II SA/Ol 942/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Decyzją z dnia "[...]" przyznano J. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną do dnia 30 czerwca 2014 r. Decyzja ta na skutek nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych wygasła z dniem 30 czerwca 2013r. Wnioskiem z dnia "[...]" J. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Burmistrza "[...]" odmówiono przyznania J. B. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną. W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawca sprawuje stałą opiekę nad żoną, nie posiada świadczeń wymienionych w art. 16a ust. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone w art. 16a ust. 8 pkt 2-6 powyższej ustawy. Niemniej jednak wnioskodawca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony. Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wprawdzie Kolegium uznało, że fakt sprawowania opieki nad żoną nie jest przesłanką negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia, jednakże wskazało, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r. został zawężony krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko z uwagi na wprowadzenie kryterium dochodowego, ale także ze względu na ograniczenie możliwości uzyskania tego zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczna więc, celem uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest rezygnacja z zatrudnienia, pozostająca w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki. W ocenie organu taki bezpośredni związek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Na tę decyzję skargę wniósł J. B., zarzucając, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż dotychczas otrzymywał świadczenie, a teraz z niezrozumiałych dla niego powodów został go pozbawiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione zainicjowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013r., postępowania o zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą K 27/13. Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013r. ustawodawca w odmienny sposób uregulował prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadził nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym zgodnie z art. 11 ust. 1 i 3 powołanej ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych, a wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie tego terminu. W ocenie Rzecznika na skutek zmian w ustawie świadczeniowej, dotyczących w szczególności modyfikacji warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, doszło do ingerencji w prawa nabyte z decyzji administracyjnej, a także do naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Zakwestionowany przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadził co prawda okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymywania przedmiotowego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (do 30 czerwca 2013r.), to jednak ustanowienie powyższej regulacji nie może być uznane za wystarczający argument, przemawiający za jej konstytucyjnością. Ustawodawca odebrał bowiem znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie tych uregulowań ustawodawca wkroczył zatem w prawomocne decyzje administracyjne, na podstawie których osoby otrzymały prawo do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych. Rzecznik dostrzegł, że osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe i rodzinne, dotyczące przerwania zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym osobistej i bezpośredniej pielęgnacji, polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Osoby takie miały zatem prawo oczekiwać ciągłości przyznanego decyzją administracyjną świadczenia. Z tego względu nie można uznać, że kwestionowana regulacja służy konstytucyjnym wartościom, jakimi są opieka nad osobami niepełnosprawnymi oraz ochrona i opieka nad rodziną. Wskazana powyżej kwestia ma znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Skarżącemu przyznano bowiem decyzją ostateczną, na czas nieokreślony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Wygaśnięcie wszystkich decyzji o przyznaniu tego świadczenia z mocy prawa spowodowało, że skarżący musiał wystąpić z wnioskiem o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, a rozpatrując ten wniosek organ dokonał ponownej, odmiennej oceny stanu faktycznego. Zatem ewentualne stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z Konstytucją oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącego mogłaby ulec zmianie. O ile bowiem Trybunał zakwestionuje konstytucyjność przepisu wygaszającego z mocy prawa wszystkie decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, będzie to miało wpływ na ocenę konieczności ubiegania się przez skarżącego o przyznanie świadczenia na mocy znowelizowanych przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z tego względu Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia