II SA/Ol 941/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Wójta Gminy A na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przyznano A. P. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znaczny stopniu niepełnosprawności, od dnia 1 lipca 2012r. na czas nieokreślony. W dniu 27 czerwca 2013r. A. P. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Do wniosku załączył m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w A z dnia "[...]", z którego wynika, że B. P. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Wójta Gminy A odmówiono przyznania A. P. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o to prawo rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. W ocenie organu z akt sprawy nie wynika aby strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości stanowisko organu I instancji, leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Na tę decyzję skargę wywiódł A. P., zwracając się o uznanie jego praw nabytych, a co za tym idzie stwierdzenie spełnienia przez niego przesłanek otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący stwierdził, że nie może podjąć zatrudnienia, z uwagi na konieczność opieki nad żoną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), w związku z zainicjowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013r., postępowania o sygnaturze K 27/13 w celu zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podjął zawieszone postępowanie w związku z tym, że w dniu 5 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie K 27/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające ponowne zawieszenie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przedmiotem badania Trybunału – zgodnie z żądaniem wnioskodawcy – były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału stwierdzono jednak, że decyzje o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r., a w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. W związku z tym, zrealizowanie wyroku Trybunału będzie wymagało zmiany prawa, a sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2014r., sygn. akt II SA/Ol 803/13). Trybunał Konstytucyjny nie odnosił się więc we wskazanej sprawie do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednak do Trybunału Konstytucyjnego w późniejszym terminie skierowane zostały kolejne wnioski dotyczące zmienionych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, których rozpatrzenie będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia wniesionej skargi. W przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania sądowego uzasadnione jest wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia z dnia 12 grudnia 2013r. (sygn. akt II SA/Po 1026/13) o przedstawieniu Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego: "czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Nadmienić również należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa (sygn. akt K 38/13) z wniosku grupy posłów o stwierdzenie niezgodności między innymi art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r., poz. 1548) z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia, czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej, oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Przy czym w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawiono zapis o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki jako jednej z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Wskazane powyżej kwestie mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny opisanych wyżej wniosków o stwierdzenie zgodności z Konstytucją nowych regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, może mieć wpływ na sytuację prawną skarżącego. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Zgodnie z tym unormowaniem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.