II SA/Ol 918/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat H.D kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że 3 czerwca 2011 roku D. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 300,00 zł. Do wniosku dołączył kserokopie recept. Decyzją z dnia 14 czerwca 2011 roku, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 200,00 zł oraz odmówił przyznania zasiłku na zakup leków w kwocie 100,00 zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że przyznano pomoc na zakup niezbędnych leków, których koszt zakupu wynosi 184, 12 zł, natomiast wszystkie leki kosztują 244,10 zł. Organ jednocześnie wskazał, iż strona otrzymuje szereg świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazał na możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. D. P. odwołał się od powyższej decyzji. Podniósł, że wszystkie wypisane na receptach lekarstwa są niezbędne i koszt ich zakupu to kwota 332 zł. Przyznając zbyt małą pomoc na leki ośrodek zniweczył przyznaną na miesiąc czerwiec pomoc na dożywianie. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 września 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że D. P. jest osobą samotnie gospodarującą. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a głównym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w kwocie 444 zł oraz uzyskiwane zasiłki celowe. Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, zaś świadczenia z pomocy społecznej mają wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspakajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Organ wskazał dalej w uzasadnieniu decyzji, iż skarżący od kilku lat regularnie, co miesiąc, otrzymuje pomoc w formie zasiłku stałego, zasiłków celowych na zakup żywności i leków oraz wsparcie na inne zgłaszane potrzeby. Nie można zatem postawić zarzutu, że organ I instancji nie udziela skarżącemu wsparcia w pokonaniu trudnej sytuacji życiowej. Nadto należy mieć na względzie potrzeby innych osób będących w trudnej sytuacji życiowej i możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję wniósł D. P., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że spełnia kryteria uprawniające go do przyznania zasiłku celowego i to na zakup leków wypisanych przez lekarza rodzinnego jak i lekarzy specjalistów, gdyż wszystkie te leki są dla niego niezbędne. Skarżący zanegował też cenę leków wyliczoną przez organ pomocy i określił ją na kwotę 330 zł. Podniósł, że jeżeli wykupi on leki z zasiłku stałego to nie będzie mógł zapłacić ok. 100 zł. za mieszkanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia 19 września 2011 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 czerwca 2011 r. o przyznaniu świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 200 zł oraz odmowie przyznania pomocy na zakup leków w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 ustawy. W sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżący kwalifikuje się do objęcia go świadczeniami z pomocy społecznej, spełnia bowiem kryterium dochodowe, ponadto dotknięty jest długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością. Stosownie jednak do treści do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zamieszczenie w niniejszym przepisie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, podejmowana jest na podstawie uznania administracyjnego. Tym samym spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, w tym także świadczenia na leki, musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Skoro więc decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Wskazał na to również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 25 stycznia 2008r. (sygn. akt l OSK 624/2007) orzekł, iż: "sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej". Jednakże decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ rozpoznając wniosek osoby ubiegającej się o pomoc ma obowiązek wyjaśnić jakimi środkami dysponował na cele pomocy społecznej, ilu było potrzebujących, według jakich kryteriów kierował się przyznając potrzebującym świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący musi zdać sobie sprawę, że nie jest jedynym potrzebującym wsparcia ze środków pomocy społecznej na terenie "[...]", że oprócz niego jest jeszcze wielu potrzebujących znajdujących się w podobnej sytuacji finansowej, a organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na pomoc społeczną, których wysokość często nie zależy od organu. Wpływu na wysokość tychże środków nie ma także sąd administracyjny rozpoznający skargi z zakresu pomocy społecznej. Organ dysponujący ograniczoną pulą środków na zadania związane z pomocą społeczną musi mieć na uwadze fakt, że zwiększając, czy też przyznając pomoc jednej z osób potrzebujących musi tę pomoc zmniejszyć lub wręcz odmówić pomocy innej osobie potrzebującej. Pomoc na zakup leków jest niewątpliwie niezbędną potrzebą bytową. Niemniej przyznając tę pomoc organ musi kierować się przesłankami płynącymi z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, pozwalającymi na przyznanie tej pomocy, jak również tym, że decyzja przyznająca pomoc na zakup lekarstw jest wydawana w granicach uznania administracyjnego. W sprawie niniejszej skarżący otrzymał pomoc na zakup leków w kwocie 200 zł. Organ I instancji przyznając pomoc w takiej wysokości odniósł się do swoich możliwości finansowych wskazując, że w 2011 r. plan przewidywał, iż będzie on dysponował kwotą 951.874,00 zł, z czego na koniec maja rozdysponował kwotę 128.228,73 zł, ( tj. ok.13,5% ). Organ wyjaśnił także, że musiał wziąć pod uwagę potrzeby związane z całym rokiem, a zwłaszcza okres zimowy, co wiąże się z zabezpieczeniem środków na opał w wysokości około 120.000,00 zł. Nadto zobowiązany jest do pokrycia kosztów pobytu podopiecznych z terenu gminy w domach pomocy społecznej, a wydatki na ten cel jedynie za pierwszy kwartał wyniosły 96.000 zł., zaś w następnych miesiącach będą one wyższe. Uwzględnić należało także potrzeby związane z zakupem odzieży i obuwia jesienno – zimowego dla gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci. Organ I instancji podniósł ponadto, że pomocą objęte są także inne osoby i rodziny o dochodach znacznie niższych niż wnioskodawcy lub dochodu w ogóle nie posiadające, a miesięcznie wpływa średnio 650 wniosków z prośbą o udzielenie pomocy. Natomiast zasiłki celowe na zakup lekarstw są skarżącemu przyznawane systematycznie w każdym miesiącu. Organ przyznając pomoc dla skarżącego wziął pod uwagę ceny leków w Aptece "[...]" w "[...]" (karta 10 akt administracyjnych). W tej sytuacji należało stwierdzić, iż wykupienie wszystkich lekarstw zapisanych przez lekarza rodzinnego zostało sfinansowane przez ośrodek pomocy społecznej. W twierdzeniach skarżącego i organu istnieją rozbieżności co do ceny leków zapisanych przez lekarzy specjalistów, ale nawet jeżeli przyjąć za właściwe wyliczenia D. P. to nie można też uznać, aby skarżący nie mógł wykupić leków dopłacając kwotę 132 zł. Skarżący między marcem, a majem 2011 r. wraz zasiłkiem stałym otrzymywał inne świadczenia odpowiednio wynoszące 744 zł., 980 zł. oraz 917 zł i chociaż nie można uznać, aby były to kwoty porażające swą wysokością to pamiętać należy, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone, na co wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia. Zwrócić uwagę należy również na to, że D. P. wskazał w skardze, że na skutek wykupienia leków nie będzie mógł zapłacić ok. 100 zł. za mieszkanie, natomiast z wywiadu środowiskowego wynika, że od początku 2010 r. do czasu wydania decyzji przez organ I instancji skarżący nie uiszczał opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Okoliczność tę potwierdził właściciel lokalu, który reguluje wynikające z tego tytułu należności. Tak więc ewentualny brak wpłaty za mieszkanie nie jest okolicznością nową, ale trwającą od dłuższego czasu i nie związaną z wysokością przyznanego zasiłku celowego na wykupienie leków. Biorąc pod uwagę powyższe nie sposób przyjąć, że Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 200 zł wyszło poza granice uznania administracyjnego, tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług.