II SA/Ol 923/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku W dniu 16 lutego 2005r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wpłynęło skierowanie na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej M. S. wraz z kartą narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej orzeczeniem "[...]" orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u M. S. związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wobec zakwestionowania tego orzeczenia wnioskodawczyni została skierowana do nadrzędnej niezależnej jednostki orzeczniczej. Instytut Medycyny Pracy, Przychodnia Chorób Zawodowych orzeczeniem lekarskim "[...]" stwierdził także brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym u M. S. W uzasadnieniu stwierdzono, że przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie, z zaznaczoną siatką naczyń, napięte, pokryte gęsta wydzieliną zbierająca się na wolnych brzegach fałdów głosowych w czasie zwarcia. Zwarcie fonacyjne - okresowo szczelinowata niedomykalność, drgania fałdów głosowych niejednakowe, niejednoczesne, regularne. Amplituda drgań zmniejszona. Przesunięcie brzeżne obustronnie ograniczone. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz.15). Obecnie stwierdzone zmiany morfologiczno - czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Stwierdzono, że rozpoznanie powyższe w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte jest o wyniki badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego oraz analizę całej dokumentacji dołączonej z Poradni Laryngologicznej i Poradni Foniatrycznej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, decyzją "[...]", po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, orzekł o nie stwierdzeniu u M. S. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z przedstawionego przebiegu pracy zawodowej wynika, iż zainteresowana pracując od 1 września 1984r. jako nauczyciel "[...]" była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Podniesiono, że strona była badana przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą w sprawie chorób zawodowych pierwszego stopnia - Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej Dział Konsultacyjno-Diagnostyczny Poradnię Chorób Zawodowych, która orzeczeniem "[...]" stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przeprowadzone badania nie wykazały cech organicznej patologii narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Nie stwierdzono u badanej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, czy niedowładu mięsni przewodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które to stany uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Na wniosek zainteresowanej organ skierował ją na ponowne badanie. Przeprowadzona konsultacja laryngologiczna i foniatryczna w Instytucie Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych, w wydanym orzeczeniu lekarskim "[...]" nadrzędnej jednostki orzeczniczej również nie stwierdziła choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Podkreślono, iż stosownie do § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się tylko choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych. Udokumentowane wieloletnie narażenie na nadmierny wysiłek głosowy stanowi tylko jeden z warunków niezbędnych do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzony aktualnie stan schorzeń badanej nie daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, M. S. podała, że przeprowadzona konsultacja laryngologiczna i foniatryczna w "[...]" wykazała, iż stwierdzone u niej zmiany morfologiczno - czynnościowe w zakresie krtani pogłębiły się. Występując o ponowne badanie "[...]" zwracała uwagę na fakt, iż stwierdzone w orzeczeniu schorzenia - przewlekłe zapalenie gardła oraz przewlekłe zapalenie krtani z niewydolnością głośni mają bardzo ścisły związek z wtórnymi zmianami przerostowymi fałdów głosowych, a te zmiany są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Zarzuciła, że decyzja wydana została tylko i wyłącznie w oparciu o orzeczenia lekarskie, które mają charakter opinii a tym samym nie są wiążące dla organu. Wniosła o wnikliwe rozpoznanie sprawy i uznanie choroby zawodowej narządu głosu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeku postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pomimo pracy M. S. w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy jako nauczyciel "[...]" w Zespole Szkół "[...]" dwie jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych nie rozpoznały u niej choroby, która znajdowałaby się w wykazie chorób zawodowych. Badania wykonane w tych jednostkach obejmowały analizę przedłożonej przez skarżącą dokumentacji oraz analizę przeprowadzonych badań w pracowniach własnych. W obu badaniach nie rozpoznano trwałych zmian organicznych takich jak: guzki głosowe twarde, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięsni przewodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które to zmiany wymieniono w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu wyjaśniono, iż stosownie do § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia przy stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się tylko choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo w związku z wykonywaniem pracy. Ponieważ rozpoznane u badanej schorzenia nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych nie można było stwierdzić istnienia u niej choroby zawodowej. Na powyższą decyzję M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się stwierdzenia choroby zawodowej. Podała, iż stając "[...]" na komisji lekarskiej, w czasie wykorzystywania rocznego urlopu zdrowotnego, dowiedziała się, iż nie ma możliwości orzekania o chorobie zawodowej w trakcie urlopu zdrowotnego, w związku z czym musiała wszelkie procedury przechodzić od nowa - badania laryngologiczne, foniatryczne i stroboskopowe. Zarzuciła, iż pomimo starań nie mogła zapoznać się z wynikami badań przeprowadzonych w Wojewódzkim Zespole Medycyny Przemysłowej a jedynie znała badania stroboskopowe przeprowadzone przez lekarz foniatrę p. K., które wskazywały na zmiany typu przerostowego wtórnego z trwałą zawodową dysfonią. Po raz kolejny podkreśliła, że stwierdzone u niej "[...]" schorzenie - przewlekłe zapalenie gardła oraz przewlekłe zapalenie krtani z niewydolnością głośni mają bardzo ścisły związek z wtórnymi zamianami przerostowymi fałdów głosowych, a te zmiany są już ujęte w wykazie chorób zawodowych. Do skargi dołączyła dwa zdjęcia stroboskopowe "[...]". W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie przytaczając w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. zwana dalej: ustawą ppsa. ). W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u M. S. zostało wszczęte w dniu 14 stycznia 2005r. w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej i było prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych.. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zatem, aby rozpoznana choroba została uznana za chorobę zawodową, muszą być spełnione dwa warunki: choroba musi być wyszczególniona w wykazie chorób zawodowych, określonych w załączniku do tego rozporządzenia i musi zaistnieć związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie, na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, było prowadzone postępowanie mające na celu ustalenie czy choroba M. S. jest chorobą zawodową. Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że skarżąca od dnia 1 września 1984r. pracuje w Zespole Szkół "[...]" jako nauczyciel "[...]"wykorzystując w sposób długotrwały i przewlekle narząd głosu. Pracę powyższą wykonuje od 21 lat, a zatem spełniona została przesłanka aby nadmierny wysiłek głosowy trwał co najmniej 15 lat. W celu stwierdzenia choroby zawodowej skarżąca została przebadana przez dwie jednostki orzecznicze - Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej Poradnię Chorób Zawodowych oraz Instytut Medycyny Pracy Przychodnię Chorób Zawodowych. W orzeczeniach powyższych jednostek stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, bowiem nie stwierdzono u niej występowania, wymienionych w wykazie chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych czy niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzono u niej jedynie przewlekłe zapalenie gardła, przewlekłe zapalenie krtani z niewydolnością głośni niewielkiego stopnia (orzeczenie "[...]" Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej PChZ), przewlekłe zapalenie krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną z niewydolnością fonacyjną fałdów głosowych małego stopnia ("[...]" Instytutu Medycyny Pracy PChZ). Na podstawie otrzymanych orzeczeń jednostek organizacyjnych właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych należy stwierdzić, iż orzeczenia te jednoznacznie wskazują, wbrew twierdzeniom skarżącej, na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W żadnym z wskazanych orzeczeń lekarskich nie rozpoznano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego, natomiast stwierdzone zmiany morfologiczno - czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. W tej sytuacji należy zgodzić się z Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym, że nie miał on podstaw do uznania choroby M. S. za chorobę zawodową, gdyż udokumentowane narażenie na wzmożony wysiłek głosowy, które w niniejszej sprawie niewątpliwie miało miejsce, co jest okolicznością bezsporną w ocenie organów orzekających, stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej. Kolejnym, który musi być spełniony łącznie to rozpoznanie przez właściwą jednostkę orzeczniczą ( § 5 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia) samej choroby zawodowej określonej w załączniku do rozporządzenia i to właśnie ten wymóg nie został w rzeczonej sprawie spełniony. Ponadto należy wyjaśnić skarżącej, że za właściwe do rozpoznania chorób zawodowych ustawodawca wskazał, jako jednostki orzecznicze I stopnia: poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy - pkt 1, katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych - pkt 2, przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - pkt 3, jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - pkt 4 (§ 5 ust. 2 cytowanego rozporządzenia), zaś jednostkami orzeczniczymi II stopnia są: w przypadku orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych określonych w ust. 2 pkt 1, 2 i 4 przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, zaś od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostce orzeczniczej określonej w ust. 2 pkt 3, katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo-rozwojowe prowadzące rozpoznanie i leczenie gruźlicy ( § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia). Zatem właściwe do rozpoznania u danej osoby choroby zawodowej są jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, które rozpoznania dokonują na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego - § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Tylko na podstawie ww. dokumentacji właściwa jednostka organizacyjna wydaje orzeczenie o stwierdzeniu istnienia choroby zawodowej, czy też braku podstaw do jej rozpoznania. Nie została natomiast dopuszczona możliwość stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie badania lekarskiego wykonanego w prywatnym gabinecie lekarskim - badanie wykonane przez lek. K. z dnia "[...]", które rozpoznaje zmiany typu przerostowego wtórnego z trwałą zawodową dysfonią, które to zmiany zostały stwierdzone po rocznej przerwie w wykonywania pracy, co zdaniem skarżącej potwierdza trwałość tych zmian. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu 12 maja 2005 roku w sprawie OSK 1488/04 (Lex nr 166671) stwierdził, iż wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to nie spełniająca wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych. Powyższa teza mimo, że została sformułowana na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) zachowuje swoją aktualność na gruncie obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. i Sąd w składzie orzekających w pełni ją podziela. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że nie było podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, gdyż rozpoznana u niej choroba nie została wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Stwierdzone natomiast rozpoznanie schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia krtani, dysfoni hyperfunkcjonalnej z niewydolnością fonacyjną fałdów głosowych małego stopnia nie może być uznane za guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych czy niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.