II SA/Ol 932/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymało w mocy decyzję z dnia "[...]" r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, którą organ I instancji odmówił skierowania K. B. do Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. lub Domu Pomocy Społecznej w B. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: decyzją z dnia "[...]" r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, K. B. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w O. Następnie decyzją z dnia "[...]". Nr "[...]" Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Starosty, orzekł o umieszczeniu K. B. w Domu Pomocy Społecznej w O. przy ul. "[...]". Z akt sprawy wynika również, że K. B. jest mieszkańcem tego domu od dnia 10 czerwca 2005r. i został skierowany do tego ośrodka z powodu rozpoznanych u niego organicznych zaburzeń urojeniowych. Jest on osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. W dniu 17 maja 2010 r. K. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przeniesienie do Domu Pomocy Społecznej w B. lub Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. Wskazał, iż w DPS "Kombatant" w O. przebywa obecnie jego 88-letnia matka i chciałby być bliżej niej. Opisał też trudną sytuację panującą w Domu Pomocy Społecznej w O. Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji odmówił skierowania strony do Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" przy ul. "[...]" w O. lub Domu Pomocy Społecznej przy ul. "[...]" w B. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 54 ust. 1 i 2, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że K.B. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w O. ze względu na stan zdrowia. Wyjaśniono, że zgodnie z zaświadczeniem lekarza psychiatry, K. B. nie spełnia przesłanek do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. lub Domu Pomocy Społecznej w B., do których chciałby się przenieść. Wnioskujący kwalifikuje się bowiem do umieszczenia w domu pomocy społecznej o profilu dla osób przewlekle psychicznie chorych. Z uwagi na to, że DPS "Kombatant" w O. oraz DPS w B. przeznaczone są dla osób przewlekle somatycznie chorych, nie są to placówki odpowiednie do sprawowania opieki nad wnioskującym. Od decyzji tej, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie wniósł K. B. Wskazał, że nie ubiega się już o skierowanie do DPS w B, a jedynie do DPS "Kombatant" w O. Podał, że w placówce tej przebywa jego 88 letnia matka oraz, że on sam ma 60 lat i również kwalifikuje się do umieszczenia w tym Domu. Zdaniem odwołującego rozpoznane u niego organiczne zaburzenia urojeniowe, o których mowa w zaświadczeniu z dnia 21 maja 2010r., nie jest chorobą psychiczną. Na potwierdzenie tej tezy przedłożył zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia 23 lipca 2010r., z którego również wynika, że odwołujący się ma przebyte zaburzenia urojeniowe oraz organiczne zaburzenia osobowości. Ponadto z zaświadczenia tego wynika, że w czasie pobytu w DPS w O. nie przejawiał objawów choroby psychicznej ani nie obserwowano zaburzeń psychotycznych. W związku z tym w ocenie odwołującego, jego stan zdrowia nie jest podstawą do odmowy skierowania go do DPS o profilu dla osób przewlekle somatycznie chorych. Zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie odwołania. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazaną na wstępie decyzją z dnia "[...]" r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, iż Dom Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. nie jest placówką odpowiednią dla sprawowania opieki nad odwołującym się. Wyjaśniono, iż placówka ta przeznaczona jest dla osób przewlekle somatycznie chorych. Natomiast z uwagi na to, iż K. B. jest osobą cierpiącą na chorobę psychiczną i brak jest w jego przypadku przewlekłych chorób somatycznych, organ I instancji nie miał prawnej możliwości skierowania go do DPS "Kombatant" w O. Brak takiej możliwości potwierdzony został także w opinii wydanej przez Dyrektora, Zastępcę Dyrektora i Koordynatora tej placówki, z której to wynika, że ze względu na stan zdrowia K. B. nie kwalifikuje się do tego domu. Podniesiono, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych (art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Przy czym domy te, na co wskazuje art. 56 tej ustawy, dzielą się na różne kategorie i w związku z tym muszą być dostosowane do rodzaju schorzeń, niepełnosprawności, czy też wieku. Poza tym Kolegium uznało, że organy orzekające nie są władne do oceny sytuacji zdrowotnej wnioskującego i wypowiadania się na temat, czy stwierdzone w zaświadczeniu lekarskim organiczne zaburzenia osobowości są chorobą psychiczną, czy nie. Zaznaczono, że organ I instancji opierał się przy wydawaniu decyzji na znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeniach lekarzy psychiatrów, z których wynika, że wnioskujący leczy się psychiatrycznie, ma przebyte zaburzenia urojeniowe i organiczne zaburzenia osobowości. Podkreślono, iż to właśnie na podstawie opinii lekarza (i to lekarza psychiatry), dotyczącej stanu zdrowia psychicznego, K.B. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej "Zacisze" w O. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję K. B. wniósł o jej uchylenie w związku z naruszeniem art. 32 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Skarżący zarzucił, iż Kolegium zajęło się sprawą w sposób powierzchowny. Zaprzeczył, aby był osobą chorą psychicznie. W ocenie skarżącego takie stanowisko jest wadliwe. Co prawda przedłożył zaświadczenie lekarza psychiatry, jednak nie jest to jednoznaczne z tym, że jest chory psychicznie. Tym samym organ I instancji zbyt pochopnie postąpił odmawiając mu skierowania do DPS "Kombatant" w O., naruszając w ten sposób art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z powodu takiego postępowania organów skarżący czuje się pokrzywdzony i dyskryminowany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że przy wydawaniu decyzji w sprawie odmowy skierowania K. B.do DPS "Kombatant" w O., tak organ I instancji jak i Kolegium opierały się na znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeniach lekarzy psychiatrów, a zatem osób posiadających specjalistyczną wiedzę oraz na opinii wydanej przez Dyrektora, Zastępcę Dyrektora i Koordynatora tej placówki, z której to wynika, że ze względu na stan zdrowia K. B. nie kwalifikuje się do tego domu. Podkreślono, że zarówno organ I instancji jak i Kolegium nie są władne do samodzielnej oceny sytuacji zdrowotnej wnioskującego i wypowiadania się na temat, czy stwierdzone w zaświadczeniu lekarskim organiczne zaburzenia osobowości są chorobą psychiczną, czy nie i takiej oceny nie dokonywały. Zdaniem Kolegium najistotniejsze w kwestii kierowania osoby do domu pomocy społecznej jest to, aby dany dom, profilem świadczonych usług odpowiadał zidentyfikowanej u osoby ułomności organizmu (w przypadku niepełnosprawności), stanowi zdrowia (w przypadku choroby) lub względom biologicznym podyktowanym wiekiem.(tak: I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II). Zatem dom ten, swoim typem i zakresem świadczonych w nim usług musi być odpowiedni dla osoby, która zostaje do niego skierowana. Zaznaczono, iż skoro Kierownik DPS "Kombatant" w O., a więc osoba znająca dokładnie specyfikę funkcjonowania tego domu, również uznał, że ze względu na stan zdrowia skarżący nie kwalifikuje się do tego typu placówki, albowiem jest ona przeznaczona dla osób przewlekle somatycznie chorych, a takich schorzeń K. B. nie posiada, to trudno jest się z tym nie zgodzić. Przypomniano też, że to właśnie ze względu na stan zdrowia psychicznego, a nie z innych powodów K. B.skierowany został do DPS "Zacisze" w O. Ubiegając się zaś o przeniesienie z tej placówki do DPS "Kombatant" w O. nie wykazał przesłanek do umieszczenia go w DPS "Kombatant" w O., który jak zostało wskazane, przeznaczony jest dla osób przewlekle somatycznie chorych. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2010r. K. B. podtrzymał wniesioną skargę. Oświadczył, że jest osoba zdrową. Podał, że w 2009r. przebywał w szpitalu psychiatrycznym, ponieważ "słyszał głosy". Od tego czasu ma odstawione przez lekarza wszystkie leki i żadnych leków nie przyjmuje. Wskazał też, że jest osobą zdrową fizycznie. Uważa, że nie powinien mieszkać w ogóle w domu pomocy społecznej, a powinien dostać mieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę. Przy czym przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmownie załatwiono wniosek skarżącego o przeniesienie z Domu Pomocy Społecznej w O. do Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. lub Domu Pomocy Społecznej w B. Skarżący jest już zatem beneficjentem świadczenia, o którym stanowi art. 54 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym unormowaniem osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Podkreślić należy, że jest to prawo, a nie obowiązek. Osoba kwalifikująca się do skorzystania z tego rodzaju pomocy może z tego uprawnienia skorzystać, lecz nie musi. Jeżeli jednak beneficjent wyraża wolę przebywania w domu pomocy społecznej musi uwzględnić obowiązującą w tym zakresie organizację. W myśl art. 54 ust. 2 omawianej ustawy o pomocy społecznej osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę tę kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (art. 54 ust. 2a). Poza tym, zgodnie z art. 55 tej ustawy, dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze i wspomagające w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających (ust. 1). Natomiast w myśl art. 55 ust. 2 organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. Następnie art. 56 cytowanej ustawy wyróżnia następujące typy domów pomocy społecznej, dla: 1) osób w podeszłym wieku; 2) osób przewlekle somatycznie chorych; 3) osób przewlekle psychicznie chorych; 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; 6) osób niepełnosprawnych fizycznie. Z przepisów powyższych jednoznacznie wynika, że w celu prawidłowej realizacji zadań stawianych domom pomocy społecznej ich organizacja musi uwzględniać wiek oraz stan zdrowia fizycznego i psychicznego beneficjentów. W zależności od tych czynników, osoba ubiegająca się o umieszczenie w domu pomocy społecznej może być skierowana do domu odpowiedniego typu. W przypadku osób cierpiących na zaburzenia psychiczne takim typem jest dom pomocy społecznej przeznaczony dla osób przewlekle psychicznie chorych. Skarżący został skierowany w 2004r. właśnie do takiego typu domu pomocy społecznej w związku z rozpoznaniem u niego organicznych zaburzeń urojeniowych i przebywa w nim do dnia dzisiejszego. Zdaniem K. B. jest już zdrowy psychicznie, gdyż ma odstawione leki i żadnych leków nie przyjmuje. Okoliczności tej nie potwierdza jednak materiał dowodowy zebrany w sprawie. W aktach administracyjnych znajdują się dwa zaświadczenia lekarza psychiatry dokumentujące stan zdrowia psychicznego K. B. – pierwsze z dnia 21 maja 2010r. wystawione w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym zainicjowanym wnioskiem skarżącego oraz drugie z dnia 23 lipca 2010r. wystawione na prośbę K. B. i załączone do odwołania. Oba zaświadczenia wystawił ten sam lekarz psychiatra. W pierwszym zaświadczeniu lekarz ten zdiagnozował u skarżącego organiczne zaburzenia urojeniowe, wskazując iż K. B. był z tego powodu 13 razy hospitalizowany, w tym ostatni raz w 2009r. Aktualnie bez objawów psychotycznych (omamów, urojeń). W zaświadczeniu tym widnieje też zapis: "Dominują cechy zespołu psychoorganicznego. Nie ujawnia cech organicznych. Względne wskazanie do leczenia psychiatrycznego". Natomiast w zaświadczeniu wydanym na prośbę skarżącego, ten sam lekarz jako rozpoznanie podał przebyte zaburzenia urojeniowe, organiczne zaburzenia osobowości. Wskazał też, iż od 30 czerwca 2005r. K. B. nie wykazywał objawów choroby psychicznej ani nie obserwowano zaburzeń psychotycznych. Oba zaświadczenia rzeczywiście zawierają rozbieżności co do postawionej diagnozy i procesu chorobowego. Oczywiście ani organy, ani też Sąd nie mając wiedzy specjalistycznej w dziedzinie psychiatrii, czy też psychologii nie może stwierdzić, czy rozpoznania w obu przypadkach dotyczą tej samej jednostki chorobowej. Niemniej jednak każde z zaświadczeń potwierdza występowanie u skarżącego zaburzeń psychicznych. Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10, opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i obowiązującej w Polsce od roku 1996, w kategorii chorób psychicznych - Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00-F99) wymieniono: organiczne zaburzenia urojeniowe (F06.2) oraz organiczne zaburzenie osobowości (F07.0). Zatem organy orzekające zasadnie przyjęły, iż stan zdrowia psychicznego skarżącego warunkuje skierowanie go do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Z nieznanych Sądowi powodów zaświadczenie wystawione na prośbę skarżącego potwierdza, iż od momentu zamieszkania w DPS w O. nie wykazywał on objawów choroby psychicznej. Twierdzeniu temu zaprzeczył jednak sam K. B., podając na rozprawie, że był hospitalizowany w 2009r., gdyż "słyszał głosy". Poza tym skarżący był już wielokrotnie hospitalizowany z powodu zaburzeń psychicznych. Psychiatra potwierdził w zaświadczeniu z dnia 21 maja 2010r. istnienie wskazania do leczenia psychiatrycznego. W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości prawidłowość poczynionych przez organy administracyjne ustaleń dotyczących stanu zdrowia psychicznego skarżącego, który uniemożliwiał pozytywne załatwienie zgłoszonego przez skarżącego wniosku o przeniesienie do Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w O. lub Domu Pomocy Społecznej w B. Ośrodki te, jak ustaliły organy przeznaczone są dla osób przewlekle somatycznie chorych, nie są zatem odpowiednie dla sprawowania opieki nad skarżącym, u którego zdiagnozowano zaburzenia psychiczne, natomiast nie zdiagnozowano żadnych schorzeń somatycznych. Sam skarżący także nie wskazuje na istnienie takich dolegliwości. Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem i jej wzruszenia, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.