II SA/Ol 921/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącej zawodowego pełnomocnika. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca – A. B. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w rubryce nr 6 skarżąca wykazała - jako osoby, pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym - męża i dwoje dzieci. W pozostałych rubrykach nie wykazała żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Z rubryki nr 10 wynika, że skarżąca i jej mąż są osobami bezrobotnymi. W rubryce nr 5, po opisaniu stanu zdrowia matki, skarżąca wskazała, iż pomaga jej w życiu codziennym. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i członków jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wobec niewykazania we wniosku jakiegokolwiek majątku, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowego oświadczenia odnoszącego się do lokalu mieszkalnego, w którym aktualnie mieszka wraz z rodziną oraz dwóch lokali mieszkalnych, których adresy wskazane zostały w skardze oraz we wniosku (pkt 2a-c wezwania). Wobec niewykazania jakiegokolwiek dochodu, skarżąca wezwana została również do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie źródła utrzymania jej 4-osobowej rodziny w 2013 r. i w 2014 r. oraz ewentualnego korzystania w tym okresie ze świadczeń z pomocy społecznej/świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny (pkt 4a-b wezwania), a także oświadczenia wskazującego od kiedy skarżąca i jej mąż są osobami bezrobotnymi oraz odnoszącego się do ich statusu osób bezrobotnych, w tym przyznanego im ewentualnie zasiłku dla bezrobotnych, a ponadto wysokości dochodów uzyskiwanych przed rejestracją w urzędzie pracy (pkt 4c wezwania). Dla pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącej i jej rodziny wezwano ją również do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (pkt 6 wezwania) oraz dodatkowego oświadczenia wskazującego, czy może liczyć na pomoc matki, którą się opiekuje, w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie; jeśli tak – to w jakim zakresie, a jeśli nie – to dlaczego (pkt 3 wezwania). W związku z tym, że na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków, skarżącą wezwano do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych także w tym zakresie (pkt 5 wezwania). Dodatkowo w związku z tym, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartym w skardze, (pozostawionym bez rozpoznania przez Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2013 r.), skarżąca wnosząc o ustanowienie zawodowego pełnomocnika, stwierdziła, iż wnosi o wyznaczenie wskazanego imiennie radcy prawnego, wezwano ją do wskazania, czy zakresem jej obecnego żądania objęte jest ustanowienie adwokata, czy ustanowienie radcy prawnego (pkt 1 wezwania). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, za pośrednictwem poczty elektronicznej, przesłane zostały - w plikach jpeg - dodatkowe oświadczenie skarżącej (bez jej widocznego podpisu) oraz wyciągi i wydruki z rachunku bankowego wraz z czystymi stronami, opatrzone komentarzem: "W załącznikach przesyłam dokumenty o które Państwo prosili. Niestety jestem w trudnej sytuacji, nie mam dostępu do Internetu i nie mam pieniążków, aby wysłać to listem." W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, skarżąca wezwana została do nadesłania - w terminie 7 dni - podpisanego dodatkowego oświadczenia oraz do jego uzupełnienia w sposób umożliwiający odczytanie jego pełnej treści. Przesłane dokumenty są bowiem czytelne jedynie w części (ok. ¾ formatu strony). Treść dodatkowego oświadczenia jest następująca: "Odpowiadając na wezwanie z dnia "[...]" cof (...) adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Ponadto informuję, że mieszkam w mieszkaniu, które jest wynajmo (...) Urzędu Miasta w "[...]". Czynsz najmu wynosi ok. "[...]" zł miesięczni (...) oprócz mojej matki i mnie mój mąż oraz dwoje dzieci w wieku "[...]" lat (...) "[...]" m2 zlokalizowany jest przy ul. "[...]". Moja matka pos (...) "[...]" zł netto. Większość tej kwoty przeznaczona jest na koszty utrzy (...) mama jest osobą chorą "[...]" (...) Ja aktualnie nie pracuję, mój mąż natomiast od "[...]" jest (...) zarejestrowaną w PUP w "[...]". Proszę o rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem art. 239 pkt 1 lit. A (...) przed sądami administracyjnymi." W przypadku wyciągów i wydruków z rachunku bankowego widoczny jest jedynie opis transakcji, nie widoczna jest natomiast wysokość salda na rachunku po poszczególnych operacjach. Skarżąca nie zastosowała się do przedmiotowego wezwania, nie złożyła też jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny tego stanu rzeczy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje: Na wstępie, wskazać należy, o czym skarżąca pouczona została już w wezwaniu, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, w tym w sprawach specjalnego zasiłku opiekuńczego, zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tych sprawach z mocy ustawy. W warunkach niniejszej sprawy - z uwagi na jej przedmiot - skarżąca zwolniona jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. W zakresie rozstrzygnięcia jej wniosku pozostaje tym samym jedynie kwestia ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż spełnia ona przesłankę uzasadniającą jego przyznanie. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i członków jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca, na podstawie art. 255 ppsa, wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przesłała, za pośrednictwem poczty elektronicznej, dodatkowe oświadczenie i dokumenty źródłowe (wyciągi i wydruki z rachunku bankowego), lecz w niepełnej postaci, a na wezwanie do nadesłania podpisanego dodatkowego oświadczenia oraz do jego uzupełnienia w sposób umożliwiający odczytanie jego pełnej treści, nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. Stwierdzić zatem należy, iż skarżąca nie zastosowała się w pełni i w sposób prawidłowy do kierowanych do niej wezwań, a to nie pozwala na stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest rzeczywista sytuacja materialna jej i jej rodziny oraz czy rzeczywiście uzasadnia ona ustanowienie dla skarżącej zawodowego pełnomocnika. Pomimo wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w warunkach niniejszej sprawy wciąż niewyjaśnione pozostają kwestie związane z utrzymaniem rodziny skarżącej, jej wydatkami oraz majątkiem, do których odnosiło się wezwanie. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.