II SA/Ol 929/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania C.R. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", C.R. złożył wniosek z dnia 27 września 2007 r., w którym wniósł o zwolnienie go "od opłaty sądowej". Pismem z dnia 3 października 2007 r., skarżący wezwany został do złożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz pouczony jednocześnie, że jeżeli podtrzyma swój wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej w postaci wpisu od skargi to w rubryce nr 4 formularza PPF powinien nie skreślać pozycji "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych". We wniosku z dnia 9 października 2007 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał natomiast m.in., iż nie stać go na opłacenie opłaty sądowej od złożonej skargi i w związku z tym wnosi o całkowite zwolnienie go od tego wpisu. Pismem z dnia 12 października 2007 r., skarżący wezwany został do złożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych, w tym m.in. wyjaśnień, dotyczących zakresu żądania poprzez jednoznaczne wskazanie, czy wnosi wyłącznie o zwolnienie od wpisu od skargi, czy też o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych, w tym tych, których obowiązek uiszczenia może pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało również pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wezwanie doręczone zostało w dniu 17 października 2007 r. W wyznaczonym terminie, skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów. W dniu 23 października 2007 r. uiścił natomiast wpis od skargi. W związku z brakiem złożenia przez skarżącego wyjaśnień co do zakresu jego żądania przyjąć należy, mając na uwadze zakreślenie w rubryce nr 4 formularza PPF pozycji "zwolnienie od kosztów sądowych", mimo pouczenia, zawartego w wezwaniu z dnia 3 października 2007 r., że obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W świetle powyższego, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić, a w warunkach określonych w art. 255 powołanej ustawy przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pismem z dnia 12 października 2007 r., skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które generalnie wyjaśnić miały wątpliwości związane z jego majątkiem i pożytkami jakie ten majątek przynosi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący wykazał bowiem, iż jest m.in. właścicielem nieruchomości rolnej. Informacje na temat sposobu wykorzystania gospodarstwa rolnego oraz ewentualnych dochodów z tytułu prowadzonej działalności rolniczej mają natomiast istotny wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo przedmiotowego wezwania i zawartego w nim pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, skarżący nie przedłożył jednak żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniające brak ich złożenia. Wobec powyższego, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak przedłożenia przez skarżącego żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwia bowiem ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej, rodzi też wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Oświadczenie, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Zauważyć jednocześnie należy, iż to w interesie strony leży podjęcie współpracy z Sądem w celu wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia. Bierna postawa skarżącego w tym zakresie nie może tym samym zasługiwać na aprobatę. Na marginesie zauważyć również należy, iż w terminie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżący uiścił wpis od skargi, którego opłacenie jest na obecnym etapie sprawy jedynym wymogiem dla nadania jej dalszego biegu. Skoro natomiast skarżący uiścił wpis od skargi to przyjąć można, że będzie w stanie zgromadzić środki finansowe także na pokrycie ewentualnych dalszych kosztów sądowych, które mogą, lecz nie muszą, pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.