowy o pracę skarżącej i decyzji o przyznaniu jej świadczenia rehabilitacyjnego za okres "[...]" oraz dwóch postanowień wydanych w sprawie o zniesienie współwłasności działki nr "[...]". Skarżąca załączyła ponadto uzupełniony formularz wniosku, w którym skreśliła rubrykę nr 8, a w rubryce nr 11 dodała do wykazu ponoszonych wydatków wydatek na wodę w kwocie "[...]". Na wstępie zauważyć należy, iż skarżąca nie uzupełniła rubryki nr 10 zgodnie ze wskazówkami zawartym w wezwaniu. Mając jednak na uwadze informacje zawarte w złożonych przez nią oświadczeniach i wynikające z przedłożonych dokumentów źródłowych przyjąć należy, iż obecnym źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie rehabilitacyjne, zaś jej syn nie uzyskuje aktualnie żadnego dochodu. W tych zatem okolicznościach, mimo braku zawarcia tych informacji w rubryce nr 10, przyjąć ostatecznie należy, że skarżąca uzupełniła wszystkie braki formalne wniosku z dnia "[...]". W oparciu o oświadczenia skarżącej, w tym przede wszystkim oświadczenie dodatkowe, zawarte w piśmie procesowym z dnia "[...]", przyjąć należy również, iż zakresem jej żądania objęte jest częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 150 zł. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji rodzinnej i materialnej, lecz nie w pełnym zakresie, nie przedłożyła też wszystkich żądanych dokumentów źródłowych. Poza tym, że nie przedłożyła dokumentów, z których wynika wysokość brutto dochodów jej i jej męża oraz jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia przez jej rodzinę wydatków w wykazanej wysokości, co nie pozwala na zweryfikowanie w jakimkolwiek zakresie oświadczeń skarżącej w tym przedmiocie, skarżąca nie przedłożyła przede wszystkim żądanych pełnych wyciągów z posiadanych przez członków jej rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie, skarżąca przedłożyła jedynie dwa wydruki ze wspólnego rachunku bankowego małżonków, dokumentujące wyłącznie dwa wpływy na ten rachunek. W oparciu o przedłożone wybiórcze wydruki nie można ustalić natomiast jaki jest rzeczywisty przepływ środków pieniężnych na tym rachunku, w tym także sposób rozporządzania tymi środkami. Nie można ocenić tym samym jak kształtowała się sytuacja finansowa rodziny skarżącej przez okres ostatnich trzech miesięcy oraz jej rzeczywistych zdolności płatniczych. Dodatkowo wskazać należy, iż pomimo wezwania skarżąca nie złożyła także ani wyciągów z rachunku bankowego syna z okresu ostatnich trzech miesięcy ani oświadczenia o nieposiadaniu przez niego jakichkolwiek rachunków bankowych. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.