II SA/Ol 924/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdzyk po rozpoznaniu w dniu 30 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W. S., skarżąc decyzję o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz wskazanego imiennie adwokata. Podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, "uległ wypadkowi w 2009 r., utrzymuje go rodzina w zakresie niezbędnym do życia i zapewnia podstawowe elementy do przeżycia, bez środków finansowych." Nie posiada majątku, w tym oszczędności. Jedynym jego dochodem jest zasiłek z MOPS w miesięcznej wysokości 520 zł, który wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podkreślił, iż jego roszczenie powstało w związku z nagłymi i nieprzewidzianymi okolicznościami, w związku z czym nie mógł wcześniej przewidzieć i zaplanować kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw. W konkluzji stwierdził, że bez uszczerbku dla swojego utrzymania nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i nie stać go na adwokata dla opracowania pism procesowych i zastępstwa w toku procesu. Ze względu na potrzebę uszczegółowienia podanych informacji i ich weryfikacji, wnioskodawca został wezwany do złożenia: (1) pisma wskazującego: (a) konkretnie, kto, w jakim wymiarze i od kiedy zapewnia mu środki do życia, (b) czy osoby te mogą udzielić mu pomocy w postaci pokrycia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a jeśli nie, to dlaczego, (c) czy korzysta z form pomocy społecznej innych niż zasiłek dla opiekuna, a jeśli tak, to jakich ostatnio, (d) tytuł prawny do lokalu stanowiącego miejsce jego zamieszkania, (e) ewentualne osoby, które też w nim mieszkają, a ponadto dostarczenia: (2) kopii dowodów opłacenia w sierpniu br. należności związanych z mieszkaniem, (3) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy oraz (4) kopii dowodu wypłaty zasiłku w sierpniu br. Odpowiadając na wezwanie skarżący oświadczył, iż: "1 - Nie posiada żadnych kont w banku (...) 2 - Nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z nikim 3 - nie posiada żadnej własności 4 - otrzymuje 520 zł jako świadczenie opiekuńcze i żadne inne 5 - utrzymuje rodzina (była żona A. L.) w zakresie niezbędnym do życia zapełnia podstawowe elementy do przeżycia, bez środków finansowych w gotówce 6 - wniosek został wypełniony z pomocą osób życzliwych. 7 - mieszkanie opłaca wyłącznie matka 8 - nikt z osób najbliższych nie jest w stanie opłacić mi adwokata bo ich na to nie stać i zwłaszcza iż one nie prowadzą ww sprawy". Załączone zostało zaświadczenie o tym, że skarżący "otrzymuje z Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS zasiłek dla opiekuna (....) w kwocie 520 zł." Postanowieniem z dnia 18 września 2015r. Referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji mieszkaniowej rodzinnej i materialnej, nie wskazując m.in. na jakiej podstawie jest uprawniony do korzystania z mieszkania, z kim zamieszkuje oraz kto ponosi koszty związane z wydatkami mieszkaniowymi. Sprzeciw od ww. postanowienia wniósł W. S., stwierdzając, że w pełni wyjaśnił już swoją sytuację materialną wraz z niezbędnymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej: ppsa) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na to, że sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz wskazanego imiennie adwokata. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Do rozpoznania wniosku strony mają zatem zastosowanie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia, czy przekonanie strony skarżącej, że działa w słusznej sprawie. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniają żądanie przedmiotowego wniosku dotyczące ustanowienia adwokata. Wnioskodawca podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, "uległ wypadkowi w 2009 r., utrzymuje go rodzina w zakresie niezbędnym do życia i zapewnia podstawowe elementy do przeżycia, bez środków finansowych." Nie posiada majątku, w tym oszczędności. Jedynym jego dochodem jest zasiłek z MOPS w miesięcznej wysokości 520 zł, który wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podkreślił, że jego roszczenie powstało w związku z nagłymi i nieprzewidzianymi okolicznościami, w związku z czym nie mógł wcześniej przewidzieć i zaplanować kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw. W konkluzji stwierdził, że bez uszczerbku dla swojego utrzymania nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i nie stać go na adwokata dla opracowania pism procesowych i zastępstwa w toku procesu. Odpowiadając zaś na wezwanie Referendarza dotyczące przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skarżący stwierdził, że nie posiada żadnych kont w banku, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z nikim, nie posiada żadnej własności, otrzymuje 520 zł jako świadczenie opiekuńcze i żadne inne, utrzymuje go rodzina (była żona), w zakresie niezbędnym do życia zapełnia podstawowe elementy do przeżycia, bez środków finansowych w gotówce. Podniósł, że jego wniosek został wypełniony z pomocą osób życzliwych, mieszkanie opłaca wyłącznie matka i nikt z osób najbliższych nie jest w stanie opłacić mu adwokata, ponieważ ich na to nie stać. Przyjmując wiarygodność oświadczeń skarżącego - złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy - że znajduje się on w na tyle trudnych warunkach materialnych, iż nie posiada realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić. Za uwzględnieniem wniosku przemawia w szczególności fakt, że skarżący rzeczywiście nie ma wystarczających dochodów, z których mógłby się utrzymać, a tym bardziej poczynić z nich oszczędności. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń skarżącego wynika, że jego sytuacja materialna jest niezwykle trudna i prawdopodobnie nie stać go na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych,. Całościowa analiza oświadczeń wnioskodawcy pozwala w ocenie Sądu na wystarczające zobrazowanie jego sytuacji finansowej. Niewątpliwie jego podstawowym i jedynym regularnym dochodem pieniężnym jest świadczenie opiekuńcze w wysokości 520 zł. Uwzględniając ponadto podstawowe potrzeby każdego przeciętnie funkcjonującego człowieka, takie jak wyżywienie, ubranie, opłaty za prąd itd., trzeba dojść do wniosku, że skarżący może mieć ogromne trudności z ich zaspokojeniem. Nie bez znaczenia jest też sytuacja zdrowotna wnioskodawcy, który legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności . Ponadto, nawet biorąc pod uwagę fakt wspomagania skarżącego w kosztach jego utrzymania przez jego rodzinę – na co wskazuje sam skarżący - to dochody ujawnione przez niego są tak niskie, że elementarna pomoc rodziny, nie mogła wpłynąć na znaczną poprawę jego sytuacji materialnej, a jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Nie można zatem stwierdzić w sposób wiarygodny, że pomoc ta jest tak znaczna, że umożliwia ona skarżącemu poczynienie przez niego jakichkolwiek oszczędności. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.