II SA/Ol 933/09

Dnia 23 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2010 roku sprawy ze skargi A. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia "[...]" Prezydent Miasta Olsztyna zawiadomił A. U. i S. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w O. przy Al. R. "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr "[...]" o powierzchni "[...]", w obrębie nr "[...]". Postępowanie w tej sprawie było dwukrotnie zawieszane, przede wszystkim w związku z koniecznością ustalenia spadkobierców współużytkowników tej nieruchomości, to jest A. U. i Z. S. Wiele razy organ I instancji pozostawał także w bezczynności, co zostało stwierdzone w stosownych rozstrzygnięciach organu wyższego stopnia, jak i w orzeczeniach tutejszego Sądu. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta O. odmówił A. U., jako dotychczasowemu współużytkownikowi wieczystemu, przekształcenia ułamkowej części prawa użytkowania wieczystego wymienionej nieruchomości w prawo własności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przyjęto, że skoro nadal nie jest zakończone postępowanie spadkowe po zmarłym Z. S., to w niniejszej sprawie nie jest możliwe uzyskanie zgody wszystkich współużytkowników wieczystych nieruchomości na przekształcenie posiadanego przez nich prawa w prawo własności. Po rozpatrzeniu odwołania A. U., powołana decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. W uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji z dnia "[...]" organ odwoławczy podał, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy mogła zapaść wyłącznie decyzja negatywna, gdyż w świetle obowiązujących przepisów prawa niedopuszczalne jest przekształcenie tylko i wyłącznie udziału jednego ze współużytkowników, a pozostawienie pozostałego udziału bez przekształcenia. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało zaskarżone przez A. U.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008r., Sygn. akt II SA/Ol 1003/07, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Sądu, nieuprawniona była odmowa przekształcenia użytkowania wieczystego na rzecz A. U. w sytuacji, gdy nie był znany krąg wszystkich współużytkowników wieczystych (kontynuatorów wszelkich uprawnień związanych z wykonywaniem użytkowania wieczystego przez zmarłego Z. S.) tej nieruchomości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej zostały zatem zobowiązane do podjęcia stosownych czynności mających na celu ustalenie spadkobierców Z. S., a następnie wyjaśnienia, czy są oni zainteresowani przekształceniem użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Kontynuując postępowanie wyjaśniające organ I instancji ustalił, że spadek po zmarłym Z. S. nabyli żona S. S. i dzieci E. L. G. i Z. K. S. Następnie, organ ten zwrócił się do wymienionych osób z zapytaniem, czy są zainteresowani przekształceniem udziału w prawie użytkowania wieczystego posiadanej nieruchomości, zakreślając stosowny termin na złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Wobec braku odpowiedzi, zapytanie to zostało ponowione przez organ, lecz i tym razem strony nie udzieliły odpowiedzi w zakreślonym terminie. Wobec braku zgody pozostałych współużytkowników wieczystych na przekształcenie prawa, decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta O. ponownie odmówił A. U. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego oznaczonej powyżej nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe w prawo własności. W odwołaniu od powyższej decyzji A. U. wskazał na przewlekłość w załatwieniu jego sprawy i stanowczo zażądał przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie niesporne jest, że wszystkie strony postępowania nie wyraziły zgody na prowadzenie przedmiotowego postępowania, a nadto wnioskodawca nie załączył do akt sprawy wyroku Sądu zezwalającego na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd. W tych okolicznościach uznano, że postępowanie w sprawie winno być umorzone. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, A. U. wyraził niezadowolenie z jej wydania, ponownie żądając przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł przy tym, że poza skarżącym żaden z pozostałych współużytkowników wieczystych działki nr "[...]" przy Al. R. "[...]" w O. nie wykazał zainteresowania przekształceniem prawa użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności, a skarżący nie skorzystał z trybu przewidzianego w art. 199 Kodeksu cywilnego. W tym stanie rzeczy uznano, że kontynuowanie toczącego się od "[...]" postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego rzeczonej działki w prawo własności stało się bezprzedmiotowe. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 23 marca 2010r., skarżący zgłosił wniosek formalny o skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją art. 8 i 9 ustawy z 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Sąd nieuwzględnił jednak tego wniosku, a sentencja wydanego w tej kwestii postanowienia została wpisana do protokołu rozprawy. Ponadto skarżący podał, że oczekiwał na zawieszenie postępowania przez organ I instancji do czasu uzyskania przez niego zgody sądu powszechnego na przekształcenie użytkowania. Wskazał przy tym, że dotychczas nie złożył stosownego wniosku w tym przedmiocie do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zauważyć przede wszystkim należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu. Natomiast, według przepisów, obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), które na mocy art. 8 ustawy mają zastosowanie także w niniejszej sprawie - postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wszczynane jest na żądanie użytkowników wieczystych nieruchomości lub ich następców prawnych (art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 3 powołanej ustawy). Ponadto, zgodnie z art. 2 tej ustawy, w przypadku osób fizycznych będących właścicielami lokali, których – tak jak w niniejszej sprawie - udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, z żądaniem przekształcenia prawa występują wszyscy użytkownicy wieczyści. W razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego. Skoro aktualnie obowiązujące przepisy prawa materialnego wymagają wniosku strony lub stron, wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie z urzędu rozpatrywać należy z uwzględnieniem art. 61 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który zobowiązuje organ administracji publicznej do uzyskania zgody strony na kontynuowanie wszczętego mimo braku jej wniosku postępowania, a w razie nieuzyskania takiej zgody – do umorzenia postępowania. W świetle przytoczonych regulacji prawnych oraz w związku z wyrażeniem przez A. U. woli przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, za prawidłowe należy uznać działanie organu I instancji, który zwrócił się do następców prawnych drugiego z poprzednich współużytkowników wieczystych nieruchomości nr "[...]", położonej przy Al. R. "[...]" w O. z zapytaniem, czy wyrażają zgodę na przekształcenie prawa. Dodać przy tym należy, że taki obowiązek został nałożony na organy administracji publicznej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 3 czerwca 2008r., Sygn. akt II SA/Ol 1003/07. W wykonaniu tego wyroku, organ I instancji ustalił krąg następców prawnych poprzednich współużytkowników wieczystych nieruchomości na podstawie postanowień właściwego sądu o nabyciu spadku po zmarłej A. U. (sprawa o Sygn. akt IX Ca 56/05, k. 66 akt administracyjnych) oraz zmarłym Z. S. (sprawa o Sygn. akt I Ns 487/87, k. 220 akt administracyjnych). Skoro, w toku postępowania administracyjnego, tak ustalony krąg następców prawnych poprzednich współużytkowników wieczystych nie był kwestionowany, poczynione w tym zakresie ustalenia organu uznać należało za prawidłowe. Wobec zaś braku uzyskania zgody pozostałych stron - współużytkowników wieczystych działki i braku w tym przedmiocie oświadczeń zastępczych wyrażonych w trybie art. 199 Kodeksu cywilnego, zasadne było także umorzenie postępowania w sprawie. Przy czym wskazać należy, że w przypadku wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie użytkowania wieczystego działki w prawo własności przez wszystkich współużytkowników wieczystych lub w przypadku uzyskania zgody w trybie art.199 Kodeksu cywilnego skarżący, a także każdy ze współużytkowników wieczystych może wystąpić do właściwego organu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej zabudowanej na cele mieszkaniowe nieruchomości. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wyjaśnić przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. W świetle powołanej regulacji prawnej, skorzystanie z tego uprawnienia może zatem nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy sąd ma wątpliwości co do konstytucyjności danego przepisu. Tymczasem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie powziął wątpliwości co do zgodności z Konstytucją art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dlatego też Sąd ten nie uwzględnił wniosku skarżącego o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w tym przedmiocie. Z uwagi na to, że skarżący zgłaszając ten wniosek nie wskazał żadnych przepisów Konstytucji, z którymi (w jego ocenie) w sprzeczności pozostaje art. 8 i art. 9 spornej ustawy, niemożliwe jest bliższe ustosunkowanie się do tego wniosku. Sformułowane bowiem dopiero w zażaleniu na postanowienie tutejszego Sądu o nieuwzględnieniu tego wniosku zarzuty niekonstytucyjności art. 8 i art. 9 cytowanej ustawy, nie mogą być brane pod uwagę, gdyż zostały podniesione po rozpoznaniu wniosku i wydaniu uzasadnianego wyroku. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.