II SA/Ol 917/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. T., K. T., L. R. oraz R. S. na niewykonanie przez Wojewodę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 1022/09 w przedmiocie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych 1. wymierza Wojewodzie grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych); 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących: M. T. i K. T. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), L. R. kwotę 200 zł (słownie dwieście złotych) oraz R. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że tut. sąd wyrokiem z dnia 6 maja 2010r. sygn. akt II SA/Ol 1022/09, w sprawie ze skargi M. i K. T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]", w przedmiocie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję. W orzeczeniu wskazano, że czynności mające uzupełnić materiał dowodowy w postępowaniu odwoławczym wykonane zostały w sposób pobieżny, dlatego też wnioski z nich wyprowadzone nie mogły być jednoznaczne i precyzyjne. W ocenie sądu organ postąpił błędnie poprzestając na stanowisku zaprezentowanym przez inwestorkę, bo cóż z tego, że zgodziła się ona na wykonanie nowego włazu prowadzącego na strych skoro w ogóle nie wiadomo czy wykonanie takiego włazu jest możliwe z uwagi na warunki konstrukcyjne budynku i choćby fakt, że w pobliżu znajdują się schody i inny właz na strych należący do D. C., z którego po wzniesieniu ściany skarżący nie mogą korzystać. W ocenie sądu aby przyjąć, iż wykonanie takiego włazu jest możliwe nie można poprzestać na złożonym oświadczeniu. Dlatego też w celu urealnienia stwierdzenia o możliwości wykonania włazu niezbędne jest potwierdzenie tego faktu przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę z zakresu budownictwa. W orzeczeniu podniesiono również, że kolejny problem, który nie został właściwie wyjaśniony przez organ dotyczy możliwości czyszczenia przewodów kominowych. Wojewoda przyjął za pewnik, iż dostęp do przewodów kominowych kominiarz posiadał przez ławę kominiarską, która została przez skarżących zdemontowana w dniu 13 września 2009 r.. Przedstawiciele organu pomimo posiadania wcześniejszych informacji od skarżących o niemożliwości czyszczenia komina po uniemożliwieniu im wejścia na strych, w ogóle informacji uzyskanej od inwestorki nie zweryfikowali, a przecież nie powinno nastręczać trudności zapytanie innych osób uczestniczących w wizji lokalnej czy potwierdzają oni to w jaki sposób komin był czyszczony oraz ewentualny fakt i cel demontażu ławy kominiarskiej. Nie można za rzecz pewną przyjmować sposobu czyszczenia komina i dostępności do niego jedynie w oparciu o twierdzenia jednej ze stron sporu, nie pytając o tę kwestię innych uczestników postępowania, a w decyzji jedynie przytoczyć to twierdzenie, bez żadnego uzasadnienia dlaczego i na podstawie jakich dowodów twierdzenie pozostało potwierdzone oraz dlaczego twierdzeniom odmiennym organ nie dał wiary. Sąd stwierdził, że jego zalecenia dotyczące wyjaśnienia możliwości czyszczenia komina powinny być przez organ zrealizowane tylko w przypadku gdyby się okazało, że nie ma możliwości wykonania nowego wejścia na strych, gdyż w sytuacji kiedy taka możliwość będzie realna nie ma potrzeby dociekania tego w jaki sposób przewody kominowe były czyszczone, i dopiero wówczas ewentualnie będzie można powołać się na art. 62 Prawa budowlanego wskazujący na obowiązek właściciela obiektu polegający na kontrolowaniu przewodów kominowych. W zaskarżonej decyzji wskazywanie na możliwość wykonania tego obowiązku było przedwczesne, gdyż nie wiadomo, czy skarżący mają możliwość jego wykonania po wzniesieniu ścianki działowej. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010r. M. i K. T. i pismem z dnia 29 sierpnia 2010r. M. T., działająca także w imieniu wskazanych członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy A w "...]" zwrócili się do organu II instancji o wykonanie wspomnianego wyroku tut. sądu. Następnie pismem z dnia 9 września 2010r. M. T. działając w imieniu wskazanych członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy A w "[...]" i swoim wywiodła skargę na niewykonanie wyroku tut. sądu z dnia 6 maja 2010r. sygn. akt II SA/Ol 1022/09 oraz zwróciła się o wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że przedmiotowa sprawa jest skomplikowana i niejednoznaczna oraz wymaga poczynienia szczegółowych ustaleń. Wojewoda wskazał, że oczekuje na przedłożenie przez p. T. opinii kominiarskiej, która pozwoli zakończyć postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako ppsa stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku, po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku. Zaznaczyć warto, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pismami z dnia 19 sierpnia 2010r. (tym pismem M. i J. T.) i 29 sierpnia 2010r. skarżący zwrócili się do organu I Instancji o wykonanie wspomnianego wyroku tut. sądu z dnia 6 maja 2010r., sygn. akt II SA/Ol 1022/09. Z uzasadnienia wyroku wynika, że aktem, który ma wydać organ, jest decyzja (odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, akta sądowe II SA/Ol 1022/09, k. 221-225). Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia doręczono organowi w dniu 13 lipca 2010 r. (kopia dowodu wpływu akt, akta sądowe II SA/Ol 1022/09, k - 226). Zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, który obliguje organ do załatwienia sprawy niezwłocznie, nie później niż w ciągu miesiąca. Organ powinien był więc wydać decyzję najpóźniej do dnia 13 sierpnia 2010 r.. Tymczasem jak wynika z akt sprawy organ nie wykonał powyższego wyroku. Wojewoda zawiadomił jedynie strony i uczestników postępowania pismem z dnia 25 sierpnia 2010r., a więc już po terminie do załatwienia sprawy, że w dniu 7 września 2010r. zostanie przeprowadzony dowód z oględzin spornego budynku mieszkalnego. Następnie po przeprowadzonych oględzinach tego obiektu pismem z dnia 7 września 2010r. organ odwoławczy poinformował, że ponowne rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji, jako sprawy szczególnie skomplikowanej i wymagającej ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego, nastąpi po przedłożeniu przez stronę (p. T.) dowodów (opinia kominiarska), do przedłożenia których zobowiązali się wpisem do protokołu oględzin. Ostatnie pismo w sprawie organ wystosował 16 września 2010r. zwracając do D. C. z zapytaniem czy podtrzymuje swoją zgodę na lokalizację dodatkowego włazu na strych z części spornego budynku stanowiącego jej własność. Po tym Wojewoda nie podjął już żadnej czynności w sprawie. Podkreślić trzeba, że ewidentnie organ nie zastosował się do wiążącego go wyroku sądu, a co za tym idzie, nie wydając decyzji pozostaje on w bezczynności w kontynuowaniu postępowania administracyjnego. Aktualne unormowanie prawne nie pozostawia sądowi możliwości wyboru w kwestii ukarania organu grzywną za wspomniane przewinienie. Jeżeli bowiem zostały spełnione przesłanki określone w art. 154 § 1 ppsa, to sąd musi uwzględnić skargę, chyba że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy nastąpiło co prawda z uchybieniem terminu, ale jeszcze przed wniesieniem skargi o wymierzenie grzywny do sądu (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, Wydanie 4, Komentarze LexisNexis, Warszawa 2010 r., str. 368). Sąd oceniając zasadność skargi bierze bowiem pod uwagę stan istniejący w czasie jej wnoszenia. Tym samym sąd zobowiązany jest uwzględnić skargę, jeżeli w dniu wnoszenia skargi organ pozostawał w stanie bezczynności i nie wykonał prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Nie ulega żadnej wątpliwości, że taka sytuacja zaistniała na gruncie przedmiotowej sprawy. Powyższej oceny nie zmienia na gruncie niniejszej sprawy okoliczność, że sprawa może zostać uznana w ocenie organu za szczególnie skomplikowaną. Z analizy akt sprawy wynika, iż po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy Wojewoda nie podjął we wskazanym terminie stosownych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Od 13 lipca 2010r. do 25 sierpnia 2010 r. organ nie prowadził żadnych czynności w sprawie, uchybiając w ten sposób ogólnym zasadom postępowania nakazującym organom administracji działanie wnikliwe i szybkie (art. 12 kpa) jak i przepisom o terminach załatwiania spraw. Organ administracji publicznej wbrew treści art. 36 § 1 i 2 kpa zaniechał bowiem w tym czasie zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Dlatego też późniejsze twierdzenia organu, że sprawa jest skomplikowana, a dla jej zakończenia niezbędne jest przedłożenie przez stronę stosownej opinii kominiarskiej nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie i nie zmienia faktu, że do dnia wniesienia skargi nie doszło do wykonania przez Wojewodę wyroku tut. sądu z dnia 6 maja 2010r. sygn. akt II SA/Ol 1022/09. Dostrzec warto przy tym, że nawet późniejsze dopełnienie tych obowiązków, a więc po wniesieniu skargi, choć przed wydaniem orzeczenia w sprawie, nie stanowiłoby podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W konsekwencji należy uznać, że obecnie grzywna stanowi karę za ignorowanie wyroków sądowych przez organy administracji, choć nie można zaprzeczyć, że w dalszym ciągu pełni ona funkcję środka dyscyplinującego (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, Wydanie 4, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010 r., str. 368). Jednocześnie należy wskazać, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 ustawy ppsa, zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, określając wysokość grzywny, bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte działania w celu załatwienia sprawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że grzywna w wysokości 100 zł powinna stanowić wystarczającą mobilizację dla organu, aby ten niezwłocznie wykonał wyrok sądu. Ponadto kwota ta będzie dla organu wystarczającą dolegliwością (w tym zakresie spełni swoją funkcję represyjną), stanowić też będzie wystarczający środek zapobiegający bezczynności organu w przyszłości (w tym zakresie grzywna spełni swoją funkcję prewencyjną indywidualną). Działając na podstawie art. 154 § 1 i 6 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto w pkt 2 na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.