II SA/Ol 931/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 931/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia opłaty z tytułu udzielonej bonifikaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 931/16 i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia J. M. wystąpiła we wniosku z 8 listopada 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata /karty 45-46 akt sądowych/. W uzasadnieniu wskazała, że jest schorowana (wymieniła schorzenia) i utrzymuje się tylko z emerytury wynoszącej 1430 zł /wyciąg z rachunku bankowego - k. 83/. Oświadczyła, że sama prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku. Według wyliczenia miesięcznych wydatków - sprecyzowanego w piśmie uzupełniającym z 21 grudnia 2016 r. /k. 61/ - na czynsz wydaje 348 zł, energię elektryczną - 116,05 zł, internet - 39,90 zł, bilety komunikacji miejskiej - ok. 50- 60 zł, telefon - ok. 60 zł, środki czystości i higieny - ok. 60 zł, leki - ok. 200-250 zł, podatek od nieruchomości - 2,41 zł, ubezpieczenie mieszkania - 18,33 zł, ubrania - 45,83 zł. Pozostałe środki, tj. ok. 600-650 zł, przeznacza na wyżywienie. W piśmie tym skarżąca wyjaśniła, że nie może liczyć na pomoc obdarowanego syna w poniesieniu kosztów postępowania. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 stycznia 2017r. zwolnił skarżącą od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, że zważywszy z jednej strony na wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca musi ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś jej sytuację materialną, zdecydowano, iż najwłaściwszym zastosowaniem względem niej prawa pomocy będzie zwolnienie z wpisu od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 1500 zł. Sprzeciw od ww. postanowienia wniosła J. M., zarzucając błędne przyjęcie w postanowieniu Referendarza tego, że skarżąca może skutecznie się sama reprezentować przed sądem w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy stanowi zatem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być udzielone stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, tj. uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku oraz wykazanie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Dokonując analizy wniosku skarżącej, Sąd stwierdza, że zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku. Przede wszystkim należało uwzględnić takie okoliczności, jak otrzymywanie przez skarżącą niskiej emerytury i brak oszczędności. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że strona choć dysponuje stałym dochodem, przeznacza go w całości na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Do tego doliczyć należy wydatki na opłaty mieszkaniowe oraz zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb życiowych. Pod uwagę należy wziąć również to, że skarżąca boryka się z problemami zdrowotnymi, a dodatkowo, jak twierdzi, wspomaga finansowo syna, który ma poważne problemy zdrowotne. Dlatego też zdecydowała się na sprzedaż rzeczonego mieszkania. Ocena stanu majątkowego wnioskodawczyni, jak również jej możliwości finansowe, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzą do wniosku, że skarżąca wykazała dostatecznie, że spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej żądania. Sytuacja życiowa skarżącej w chwili obecnej nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz na opłacenie fachowego pełnomocnika, co w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącej, jako osobie pozbawionej środków na ich pokrycie, skorzystanie z prawa dobrodziejstwa do sądu i obrony swoich praw. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.