II SA/Ol 941/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 roku sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. D.S. wystąpiła w dniu 4 maja 2006r. do Urzędu Miasta z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem G.K., ur. "[...]" 1998r. Wobec prowadzonego postępowania odwoławczego dotyczącego ustalenia niepełnosprawności dziecka, działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Samodzielnego Referatu Świadczeń Rodzinnych w Urzędzie Miasta, postanowieniem z dnia 4 maja 2006r. zawiesiła postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do momentu uzyskania ostatecznego orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności syna. Po rozstrzygnięciu sprawy przez Sąd Rejonowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 1 lutego 2007r. (sygn. akt "[...]"), Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 28 lutego 2007r. wydał orzeczenie o niepełnosprawności G.S. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2007r. organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Samodzielnego Referatu Świadczeń Rodzinnych w Urzędzie Miasta, odmówiono przyznania D.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem G.S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, bowiem syn strony nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem dotyczącym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od decyzji tej D.S. złożyła odwołanie, w którym wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniła, że została pozbawia środków do życia. Stwierdziła, iż uzyskane orzeczenie o niepełnosprawności syna daje podstawę do pozytywnego rozstrzygnięcia jej wniosku zwłaszcza, że faktycznie sprawuje stałą opiekę nad dzieckiem i jest dla niej oczywistym, że syn nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano art.17 ust.1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). Organ wskazał, iż zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały ściśle uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie może podejmować rozstrzygnięcia w tym zakresie w ramach uznania administracyjnego. Stwierdzono, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w stosunku do G.S. nie zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia wydanego w dniu 18 maja 2006r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w wynika, iż G.S. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od okresu niemowlęcego do 31 maja 2009r. Orzeczenie to zostało zmienione na skutek wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lutego 2007r. sygn. akt "[...]". Ostatecznie uznano, że G.S., wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki oraz konieczny jest stały współudział na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, natomiast nie zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie powołane wyżej przesłanki ustawowe uzależniające uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż syn wnioskodawczyni jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, jednakże w stosunku do niego nie zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika jednoznacznie z wyroku sądu oraz przedstawionych w sprawie orzeczeń. Podkreślono, że Kolegium nie jest uprawnione do weryfikacji bądź zmiany treści orzeczeń o niepełnosprawności. Na tą decyzję D.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniosła, iż pozbawiona została ważnego źródła dochodu - 420 zł miesięcznie. Wyraziła przekonanie, że w okresie do ukończenia 16 lat dziecka nie orzeka się o jego stopniu niepełnosprawności lecz za wystarczające uznaje się orzeczenie o samej niepełnosprawności dziecka. Wskazała, iż dzieci zaliczane są do osób niepełno-sprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność psychiczną lub fizyczną w przewidywalnym czasie powyżej 12 miesięcy z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującej konieczność zapewnienia dziecku całkowitej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób, przekraczający wsparcie w stosunku do osoby w danym wieku. Taki właśnie stan ma miejsce w odniesieniu do jej syna i nie ma potrzeby stwierdzanie, czy w stosunku do jej dziecka zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że stosownie do art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stąd błędne jest przekonanie skarżącej, iż w jej sprawie w stosunku do dzieci poniżej 16 roku życia nie zachodzi konieczność orzekania w zakresie, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa. Wzruszenie aktu administracyjnego może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Kolegium Sąd nie stwierdził tego rodzaju naruszenia przepisów prawa w rozpoznawanej sprawie. Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bezsporny stan faktyczny tej sprawy. Skarżąca w dniu 4 maja 2006r. wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w (karta 2 akt adm.), iż w dniu 20 kwietnia 2006r. wystąpiła ponownie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka – G.S. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w z 18 maja 2006r. G.S. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od okresu niemowlęcego, przy czym niepełnosprawność orzeczono do dnia 31 maja 2009r. We wskazaniach dotyczących: pkt 7 konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji zapisano: "Nie", natomiast w pkt 8 odnośnie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji zapisano: "Tak". Na skutek odwołania matki małoletniego Wojewódzki Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Oddział Zamiejscowy orzeczeniem z 3 lipca 2006r. utrzymał w mocy skarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia 18 maja 2006r. Następnie wyrokiem z dnia 1 lutego 2007r. Sąd Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawy z odwołania przedstawicielki ustawowej małoletniego G.S. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie niepełnosprawności, na skutek odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności z dnia 3 lipca 2006r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż syn odwołującej G. wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, zaś w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. W dniu 28 lutego 2007r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, na skutek wydanego wyroku Sądu, zmienił własne orzeczenie z 3 lipca 2006r. w ten sposób, iż w pkt. 10 poza dotychczasowymi wskazaniami zamieścił zapis o konieczności korzystania z prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju: "Tak". Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany wyżej przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera dwie grupy przesłanek, które muszą zostać spełnione aby można było przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Pierwsza grupa dotyczy osoby, która ubiega się o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, która powinna spełnić następujące przesłanki: a) zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem, b) być matką, ojcem takiego dziecka, bądź też opiekunem faktycznym dziecka, c) jeżeli osoba taka nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Druga grupa przesłanek obejmuje natomiast samo dziecko i są one spełnione, jeśli: a) dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, b) dziecko legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem w stosunku do dziecka przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są spełnione wówczas, gdy legitymuje się ono orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, jednakże w takim przypadku wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie muszą być spełnione wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z brzmienia powołanego wyżej przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości iż zawarte wskazania musza być spełnione łącznie, co oznacza, iż zawarcie w orzeczeniu jedynie jednego z tych wskazań oznacza, iż dziecko legitymujące się takim orzeczeniem nie spełnia jednej z niezbędnych przesłanek do przyznania jego opiekunowi świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie orzeczenie, którym legitymuje się syn wnioskodawczyni – G.S. nie zawiera jednego z obligatoryjnych wskazań, a mianowicie w odniesieniu do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji skład orzekający Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w prawomocnym orzeczeniu z dnia 28 lutego 2007r. stwierdził brak takiej konieczności. W tym miejscu zgodzić się należy ze skarżącą, iż w stosunku do osób, które nie ukończyły 16 roku życia nie orzeka się o określonym stopniu niepełnosprawności, a jedynie osoby takie są zaliczane do osób niepełnosprawnych, stosownie do art. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776, ze zm.). Jednakże w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: m. in. pkt 7 konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, pkt 8 konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 powołanej wyżej ustawy. To właśnie na tej podstawie prawnej orzeczenia o niepełnosprawności syna G. zawierają rozstrzygnięcia dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponieważ art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga aby wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności dziecko legitymowało się łącznie wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a syn wnioskodawczyni nie legitymuje się wskazaniem co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż skarżąca D.S. nie spełnia wszystkich niezbędnych przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad synem G. Na marginesie należy jedynie wyjaśnić skarżącej, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter związany, co oznacza, iż organy nie mogą podejmować wskazanych wyżej decyzji w ramach uznania administracyjnego, a jedynie w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych przepisami prawa. Organy orzekające w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie są także uprawnione do negowania, czy tez zmiany wydanych przez właściwe organy orzecznicze orzeczeń o niepełnosprawności, bowiem w tym zakresie właściwe są organy orzecznicze, przy czym skarżąca wyczerpała tryb odwoławczy w tym zakresie wraz z kontrolą sądową na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Reasumując w niniejszej sprawie organ odwoławczy z wyżej wskazanych przyczyn prawidłowo podjął rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, w którym nie stwierdzono łącznie wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.