II SA/Ol 925/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącej radcy prawnego. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca – J. G. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie wskazanego imiennie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że wraz z mężem i dziećmi tworzą rodzinę wielodzietną. Mają "[...]" dzieci, z których "[...]" jest już dorosła i nie miesza z nimi, trójka zaś pozostaje nadal pod ich opieką. Skarżąca nie pracuje. Rodzinę utrzymuje mąż, który prowadzi działalność gospodarczą. Otrzymują ponadto świadczenia "[...]". Młodsze dzieci legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności. Stan ich zdrowia wymaga częstych wizyt u lekarza, dodatkowych płatnych szczepień i podawania leków, które nie są refundowane. Koszty rehabilitacji, leków i dojazdów na leczenie uszczuplają znacząco ich budżet domowy. Koszty terapii, którą objęte zostało jedno z dzieci, to ok. "[...]", dodatkowo ponoszą koszty związane z jego dowozem do szkoły. Mając na uwadze powyższe, skarżąca stwierdziła, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika z wyboru przekracza ich możliwości finansowe. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Do majątku małżonków należy dom o powierzchni "[...]" (wartość: ok. "[...]") oraz samochód osobowy marki "[...]", rocznik "[...]". W rubryce nr 7.2.3. "Wierzytelności" skarżąca wpisała: "kredyt hipoteczny na "[...]" w wys. "[...]"". W rubryce nr 10 wskazała, że mąż osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej i dodała: "w załączeniu rozliczenie roczne PIT". W rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wykazała spłatę kredytu, koszty ponoszone na mieszkanie i za media, a także koszty związane z leczeniem i rehabilitacją dzieci oraz dowozem do szkoły w łącznej kwocie ok. "[...]". Do wniosku skarżąca załączyła wydruki: zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z załącznikami (w rubryce nr 5 wskazała, że rozliczenia za 2017 r. jeszcze nie mają), z których wynika, że przychody z tytułu działalności gospodarczej wyniosły: "[...]", koszty uzyskania przychodów: "[...]", dochód: "[...]", a ponadto decyzje w przedmiocie przyznanych świadczeń: "[...]" w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie. Wobec tego, że z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a., skarżąca nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie zawodowego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanych z tym kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada możliwości sfinansowania określonych kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W warunkach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla swojej rodziny. Przedstawiona przez nią sytuacja materialna nie świadczy bowiem o tym, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Zauważyć należy, że źródłami utrzymania rodziny skarżącej są świadczenia: "[...]" w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie oraz działalność gospodarcza prowadzona przez jej męża. Skarżąca nie odniosła się bezpośrednio do kondycji finansowej firmy męża w 2017 r. i w 2018 r., lecz do wniosku załączyła wydruki: zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z załącznikami, które jak przyjąć należy obrazują również obecną, porównywalną kondycję finansową firmy. Ze wskazanych wydruków wynika, że przychody z tytułu działalności gospodarczej wyniosły: "[...]", koszty uzyskania przychodów: "[...]", a dochód: "[...]". Mając to na uwadze wskazać należy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, przy ocenie możliwości płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą decydujące znaczenie ma uzyskiwany przez nią przychód, a nie dochód bądź strata, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodem, a kosztami jego uzyskania i jednocześnie skutkiem podejmowanych przez przedsiębiorcę mających różne uzasadnienie decyzji gospodarczych. Z tego powodu nawet niski dochód bądź strata nie oznaczają braku środków finansowych i nie muszą świadczyć wcale o złej kondycji materialnej firmy (zob. np. postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 49/14, i powołane w jego uzasadnieniu orzeczenia, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie z załączonych do wniosku wydruków wynika, że roczne przychody z tytułu działalności gospodarczej męża skarżącej wyniosły "[...]", a zatem wielokrotnie przekroczyły wysokość kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Skoro zatem mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą we wskazanym rozmiarze, a skarżąca nie wskazała jednocześnie, aby groziła mu utrata płynności finansowej, to stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, że w tej sytuacji, przy wsparciu męża, a także przy dodatkowych dochodach z tytułu otrzymywanych świadczeń w łącznej kwocie "[...]", i nawet przy wykazanych wydatkach w łącznej kwocie ok. "[...]", zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.