II SA/Ol 931/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Inspektora z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. M. dokonanie niezwłocznej rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków, zlokalizowanej na działce nr "[...]", położonej przy ul. A w A. W uzasadnieniu podano, że w dniu 12 maja 2016 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykonania przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że A. M. złożył w dniu 28 lipca 2015 r. w Starostwie Powiatowym zgłoszenie zamiaru budowy - wykonania oczyszczalni przydomowej o wydajności do 4,5 m³ na dobę na przedmiotowej działce, a następnie wykonał ją we wrześniu 2015 r. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że po sprawdzeniu zgłoszenia pod względem formalnym i merytorycznym Starosta (dalej: Starosta) wydał postanowienie z dnia "[...]" o uzupełnieniu braków w zgłoszeniu. Przesyłka zawierająca to postanowienie była dwa razy awizowana, ale nie została odebrana przez zgłaszającego. Uznając przesyłkę za skutecznie doręczoną Starosta, na skutek nieusunięcia przez zgłaszającego nieprawidłowości w zgłoszeniu, zgodnie z art. 30 ust. 5 pkt 5c Prawa budowlanego wydał w dniu 3 września 2015 r. decyzję wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesyłka zawierająca decyzję Starosty, po dwukrotnej próbie jej doręczenia, nie została odebrana, a Starosta uznał ją za skutecznie doręczoną. Wskazano, że w ustalonym stanie faktycznym organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia - w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia - wymaganych dokumentów zgodnie z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego w celu doprowadzenia wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem, tj. zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, dokumentów o których mowa w art. 30 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z niewykonaniem przez inwestora tego obowiązku w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 3 października 2016 r., nakazano inwestorowi rozbiórkę przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków. Od decyzji tej odwołał się A. M. Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że przydomowa oczyszczalnia ścieków realizowana po wzniesieniu budynku mieszkalnego, czyli nieobjęta pozwoleniem na budowę, traktowana jest jako obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, wymagający zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 i art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Mając zaś na uwadze procedurę wynikająca z art. 49b Prawa budowlanego, wobec niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia "[...]", organ zgodnie z przepisami nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanej oczyszczalni. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 127/17 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organ powołał się wprawdzie na decyzję Starosty z dnia "[...]" zawierającą sprzeciw, ale w aktach sprawy brak jest jednoznacznego wyjaśnienia, czy decyzja ta jest ostateczna i od jakiej daty. Nie są w tym zakresie wystarczające zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji informacje, że decyzja została doręczona lub znajduje się w obrocie prawnym. Skuteczne zaś doręczenie decyzji organu I instancji nie jest równoznaczne z jej ostatecznością, która – w przypadku nieskorzystania przez stronę ze środków zaskarżenia - następuje dopiero po bezskutecznym upływie terminu do ich wniesienia. W ocenie Sądu ustalenia w tym zakresie są szczególnie istotne ze względu na sposób doręczenia decyzji o sprzeciwie stronie skarżącej. Wobec zaś podnoszonych przez skarżącego wątpliwości, kwestia ta winna być wyjaśniona w sposób szczególnie staranny. Ponadto wskazano, że organ odwoławczy nie ustalił, czy w odniesieniu do przedmiotowej decyzji Starosty nie toczy się żadne postępowanie nadzwyczajne, co też może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie z uwagi na możliwość podjęcia przez właściwy organ postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w trybie art. 152 § 1 lub art. 159 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wskazał w wyroku, że organ nadzoru budowlanego winien zwrócić się bezpośrednio do organu, który wydał decyzję o sprzeciwie o wyjaśnienie wyżej wskazanych kwestii. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]". Organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 18 lipca 2017 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji czy decyzja z dnia "[...]" jest ostateczna i od jakiej daty. Dodatkowo organ zwrócił się o wskazanie czy w stosunku do ww. decyzji toczą się postępowania nadzwyczajne. Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. Starostwo Powiatowe poinformowało, że decyzja w sprawie sprzeciwu stała się ostateczna w dniu 7 października 2015 r. i w stosunku do niej nie toczą się inne postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z tym, iż w obiegu prawnym pozostaje decyzja Starosty z dnia "[...]" wnosząca sprzeciw w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na dz. nr "[...]" w A, organ I instancji nie miał innej możliwości jak wszcząć postępowanie naprawcze. Decyzja Starosty jest ostateczna od dnia 7 października 2015 r., zaś skarżący oczyszczalnię wykonał we wrześniu 2015 r. Zdaniem organu II instancji sprzeciw Starosty do budowy oczyszczalni przydomowej pozostaje więc w obiegu prawnym, a z uwagi na to, że skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia "[...]" organ stopnia powiatowego nie miał innej możliwości jak nakazać rozbiórkę oczyszczalni. Skargę na ww. decyzję wywiódł A. M., wnosząc o jej uchylenie. W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie wykonał zaleceń Sądu zaprezentowanych w wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r. Według strony skarżącej intencją Sądu było to, żeby organ odwoławczy dokonał własnych ustaleń co do tego czy decyzja Starosty z dnia "[...]" zawierająca sprzeciw jest ostateczna. Organ nadzoru budowlanego w myśl zaleceń powinien zatem dokonać własnych ustaleń poprzez analizę akt postępowania toczącego się przed Starostą. Powinien również ustalić czy w sprawie nie toczą się jakieś inne postępowania nadzwyczajne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne (takim jest wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 127/17) wiąże strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty wymienione w tym przepisie są zatem związane faktem i treścią orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Tym samym w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. We wspomnianym wyroku tut. Sądu z dnia 4 kwietnia 2017 r. wskazano, że w niniejszej sprawie organ powołał się wprawdzie na decyzję Starosty z dnia "[...]" zawierającą sprzeciw w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, ale w aktach sprawy brak jest jednoznacznego wyjaśnienia, czy decyzja ta jest ostateczna i od jakiej daty. Jednocześnie Sąd wyraźnie zaznaczył, że decyzja Starosty o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków stanowiła rozstrzygnięcie wydane przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w trybie odrębnego postępowania. Organ orzekający w niniejszej sprawie jako organ nadzoru budowlanego nie jest zatem uprawniony do jej merytorycznej oceny. O ile decyzja o sprzeciwie jest ostateczna, a jej wykonalność nie została wstrzymana, to jej treść jej wiążąca dla organów nadzoru budowlanego, a tym samym dla oceny kwestii samowoli budowlanej. Jednocześnie Sąd wskazał, że organ nadzoru budowlanego winien zwrócić się bezpośrednio do organu, który wydał decyzję o sprzeciwie o wyjaśnienie wyżej wskazanych kwestii. Organ nadzoru budowlanego II stopnia, realizując zalecenia Sądu, pismem z dnia 18 lipca 2017 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji czy decyzja z dnia "[...]" jest ostateczna i od jakiej daty. Dodatkowo organ zwrócił się o wskazanie czy w stosunku do ww. decyzji toczą się postępowania nadzwyczajne. Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. (akta adm., k. – 9) Starosta poinformował, że decyzja o wydaniu sprzeciwu stała się ostateczna w dniu 7 października 2015 r. i w stosunku do niej nie toczą się inne postępowania. Bezsprzecznie zatem organ odwoławczy wykonał zalecenia Sądu zawarte w rzeczonym wyroku. Zwrócił się bowiem z odpowiednim zapytaniem do odpowiedniego organu, który wydał taką decyzję, czyli do Starosty, który jednoznacznie potwierdził walor ostateczności spornej decyzji. Kwestia ta uprzednio została uznana przez Sąd za niewyjaśnioną, ponieważ organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego stwierdzając ostateczność decyzji z dnia 3 września 2015 r., oparł się jedynie na notatce pracownika tego organu sporządzonej z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu I stopnia. W postępowaniu po wyroku Sądu, zgodnie z zawartymi w nim wytycznymi, wyjaśniono tę kwestię poprzez oficjalną korespondencję właściwych organów. Nie było natomiast absolutnie rolą organu, jak oczekiwałby tego skarżący, dokonywanie własnych ustaleń, poprzez analizę akt sprawy, co do tego czy decyzja Starosty z dnia "[...]" jest ostateczna. Organ nadzoru budowlanego nie mógł też badać w tym postępowaniu czy decyzja Starosty została prawidłowo doręczona skarżącemu. Ta kwestia została rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu w sprawie wydania decyzji o sprzeciwie. Do takich działań organ nie miałby żadnych podstaw prawnych. Takie postępowanie nie byłoby też zgodne z wytycznymi Sądu. Ponadto Starosta jednoznacznie wskazał, że w stosunku do ww. decyzji nie toczą się żadne postępowania nadzwyczajne. Zgodnie zaś z art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017r., poz. 1332 ze zm.) organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Skoro zatem decyzja o sprzeciwie Starosty co do budowy oczyszczalni przydomowej jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym, a skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia "[...]", to organ nadzoru budowlanego prawidłowo nakazał rozbiórkę tej oczyszczalni. W przywołanym już wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r. Sąd stwierdził, że podstawowym warunkiem wydania decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki obiektu jest jednoznaczne ustalenie, że obiekt został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Nie ulega zaś wątpliwości, że inwestor zgłosił zamiar budowy przedmiotowej oczyszczalni ścieków. W takiej sytuacji samowola budowlana ma miejsce w przypadku skutecznego zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ architektoniczno-budowlany. Jak zaś wskazano wyżej w sprawie niniejszej organ administracji architektoniczno-budowlanej skutecznie wzniósł sprzeciw. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W zaskarżonej decyzji zaś wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.