II SA/Ol 948/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W odpowiedzi na doręczenie K. T. jako skarżącemu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", Nr "[...]", skarżący złożył pismo procesowe z dnia "[...]", które zgodnie z jego wyjaśnieniami złożonymi w kolejnym piśmie z dnia "[...]", stanowi wniosek o zwolnienie od przedmiotowego wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata. W piśmie tym skarżący wskazał, iż Sąd "[...]" w S. uwzględnił jego prośbę o pomoc prawną i zwolnienie od kosztów sądowych, złożoną ze względu na biedę i niedostatek, a na dowód tego załączył do przedmiotowego pisma kopię zarządzenia o wyznaczeniu dla niego obrońcy z urzędu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu i załączonym do pisma procesowego z dnia "[...]", skarżący w uzasadnieniu odniósł się do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" wykazał nieruchomość rolną o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 "Dochody" – dochody żony z tytułu emerytury w kwocie "[...]" oraz własny z tytuł renty w kwocie "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego żony oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących zakresu żądania, sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do domu, w którym aktualnie mieszka wraz z żoną, mieszkania, o którym wspomina w załączonym do skargi piśmie z dnia "[...]", wykazanej w formularzu wniosku nieruchomości rolnej i posiadanych ewentualnie ruchomości w postaci samochodów lub maszyn rolniczych) oraz finansowej (w zakresie dotyczącym dochodu rodziny, ponoszonych wydatków i ewentualnej pomocy finansowej ze strony matki, którą zgodnie ze wskazanym wyżej pismem z dnia "[...]" opiekuje się skarżący). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący złożył pismo procesowe z dnia "[...]", podpisane również przez żonę, w którym oświadczył, iż zakresem jego żądania objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Podniósł, iż przechodząc na rentę musiał wyzbyć się całego majątku – dom i mieszkanie, stanowią własność "[...]", która nie żąda czynszu z tytułu użytkowania domu. Nieruchomość rolna stanowi jego własność i wykorzystuje ją rolniczo, uprawiając warzywa, w tym ziemniaki, na własne potrzeby. Do majątku skarżącego i jego żony należy ponadto "[...]"-letni samochód marki "[...]" o wartości "[...]". Skarżący oświadczył, iż nie posiada dokumentów, z których wynika wysokość netto dochodów jego i jego żony, lecz są one ujawnione w Internecie. Wskazał wydatki 2-osobowej rodziny: światło – "[...]", woda – "[...]", gaz – "[...]", wywóz śmieci – "[...]", rata kredytu – "[...]", paliwo do samochodu – "[...]", opał – "[...]" oraz "używki papierosy" – 300 zł. Skarżący oświadczył ponadto, iż jego matka całą swoją rentę przeznacza na utrzymanie własne, a i tak czasami brakuje jej na lekarstwa. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, skarżący pomimo wezwania i pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego nie złożył żądanych dokumentów, z których wynika wysokość netto dochodów jego i jego żony. Oświadczył, iż nie posiada takich dokumentów, lecz są one ujawnione w Internecie. Nie wskazał jednak, gdzie dokładnie w Internecie są one udostępnione. Brak ujawnienia żądanych dokumentów nie pozwala natomiast na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego żony, szczególnie, że mając na uwadze wysokość i przeznaczenie wykazanych przez niego wydatków w łącznej kwocie "[...]" (światło, woda, gaz, wywóz śmieci, rata kredytu, paliwo do samochodu, opał i "używki papierosy") oraz to, że nie obejmują one wszystkich wydatków koniecznych 2-osobowej rodziny, w tym przede wszystkim wydatków na wyżywienie, nie sposób przyjąć, że wykazane w rubryce nr 10 formularza wniosku dochody z tytuł renty i emerytury w łącznej kwocie "[...]" stanowią rzeczywiste dochody brutto 2-osobowej rodziny skarżącego. W tych okolicznościach, stwierdzić należy, iż brak przedłożenia przez skarżącego żądanych dokumentów źródłowych uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego żony, a tym samym również uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pozbawia bowiem Referendarza sądowego możliwości stwierdzenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy rzeczywiście i w jakim ewentualnie zakresie skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze przeznaczenie wykazanych przez skarżącego wydatków, stwierdzić bowiem należy, iż skarżący na pewno nie jest osobą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, gdyż te na obecnym jego etapie ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł, a skarżący miesięcznie wydaje 300 zł na "używki papierosy", których bez wątpienia nie można zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powyższe, podkreślić należy, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W warunkach niniejszej sprawy, w oparciu o złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone na wezwanie dodatkowe oświadczenie nie można stwierdzić natomiast w sposób nie budzący wątpliwości, czy i ewentualnie w jakim zakresie nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.