II SA/Ol 924/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: 1. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 500 zł. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, M. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Do ich majątku należy dom oraz nieruchomość rolna o powierzchni "[...]". Źródłami dochodu 2-osobowej rodziny są emerytury skarżącego i jego żony. W uzasadnieniu skarżący dodał, iż jego żona jest inwalidką "[...]" i w związku z tym ponosi duże wydatki na leczenie. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wyjaśnił, iż w skład wykazanej w formularzu wniosku nieruchomości rolnej wchodzą "[...]" działki, które wydzierżawił synowi w zamian za płody rolne – owoce, ziemniaki i inne warzywa. Z tytułu dzierżawy skarżący nie czerpie żadnych korzyści finansowych. Podniósł, iż ponoszą wraz z żoną wydatki z tytułu podatku od nieruchomości, energii elektrycznej, gazu, wywozu ścieków, telefonu i leków. Ich średnia miesięczna wysokość wynosi "[...]". Dodatkowo w "[...]" ponieśli wydatki związane z kupnem i montażem szamba, na które zaciągnęli pożyczkę u córki i którą teraz spłacają w ratach (do oddania pozostało "[...]") oraz "[...]" wydatki związane z uiszczeniem opłat za sporządzenie aktów notarialnych. W 2009 r. będą musieli ponieść ponadto wydatki za wodę w kwocie "[...]" oraz za opał w kwocie "[...]". Dla potwierdzenia wysokości ponoszonych wydatków skarżący załączył kserokopie decyzji, faktur VAT, dowodów wpłaty, itp. Do przedmiotowego pisma załączył również kserokopie odcinków pocztowych emerytur, zgodnie z którymi wynoszą one łącznie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym i doktrynie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób tych zaliczyć można przykładowo osoby, które ze względu na szczególne okoliczności życiowe, pozbawione są całkowicie środków do życia bądź posiadają środki, które są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. W konsekwencji, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma jakiekolwiek środki materialne, w szczególności zaś posiada stały miesięczny dochód, który po zabezpieczeniu koniecznych kosztów jej utrzymania pozwala na poczynienie oszczędności, to powinna partycypować w kosztach postępowania. W niniejszej sprawie, sytuacja materialna skarżącego i jego żony nie przemawia za uznaniem, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym brak jest podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż skarżący i jego żona dysponują stałym miesięcznym dochodem w kwocie łącznej "[...]", co oznacza, że po zabezpieczeniu środków pieniężnych na wydatki stałe i okresowe (podatek od nieruchomości, energia, gaz, wywóz nieczystości, telefon, leki), 2-osobowej rodzinie pozostaje miesięcznie do dyspozycji z przeznaczeniem na wyżywienie i inne bieżące potrzeby oraz spłatę pożyczki na zakup i montaż szamba, ok. "[...]" ("[...]"). Mając na uwadze wysokość tej kwoty, stwierdzić natomiast należy, iż z pochodzących z niej środków pieniężnych możliwe jest przy rozsądnym gospodarowaniu zabezpieczenie nie tylko środków na wyżywienie w zakresie wymagającym uzupełnienia posiadanych zapasów warzyw i owoców oraz na inne niezbędne wydatki skarżącego i jej żony, lecz również poczynienie oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wprawdzie skarżący i jego żona dokonują spłaty pożyczki na zakup i montaż szamba, jednakże mając na uwadze to, że przedmiotowa pożyczka zaciągnięta została u ich córki oraz to, że skarżący pomimo wezwania nie wskazał wysokości miesięcznych rat tej pożyczki, przyjąć należy, iż warunki jej spłaty są raczej elastyczne, a skarżący wraz z żoną mogą w razie potrzeby liczyć na prolongatę pożyczki. W świetle powyższego uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie przemawiają za przyjęciem, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie, mając na uwadze to, że zakresem żądania skarżący objął zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata uznano, że nawet pomimo możliwości poczynienia pewnych oszczędności nie jest on w stanie ponieść przedmiotowych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, w pełnym zakresie. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Mając na uwadze etap postępowania sądowego w niniejszej sprawie i wysokość kosztów związanych z jej prowadzeniem oraz sytuację finansową skarżącego, umożliwiającą poczynienie pewnych oszczędności, ale również mające na nią wpływ zwiększone zimą wydatki związane z koniecznością opłacenia rachunków za wodę i opał, uznano, że w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione będzie zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi. Na obecnym etapie postępowania sądowego uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł warunkuje bowiem nadanie sprawie dalszego biegu. Skarżący nie jest natomiast w stanie ponieść zarówno wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia może pojawić się dopiero na dalszym jego etapie, jak i kosztów związanych z ustanowieniem adwokata, jeśli zastępstwo procesowe uzna jednak za konieczne już na tym etapie postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.